**Public Health**
**ေဒါက္တာ အယ္တီတာ ခင္ဗ်ား**
ကြ်န္ေတာ္ ကေတာ Health Digest ဂ်ာနယ္ရဲ႕ အမာခံ ပရိသတ္ တစ္ဦးျဖစ္ ပါတယ္။ ေမးခြန္း ၄-၅ခု ေလာက္ ေမးခြင့္ျပဳပါ။ ေဒါက္တာ အယ္ဒီတာ့ အေနနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္တည္း ေျဖဆိုရန္ မ်ားျပားေနပါက ေမးခြန္း တစ္ခုခ်င္းကို အလ်ဥ္းသင့္သလို ခြဲျခား ၍ ေျဖေပးေစလိုပါတယ္။ ပထမေမးခ်င္တဲ့ ေမးခြန္းက ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္းမွာ ႏိုင္ငံသိ ထင္ရွားတဲ့ ေဆး ပညာရွင္တစ္ဦးက ပန္းသီးေန႔စဥ္ စား ေပးရင္ ကင္ဆာေရာဂါမျဖစ္ေအာင္ ရာခိုင္ႏႈန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကာကြယ္ ႏိုင္တယ္လို႔ ေျပာၾကားထားပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ကိုယ္တိုင္လည္း အေနာက္တိုင္း ေဆးပညာရွင္ေတြရဲ႕ သုေတသနျပဳခ်က္အရ ပန္းသီးထဲတြင္ အင္တီေအာက္စီးဒင့္ဓာတ္ေတြ အမ်ား ႀကီးပါေသာေၾကာင့္ ပန္းသီးေန႔စဥ္ စားေပးျခင္းျဖင့္ ကင္ဆာေရာဂါကို ရာခိုင္ႏႈန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကာကြယ္ ႏိုင္တယ္ဆိုတာ ဖတ္ဖူးပါတယ္။
သို႔ေပမယ့္ ဆရာဝန္ႀကီးတစ္ ေယာက္ကေတာ့ ပန္းသီး ၃ လံုး ေန႔စဥ္စားရင္ ကင္ဆာေရာဂါမျဖစ္ ေတာ့ဘူးဆိုတာ အဓိပၸာယ္မရွိဘူးလို႔ "အျပတ္" ေျပာပါတယ္။ အဲဒီဆရာႀကီးေျပာတာက ပန္းသီးစားျခင္းသည္ ကင္ဆာေရာဂါ ကို ကာကြယ္ႏိုင္တယ္ဆိုတာအဓိပၸာယ္ မရွိဘူးလို႔ ဆိုလိုရာေရာက္ပါတယ္။ အဲဒီဆရာဝန္ႀကီးအေနနဲ႔ အဲဒီလို အစြန္းေရာက္တဲ့ ေျပာဆိုခ်က္ဟာ စာဖတ္ပရိသတ္အတြက္ အဆိပ္အ ေတာက္ျဖစ္ရာ မေရာက္ဘူးလား။ စာဖတ္ပရိသတ္ကို အသိဗဟုသုတ မရရွိေအာင္ တားဆီးရာ မေရာက္ဘူး လားဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္။
ေလးစားစြာျဖင့္ ေမာင္ေအာင္ေအာင္ (ပုစြန္ေတာင္ျမဳိ႔နယ္)
ပန္းသီးအပါအဝင္ သစ္သီးဝလံ၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္အားလံုးကို ပံုမွန္ စားသံုးျခင္းဟာ နာတာရွည္ေရာဂါမ်ား (ဥပမာ-ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ၊ ေသြးတိုးေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါ၊ ေလျဖတ္ျခင္းႏွင့္ ကင္ဆာေရာဂါမ်ား) ကို ကာကြယ္ႏိုင္တယ္လို႔ အာဟာရ သုေတသနပညာရွင္မ်ားက ေလ့လာ ေတြ႕ရွိထားၾကၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ ညီေလးေမးတဲ့ ပန္းသီးလည္း အပါအဝင္ျဖစ္ပါတယ္။ ပန္းသီးႏွင့္ ပတ္သက္လို႔ ယခုကဲ့သို႔ သိပၸံနည္းက် သုေတသနျပဳလုပ္မႈေတြ ေပၚေပါက္ ဟန္မတူေသးေသာ ေရွးယခင္ ကာလ ကတည္းက ပန္းသီးတစ္ေန႔တစ္လံုး စားရင္ ဆရာဝန္ထံ သြားစရာမလိုဟူ ေသာ ဆို႐ိုးတစ္ခုရွိေနခဲ့တာ ျဖစ္ပါ တယ္။ သစ္ပင္၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ သစ္သီးဝလံမ်ားထဲတြင္ ေကာင္းက်ိဳးျပဳ ဓာတုပစၥည္း (Phytochemical) ေတြ အမ်ားႀကီးပါဝင္ပါတယ္။
ပန္းသီးထဲ မွာလည္း အဲဒီပစၥည္းေတြ အမ်ားႀကီး ပါဝင္ပါတယ္။ ဒီပစၥည္းေတြကိုဓာတ္တိုး ဆန္႔က်င္ပစၥည္း အင္တီေအာက္စီးဒင့္ (Antioxidants) ေတြလို႔ေခၚၾကပါတယ္။ ကလာပ္စည္းမ်ားထဲတြင္ ဓာတ္တိုးျခင္း (Oxidation) ျဖစ္တဲ့အခါ အဲဒီကလာပ္ စည္းေတြကို ထိခိုက္ပ်က္စီးေစပါတယ္။
ဤကဲ့သို႔ ဓာတ္တိုးသြားျခင္းေၾကာင့္ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ၊ကင္ဆာ ေရာဂါကဲ့သို႔ေသာ ေရာဂါေတြျဖစ္လာ ႏိုင္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းပိုမ်ား သြားေစပါ တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဓာတ္တိုးျခင္းမျဖစ္ ေအာင္ ကာကြယ္ေပးေသာ ဓာတ္တိုး ဆန္႔က်င္ပစၥည္း အင္တီေအာက္စီးဒင့္ မ်ားကို ရရွိစားသံုးျခင္းဟာ အဆိုပါ ေရာဂါမ်ား မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ ေပးႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္ အင္တီေအာက္စီးဒင့္ က အမ်ိဳးအစားမ်ားစြာရွိပါတယ္။ ဥပမာ- ေသြးေၾကာမ်ားကို ဓာတ္တိုး ျခင္းမျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးႏိုင အင္တီေအာက္စီးဒင့္က အမ်ိဳးအစား တစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ကင္ဆာကလာပ္စည္း ေတြကို သတ္ေပးႏိုင္ေသာ အင္တီ ေအာက္စီးဒင့္က အမ်ိဳးအစားတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။
ပန္းသီးေတြကလည္း ကမၻာေပၚ မွာ အမ်ိဳးအစားေပါင္း ၇၀ဝ၀ ေက်ာ္ ေလာက္ရွိၿပီး တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု ကင္ဆာ ေရာဂါကာကြယ္ေပးႏိုင္ေသာ အင္တီ ေအာက္စီးဒင့္ ပါဝင္မႈလည္း ပမာဏ မတူႏိုင္ပါ။ ပန္းသီးတစ္မ်ိဳးတည္းမွာကို ပဲ ခူးဆြတ္တဲ့အခ်ိန္ေပၚ မူတည္ၿပီး ပါဝင္မႈမတူႏိုင္ပါဘူး။ ပန္းသီးစားမယ္ ဆိုရင္ အခြံမွာ အင္တီေအာက္စီးဒင့္ ပိုမိုပါဝင္တဲ့အတြက္ အခြံပါစားသင့္ပါ တယ္။ ဒါေပမယ့္ စင္ေအာင္ေတာ့ ေရေဆးရပါမယ္။ ဒါ့အျပင္ ပန္းသီးကို ခြဲစိတ္ၿပီးအၾကာႀကီးေနမွ စားတာမ်ိဳး လည္း မလုပ္ရပါဘူး။ ခြဲထားတာၾကာ သြားရင္ ေလနဲ႔ထိေတြ႕ဓာတ္တိုးၿပီး အင္တီေအာက္စီးဒင့္ဂုဏ္သတၲိေလ်ာ့ ပါးသြားႏိုင္တာေၾကာင့္ပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ပန္းသီးစားရင္ ကင္ ဆာေရာဂါ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္ဟူ၍ ေျပာလွ်င္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ မွန္ကန္ ေသာ္လည္း လံုးဝဥႆံုအျပည့္အဝ ကာကြယ္ႏိုင္ျခင္းရွိ၊ မရွိ အတပ္မေျပာ ႏိုင္ပါ။ ဒါ့အျပင္ ကင္ဆာျဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာလည္း ယေန႔ အထိ တိတိက်က် ယတိျပတ္မေျပာ ႏိုင္ေသးဘဲ သီအိုရီမ်ားစြာရွိေနပါတယ္။
အေၾကာင္းရင္းေတြကလည္း အမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ကင္ဆာအမ်ိဳးအစား အလိုက္ အေၾကာင္းရင္းေတြကလည္း မတူၾကပါ။ ေျပာရလွ်င္ အသည္း ေရာင္အသားဝါ ဘီပိုး၊ စီပိုး ကူးစက္ ခံထားရသူျဖစ္ၿပီး ထိုပိုးမ်ားကလည္း ပြားမ်ားေနၿပီး Viral Load တက္ေန မယ္၊ အသည္းအင္ဇိုင္းေတြလည္း ျမင့္တက္ေနမယ္ဆိုရင္ ထိုသူကို တစ္ေန႔ပန္းသီး၃လံုး စားခိုင္း႐ံုႏွင့္ အသည္းကင္ဆာမျဖစ္ေအာင္ ကာ ကြယ္ႏိုင္ရန္ခဲယဥ္းပါတယ္။ ထို႔ေၾကာင့္ ညီေလးေျပာတဲ့ ဒုတိယဆရာဝန္ႀကီး က ပန္းသီးကိုအားကိုးၿပီး ကင္ဆာကို ကာကြယ္ႏိုင္တယ္ဆိုတာ အာမမခံႏိုင္ တဲ့အတြက္ေျပာဆိုျခင္းျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆရာဝန္ႀကီးႏွစ္ဦးစလံုး သူ ဆိုလိုခ်င္တဲ့ အဓိပၸာယ္နဲ႔သူ မွန္တယ္ လို႔ပဲ ေျပာရမွာျဖစ္ပါတယ္။
**ေဒါက္တာ အယ္ဒီတာ**
**From-ေမမြန္ေက်ာ္**
**Public Health**
**ေဒါက္တာ အယ္တီတာ ခင္ဗ်ား**
ကြ်န္ေတာ္ ကေတာ Health Digest ဂ်ာနယ္ရဲ႕ အမာခံ ပရိသတ္ တစ္ဦးျဖစ္ ပါတယ္။ ေမးခြန္း ၄-၅ခု ေလာက္ ေမးခြင့္ျပဳပါ။ ေဒါက္တာ အယ္ဒီတာ့ အေနနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္တည္း ေျဖဆိုရန္ မ်ားျပားေနပါက ေမးခြန္း တစ္ခုခ်င္းကို အလ်ဥ္းသင့္သလို ခြဲျခား ၍ ေျဖေပးေစလိုပါတယ္။ ပထမေမးခ်င္တဲ့ ေမးခြန္းက ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္းမွာ ႏိုင္ငံသိ ထင္ရွားတဲ့ ေဆး ပညာရွင္တစ္ဦးက ပန္းသီးေန႔စဥ္ စား ေပးရင္ ကင္ဆာေရာဂါမျဖစ္ေအာင္ ရာခိုင္ႏႈန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကာကြယ္ ႏိုင္တယ္လို႔ ေျပာၾကားထားပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ကိုယ္တိုင္လည္း အေနာက္တိုင္း ေဆးပညာရွင္ေတြရဲ႕ သုေတသနျပဳခ်က္အရ ပန္းသီးထဲတြင္ အင္တီေအာက္စီးဒင့္ဓာတ္ေတြ အမ်ား ႀကီးပါေသာေၾကာင့္ ပန္းသီးေန႔စဥ္ စားေပးျခင္းျဖင့္ ကင္ဆာေရာဂါကို ရာခိုင္ႏႈန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကာကြယ္ ႏိုင္တယ္ဆိုတာ ဖတ္ဖူးပါတယ္။
သို႔ေပမယ့္ ဆရာဝန္ႀကီးတစ္ ေယာက္ကေတာ့ ပန္းသီး ၃ လံုး ေန႔စဥ္စားရင္ ကင္ဆာေရာဂါမျဖစ္ ေတာ့ဘူးဆိုတာ အဓိပၸာယ္မရွိဘူးလို႔ "အျပတ္" ေျပာပါတယ္။ အဲဒီဆရာႀကီးေျပာတာက ပန္းသီးစားျခင္းသည္ ကင္ဆာေရာဂါ ကို ကာကြယ္ႏိုင္တယ္ဆိုတာအဓိပၸာယ္ မရွိဘူးလို႔ ဆိုလိုရာေရာက္ပါတယ္။ အဲဒီဆရာဝန္ႀကီးအေနနဲ႔ အဲဒီလို အစြန္းေရာက္တဲ့ ေျပာဆိုခ်က္ဟာ စာဖတ္ပရိသတ္အတြက္ အဆိပ္အ ေတာက္ျဖစ္ရာ မေရာက္ဘူးလား။ စာဖတ္ပရိသတ္ကို အသိဗဟုသုတ မရရွိေအာင္ တားဆီးရာ မေရာက္ဘူး လားဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္။
ေလးစားစြာျဖင့္ ေမာင္ေအာင္ေအာင္ (ပုစြန္ေတာင္ျမဳိ႔နယ္)
ပန္းသီးအပါအဝင္ သစ္သီးဝလံ၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္အားလံုးကို ပံုမွန္ စားသံုးျခင္းဟာ နာတာရွည္ေရာဂါမ်ား (ဥပမာ-ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ၊ ေသြးတိုးေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါ၊ ေလျဖတ္ျခင္းႏွင့္ ကင္ဆာေရာဂါမ်ား) ကို ကာကြယ္ႏိုင္တယ္လို႔ အာဟာရ သုေတသနပညာရွင္မ်ားက ေလ့လာ ေတြ႕ရွိထားၾကၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ ညီေလးေမးတဲ့ ပန္းသီးလည္း အပါအဝင္ျဖစ္ပါတယ္။ ပန္းသီးႏွင့္ ပတ္သက္လို႔ ယခုကဲ့သို႔ သိပၸံနည္းက် သုေတသနျပဳလုပ္မႈေတြ ေပၚေပါက္ ဟန္မတူေသးေသာ ေရွးယခင္ ကာလ ကတည္းက ပန္းသီးတစ္ေန႔တစ္လံုး စားရင္ ဆရာဝန္ထံ သြားစရာမလိုဟူ ေသာ ဆို႐ိုးတစ္ခုရွိေနခဲ့တာ ျဖစ္ပါ တယ္။ သစ္ပင္၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ သစ္သီးဝလံမ်ားထဲတြင္ ေကာင္းက်ိဳးျပဳ ဓာတုပစၥည္း (Phytochemical) ေတြ အမ်ားႀကီးပါဝင္ပါတယ္။
ပန္းသီးထဲ မွာလည္း အဲဒီပစၥည္းေတြ အမ်ားႀကီး ပါဝင္ပါတယ္။ ဒီပစၥည္းေတြကိုဓာတ္တိုး ဆန္႔က်င္ပစၥည္း အင္တီေအာက္စီးဒင့္ (Antioxidants) ေတြလို႔ေခၚၾကပါတယ္။ ကလာပ္စည္းမ်ားထဲတြင္ ဓာတ္တိုးျခင္း (Oxidation) ျဖစ္တဲ့အခါ အဲဒီကလာပ္ စည္းေတြကို ထိခိုက္ပ်က္စီးေစပါတယ္။
ဤကဲ့သို႔ ဓာတ္တိုးသြားျခင္းေၾကာင့္ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ၊ကင္ဆာ ေရာဂါကဲ့သို႔ေသာ ေရာဂါေတြျဖစ္လာ ႏိုင္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းပိုမ်ား သြားေစပါ တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဓာတ္တိုးျခင္းမျဖစ္ ေအာင္ ကာကြယ္ေပးေသာ ဓာတ္တိုး ဆန္႔က်င္ပစၥည္း အင္တီေအာက္စီးဒင့္ မ်ားကို ရရွိစားသံုးျခင္းဟာ အဆိုပါ ေရာဂါမ်ား မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ ေပးႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္ အင္တီေအာက္စီးဒင့္ က အမ်ိဳးအစားမ်ားစြာရွိပါတယ္။ ဥပမာ- ေသြးေၾကာမ်ားကို ဓာတ္တိုး ျခင္းမျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးႏိုင အင္တီေအာက္စီးဒင့္က အမ်ိဳးအစား တစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ကင္ဆာကလာပ္စည္း ေတြကို သတ္ေပးႏိုင္ေသာ အင္တီ ေအာက္စီးဒင့္က အမ်ိဳးအစားတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။
ပန္းသီးေတြကလည္း ကမၻာေပၚ မွာ အမ်ိဳးအစားေပါင္း ၇၀ဝ၀ ေက်ာ္ ေလာက္ရွိၿပီး တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု ကင္ဆာ ေရာဂါကာကြယ္ေပးႏိုင္ေသာ အင္တီ ေအာက္စီးဒင့္ ပါဝင္မႈလည္း ပမာဏ မတူႏိုင္ပါ။ ပန္းသီးတစ္မ်ိဳးတည္းမွာကို ပဲ ခူးဆြတ္တဲ့အခ်ိန္ေပၚ မူတည္ၿပီး ပါဝင္မႈမတူႏိုင္ပါဘူး။ ပန္းသီးစားမယ္ ဆိုရင္ အခြံမွာ အင္တီေအာက္စီးဒင့္ ပိုမိုပါဝင္တဲ့အတြက္ အခြံပါစားသင့္ပါ တယ္။ ဒါေပမယ့္ စင္ေအာင္ေတာ့ ေရေဆးရပါမယ္။ ဒါ့အျပင္ ပန္းသီးကို ခြဲစိတ္ၿပီးအၾကာႀကီးေနမွ စားတာမ်ိဳး လည္း မလုပ္ရပါဘူး။ ခြဲထားတာၾကာ သြားရင္ ေလနဲ႔ထိေတြ႕ဓာတ္တိုးၿပီး အင္တီေအာက္စီးဒင့္ဂုဏ္သတၲိေလ်ာ့ ပါးသြားႏိုင္တာေၾကာင့္ပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ပန္းသီးစားရင္ ကင္ ဆာေရာဂါ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္ဟူ၍ ေျပာလွ်င္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ မွန္ကန္ ေသာ္လည္း လံုးဝဥႆံုအျပည့္အဝ ကာကြယ္ႏိုင္ျခင္းရွိ၊ မရွိ အတပ္မေျပာ ႏိုင္ပါ။ ဒါ့အျပင္ ကင္ဆာျဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာလည္း ယေန႔ အထိ တိတိက်က် ယတိျပတ္မေျပာ ႏိုင္ေသးဘဲ သီအိုရီမ်ားစြာရွိေနပါတယ္။
အေၾကာင္းရင္းေတြကလည္း အမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ကင္ဆာအမ်ိဳးအစား အလိုက္ အေၾကာင္းရင္းေတြကလည္း မတူၾကပါ။ ေျပာရလွ်င္ အသည္း ေရာင္အသားဝါ ဘီပိုး၊ စီပိုး ကူးစက္ ခံထားရသူျဖစ္ၿပီး ထိုပိုးမ်ားကလည္း ပြားမ်ားေနၿပီး Viral Load တက္ေန မယ္၊ အသည္းအင္ဇိုင္းေတြလည္း ျမင့္တက္ေနမယ္ဆိုရင္ ထိုသူကို တစ္ေန႔ပန္းသီး၃လံုး စားခိုင္း႐ံုႏွင့္ အသည္းကင္ဆာမျဖစ္ေအာင္ ကာ ကြယ္ႏိုင္ရန္ခဲယဥ္းပါတယ္။ ထို႔ေၾကာင့္ ညီေလးေျပာတဲ့ ဒုတိယဆရာဝန္ႀကီး က ပန္းသီးကိုအားကိုးၿပီး ကင္ဆာကို ကာကြယ္ႏိုင္တယ္ဆိုတာ အာမမခံႏိုင္ တဲ့အတြက္ေျပာဆိုျခင္းျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆရာဝန္ႀကီးႏွစ္ဦးစလံုး သူ ဆိုလိုခ်င္တဲ့ အဓိပၸာယ္နဲ႔သူ မွန္တယ္ လို႔ပဲ ေျပာရမွာျဖစ္ပါတယ္။
**ေဒါက္တာ အယ္ဒီတာ**
**From-ေမမြန္ေက်ာ္**
No comments:
Post a Comment