=လူထုက ်န္းမာေရး (ဗန္ဒါသီး)=

+Public Health+
 ျမန္မာျပည္ မွာ ဗန္ဒါပင္(ဗန္ဒါသီး)လို ့အလြယ္ေခၚေလ့ရွိတာေၾကာင့္၊
“ဗာဒံပင္” ဆိုတဲ့ သူ ့မူလအမည္ ေပ်ာက္ကြယ္ေနပါတယ္။အဂၤလိပ္အမည္
ကေတာ့ Indian Almond ပါတဲ့။ ဗာဒံေစ့ နဲ ့ပတ္သက္ျပီးလူနဲ ့တည့္တယ္၊
 က ်န္းမာေရး ေကာင္း တယ္၊ အသားအေရ ကို ေကာင္းေစတယ္စတဲ့အေျခခံ ဗဟုသုတေလာက္ေတာ့လူတိုင္းသိၾကမွာပါ။ သို ့ေသာ္ ဗာဒံေစ့နဲ ့ပတ္သက္ျပီး၊
 က ်န္းမာေရး အက ်ဳိးေက ်းဇူးေတြ ဘယ္ေလာက္ေတာင္မ်ားျပားတယ္ ဆိုတာ
သိနိုင္ၾကပါေစရန္ မွ်ေဝေရးသားလိုက္ရပါ တယ္။ ဗာဒံပင္ ကအၾကီးျမန္ျပီး၊
အရြက္ေတြ ကလည္းတဆင့္ျပီးတဆင့္ အတက္ျမန္တာေၾကာင့္ ျမန္မာနိုင္ငံမွာ
 အရိပ္ရအပင္အျဖစ္ စိုက္ပ်ိဳးေလ့ရွိၾကပါတယ္။ အပင္ ကိုေပါေပါမ်ားမ်ား
ျမင္ေတြ ့ေနရတာရယ္၊ အပင္ ေအာက္မွာ ကေလးငယ္အခ်ိဳ႕့ေၾကြက ်လာတဲ့
 အသီး ကို အုတ္နီခဲ အက ်ဳိးျဖင့္ ထုခြဲစားေနၾကတာရယ္ေၾကာင့္ အရိပ္ရပင္
မွရတဲ့အေစ့ရဲ ့က ်န္းမာေရး တန္ဖိုးကို သတိမမူမိၾကပါ ဘူး။  

ယေန့နိုင္ငံ တကာမွာေတာ့ ဗာဒံေစ့ နဲ ့ ၎မွရတဲ့ အဆီ ကို တန္ဖိုးထား
စားသံုးေနၾကပါျပီ။ ဗဟုသုတအေနျဖင့္ မွ်ေဝရပါလ ်ွင္ ဂရိ နိုင္ငံရဲ႕့ 
မဂၤလာေဆာင္ေတြမွာ ဗာဒံေစ့ ကို “wedding sweets” အျဖစ္အထူးတလည္
ဧည့္ခံေနၾကပါတယ္။ အီရန္ႏိုင္ငံမွာ ေတာ့ NewYear ပါတီပြဲ ႔လို ထူးထူးျခားျခားႏ
နွစ္ပတ္လည္ ဧည့္ခံပြဲ ေတြမွာပင္လယ္မွ ဆားျဖင့္အငံေဖာက္ထားတဲ့ ဗာဒံေစ့ ေလွာ္ 
နဲ ့ဧည့္ခံ ေလ့ရွိပါတယ္တဲ့။ ေမာ္ေရာ့ကိုနိုင္ငံရဲ ့ အေရးၾကီးအခမ္းအနား မ်ားမွာ
ဗာဒံေစ့မႈန္ ့ေရာထားတဲ့ ႏြားနို ့က မပါ လ ်ွင္မျပီးျပန္ပါဘူး။
 pasanda-style (ေခၚ) အိႏိၵ ရိုးရာ ဟင္းလ ်ာ မွာလည္းဗာဒံေစ့ ကို
ဟင္းခတ္ အမယ္အျဖစ္ ထဲ့ခ်က္ေပးရပါတယ္ တဲ့။ ဗာဒံေစ့ က
ေအးျမေစတဲ့ အစြမ္းသတၱိ ရွိတာေၾကာင့္လည္းပူျပင္းေျခာက္ေသြ ့တဲ့ 
ပါကစၥတန္နိုင္ငံရဲ ့ေႏြရာသီမ်ားမွာ ဗာဒံေစ့ နဲ ့ေဖာ္စပ္ထားတဲ့ Almond sherbet
 ေဖ်ာ္ရည္ကို summer drink အျဖစ္ အထူးတလည္ေသာက္သံုးၾကတယ္လိုသိရပါတယ္။ 

ကမၻာ့အသိအမွတ္ျပဳ USDA ရဲ ့ ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္ခ်က္မ်ားအရ ၁ဝဝ-ဂရမ္
အေလးခ်ိန္ ရွိတဲ့ ဗာဒံေစ့ထဲမွာ၊ လူသားတို ့က ်န္းမာေရး ကိုေကာင္းက ်ဳိးျဖစ္ေစတဲ့
 ခြန္အား ၅၇၆ ကယ္လိုရီ၊ ကစီဓာတ္ ၂၁.၆၉ ဂရမ္၊ေကာ္ဓာတ္ ဝ.၇၄ ဂရမ္၊ 
သၾကား ၃.၈၉ ဂရမ္၊ ေခ်ဖ်က္လြယ္ေသာအမွ်င္ဓာတ္ ၁၂.၂ဝဂရမ္၊ အဆီဓာတ္
 ၄၉.၄၂ ဂရမ္၊ ပရိုတင္း ၂၁.၂၂ ဂရမ္၊ လိုင္စင္း ဝ.၅၈ဝရမ္၊ေရဓာတ္ ၄.၇ ဂရမ္၊ 
ဗီတာမင္ေအ ၁ IU၊ သီအာမင္(ေခၚ) ဗီတာမင္ဘီ(၁) ၁၈%၊ ရီဘိုဖလာဗင္(ေခၚ)
ဗီတာမင္ဘီ(၂) ၈၅%၊ နၤအာစင္း (ေခၚ) ဗီတာမင္ဘီ(၃) ၂၃%၊ဗီတာမင္ဘီ(၅) ၉%၊
 ဗီတာမင္ဘီ(၆) ၁၁%၊ ေဖာလိပ္(ေခၚ) ဗီတာမင္ဘီ(၉) ၁၃%၊ ခ်ိဳလင္း ၁၁%၊ 
ဗီတာမင္အီး ၁၇၅%၊ ကယ္လ္စီယမ္ ၂၆%၊ သံဓာတ္ ၂၉%၊ မဂၢနီစီယမ္ ၇၅%၊ 
မဂၢနီးစ္ ၁ဝ၉%၊ ေဖာ့စဖရက္ ၆၉%၊ ပိုတက္စီယမ္ ၁၅% နဲ ့ ဇင့္ ၃၂% တို႕
အသီးသီးပါရွိၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ဗာဒံေစ့ေတြဟာ အသားအေရႏု
ကို ျပန္လည္ပ်ိဳေစကာ၊ မွတ္ဥာဏ္စြမ္းအားမ်ားလည္း ေကာင္းေစလို ့
က ်ား/မ အရြယ္(၃)ပါးအားလံုး စားသံုးေပးၾကရန္ USDA က 
အၾကံျပဳထားပါတယ္။ အူသိမ္၊ အူမမ်ားနဲ ့ အတြင္းပိုင္းအက ်ဆံုး 
အူမ်ားအားလံုးကိုသန္ ့ေစပါတယ္။ လူတစ္ေယာက္ရဲ ့အသားအေရဟာ သူစားသံုးလိုက္ေသာအစာေခ်ဖ်က္အဂၤါ အဖြဲ ့အစည္းရဲ့အလုပ္လုပ္ 
နိုင္စြမ္းအားနဲ ့တိုက္ရိုက္အခ်ိဳးက်ေနပါတယ္။ အစာေခ်ဖ်က္ အဂၤါမ်ားအားနည္းလာတဲ့အခါဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္းကိုျဖစ္ေစျပီး၊ဝက္ျခံစို/ဝက္ျခံေျခာက္ ေတြေပါက္လာေစပါေတာ့တယ္။ ဗာဒံေစ့ကိုမွန္မွန္စားေပးျခင္းျဖင့္ 
အစာအိမ္ထဲရွိအက ်ဳိးျပဳ ဗက္တီးရီးယားမ်ားကိုလွဳံ႕ေဆာ္ေပးတာေၾကာင့္
အစာေခ်ဖ်က္မႈကိုအားေပးကာ၊ ဝမ္းပုပ္မ်ားသက္ေစျပီး၊ အစာေခ်အဂၤါ 
အဖြဲ႔အစည္းသန္႕စင္သြားတာေၾကာင့္၊ အသားအေရေတြလည္း မညစ္ညမ္း
ေတာ့ပါဘူး။ ဗီတာမင္အီး ရရွိရာအရင္းအျမစ္ကိုျပပါဆိုရင္ ဗာဒံေစ့ ကိုသာ
 လက္ညွိး ထိုးလိုက္ပါ။ ဝက္ျခံစို/ဝက္ျခံေျခာက္/ဆားဝက္ျခံ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ ့
မ်က္ႏွာေပၚရွိအမည္းစက္မ်ား၊ အမာရြတ္မ်ားအတြက္ ဘယ္လိုပင္ 
မိတ္ကပ္ ေကာင္းေကာင္းလိမ္းပါေသာ္လဲ မေပ်ာက္နိုင္တဲ့အခါ စိတ္ညစ္ရျပီး၊
ေငြေၾကးတတ္နိုင္သူမ်ားလည္း အေရျပားအထူးကု ဆရာဝန္ေတြနဲ ့
ျပသၾကည့္ၾကရာ၊ဆရာဝန္တိုင္းက အသားအေရေကာင္းေစဖို ့ ဗီတာမင္အီး
 ေဆးေတာင့္ေလးေတြ တိုက္ေကြ ်းေလ့ရွိပါတယ္။ 
အဲဒီဗီတာမင္အီး ေဆးေတာင့္ေတြနဲ ့ဗီတာမင္အီးဓာတ္ပါတဲ့ ေဆးေတြအားလံုးကို
 Alpha-Tocopherol ဓာတ္ ပစၥည္းနဲ႕ေဖာ္စပ္ထားတာေၾကာင့္ အသားအေရကို ၾကည္လင္ဝင္းမြတ္ေတာက္ပလာေစပါတယ္။ ဗာဒံေစ့ ဟာ ဗီတာမင္အီး ၾကြယ္ ဝရာအရင္းအျမစ္ျဖစ္တာေၾကာင့္ ဝက္ျခံေပါက္သူေတြသာမက၊ အေရျပားေရာဂါရွိ
 သူမ်ားလည္း မျဖစ္မေနစားသင့္ပါတယ္။ အရြယ္နုပ်ိဳေဆးသဖြယ္ အားကိုးထိုက္
ပါတယ္။ ဗာဒံေစ့ကို မွန္မွန္စားတဲ့အျပင္၊ ဗာဒံေစ့ဆီနဲ ့ပါမ်က္ႏွာကို 
အသာအယာႏွိပ္နယ္ေပးျခင္းျဖင့္ အရြယ္မတိုင္မီ မ်က္ႏွာအေရးေၾကာင္းေတြ
မျဖစ္ေစေတာ့ပါဘူး။ အသားအေရလည္း ပိုညက္ေညာလာပါတယ္။
 မ်က္ကြင္းညိုသူေတြ မ်က္လံုးေအာက္တဝိုက္ ဗာဒံဆီ မွန္မွန္ လိမ္းေပးျခင္းျဖင့္
 ရက္အနည္းငယ္အတြင္း မ်က္ကြင္းညို မ်ားသိသိသာသာ ေလ ်ွာ ့ပါးသြားေစ
ပါတယ္။ (မ်က္လံုးထဲ ဆီမဝင္ေအာင္ ဂရုစိုက္လိမ္းပါ) ႏွလံုးအတြက္ 
သူငယ္ခ်င္းေကာင္းလို ့ဆိုရမွာပါဘဲ။ အရိုးရွင္းဆံုးေျပာရရင္ ဗာဒံေစ့ က
 ႏွလံုးေရာဂါ ျဖစ္ျခင္းမွကာကြယ္ေပးပါတယ္။ ဗာဒံေစ့ထဲမွာပါတဲ့ အမွ်င္ဓာတ္
ေတြဟာ ခႏၶာ ကိုယ္က အစားအစာထဲမွာ ပါလာတဲ့ျပင္ပအဆီေတြစုပ္ယူျခင္း
ကို ပိတ္ပင္ဟန္ ့တားေပးပါတယ္။ ဒါ့ျပင္ဗာဒံေစ့ထဲမွာ ဗီတာ မင္အီး၊ ျပည့္ဝဆီမ်ား၊ 
မဂၢနီစီယမ္ နဲ ့ခႏၶာကိုယ္ အက ်ဳိးျပဳဓာတ္တိုးဆန္ ့က ်င္ ပစၥည္းေတြ အလံုအေလာက္
ပါဝင္ေနတာမို ့ႏွလံုးေသြးလည္ပတ္ စီးဆင္းမႈအားေကာင္းေစပါတယ္။ 
ဒါတင္မကေသးပါဘူး။ေသြးထဲရွိ ကိုလက္စထေရာပမာဏကို ခ်ေပး တာေၾကာင့္
 ႏွလံုးက ်မၼာလာေစပါတယ္။ မွတ္ဥာဏ္နဲ ့ကိုယ္ခံ စြမ္းအား ေတြတိုးပြားေစပါတယ္။ အယ္လ္ဇိုင္းမား(ေခၚ)ဦးေႏွာက္ဇရာၾကိဳေရာဂါသက္သာေဆးမ်ား၊ကိုယ္ခံ
စြမ္းအားေကာင္းေဆးနဲ ့မွတ္ဥာဏ္ေကာင္းေဆးေတြကို ရီဘိုဖလာဗင္၊
မဂၢနီစီယမ္ဓာတ္ေတြနဲ ့ေဖာ္စပ္ ထားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီဓာတ္ေတြ
အလံုအေလာက္ပါတဲ့ ဗာဒံေစ့ကိုစားေပး ျခင္းျဖင့္ တစ္ေနကုန္လန္းဆန္း
လာေစပါတယ္။ အယ္လ္ဇိုင္းမားေဝဒနာရွင္မ်ား ဗာဒံေစ့ကိုျဖည့္စြက္စာ
အားေဆးအျဖစ္ မျဖစ္ မေန စားေပးသင့္ပါတယ္။ ဝျဖိဳးျခင္း ကို
တားဆီးေပးပါတယ္။ ဗီတာမင္၊ သတၱဳဓာတ္၊ကစီဓာတ္္ေတြနဲ ့ အာဟာရသိဒၶိျပည့္ဝတဲ့ဗာဒံေစ့ကိုစားလိုက္တဲ့အခါ၊ ေနာက္ထပ္
အစာစားခ်င္စိတ္ကုိခ်ိဳးႏွိမ္ေပးတာမို ့အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ၾကာေအာင္ 
အဆာခံႏိုင္သြားပါတယ္တဲ့။ 

ဒါ့ျပင္ ဗာဒံေစ့ထဲမွာပါရွိတဲ့ အက်ိဳးျပဳျပည့္ဝဆီမ်ားက ဗိုက္ေခါက္ အဆီ
 မ်ားကိုခ်ေပးနိုင္တာေၾကာင့္ ဝျဖိဳးသူမ်ားနဲ႕အဆီေတြအိတြဲက ်သူမ်ား
 ဗာဒံေစ့ကို စားေပးၾကပါလို ့ USDA ကအၾကံျပဳထားပါတယ္။ 


 Credit : ဘ၀ခါးခါး 

လြင္ျပင္