လူထုက်န္းမာေရး (ကင္ဆာေရာဂါႏွင့္ အားကစား)

>
** ကင္ဆာေရာဂါ ကင္းေ၀းလုိပါလွ်င္ ***

**(Public Health)**
(လန္ဒန္၊ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၂၃ ရက္)
လူတို႔သည္ သဘာ၀က်က် ေနထုိင္စားေသာက္ျခင္းျဖင့္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားမႈကို တားဆီးကာကြယ္ေပးနိုင္လိမ့္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ကၽြမ္းက်င္သူတို႔က ဆုိထားသည္။ သဘာ၀က်က် ေနထုိင္စားေသာက္ျခင္းဆုိရာတြင္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္သည့္ သန္႔ရွင္းလတ္ဆတ္ေသာ အစားအေသာက္မ်ား စားသံုးျခင္း၊ အရက္ေသစာေသာက္စားမႈ ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းႏွင့္ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ား ျပဳလုပ္ေပးျခင္းတို႔ကို ဆိုျခင္းပင္ျဖစ္၏။


** က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေသာ အစားအစာ **
လူတို႔အေနျဖင့္ ကင္ဆာေရာဂါကာကြယ္နုိင္ရန္ က်နး္မာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေသာ အစားအေသာက္မ်ားကို ေန႔စဥ္ စားသံုးရမည္ျဖစ္သည္။ အ၀မလြန္ေစရန္ တိရစၧာန္မွရေသာ အဆီႏွင့္ ဆီမ်ား ေလွ်ာ့စားသင့္သည္။ အမွ်င္ဓာတ္မ်ားေသာ ဂ်ဳံႏွင့္ ေျပာင္းဆန္မ်ား၊ ဗီတာမင္ေအႏွင့္ စီဓာတ္ပါသည့္ အရြက္မ်ား၊ အသီးအႏွံမ်ား၊ ေဂၚဖီထုပ္၊ ပန္းေဂၚဖီႏွင့္ ဆလတ္ရြက္တို႔ကို ပိုမိုစားသံုးရမည္ျဖစ္သည္။


** ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ **
ကင္ဆာေရာဂါမျဖစ္ပြားေစရန္အတြက္ ကြမ္း၊ ေဆးလိပ္ႏွင့္ အရက္ေသစာမ်ား ေသာက္သံုးျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ေၾကာင္းျဖင့္လည္း ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားက တုိက္တြန္းထားသည္။

** ေလ့က်င့္ခန္းပံုမွန္လုပ္ **
(ကင္ဆာေရာဂါကာကြယ္နုိင္ရန္အေရးႀကီးဆံုး တစ္ခ်က္မွာ ေန႔စဥ္ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ ေလ့က်င့္ခန္းတစ္ခုခုကို ပံုမွန္လုပ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ေန႔စဥ္ေလ့က်င့္ခန္းျပဳလုပ္ရာ၌ မိမိႏွစ္သက္ရာ အားကစားတစ္မ်ဳိးမ်ဳိးကို ျပဳလုပ္နုိင္သည္။ ဥပမာ- လမ္းေလွ်ာက္ျခင္း၊ ေဘာလံုး၊ ျခင္းလံုး၊ တင္းနစ္၊ ၾကက္ေတာင္အစရွိေသာ အားကစားတစ္မ်ဳိးမ်ဳိး ျပဳလုပ္ျခင္းတို႔ပင္ ျဖစ္သည္။ ေလ့က်င့္ခန္း ပံုမွန္ျပဳလုပ္သည္ဟု ဆိုရာတြင္ ေခၽြးထြက္မႈရွိသည့္ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ဳိးျဖစ္သည္။

သာမန္လမ္းေလွ်ာက္ျခင္းသည္ က်နး္မာေရးအတြက္ ထိေရာက္ေသာ အက်ဳိးကို မျဖစ္ေစနုိင္ဘဲ ခပပ္သြက္သြက္လမ္းေလွ်ာက္ျခင္းျဖင့္သာ က်န္းမာေရးအတြက္ ပိုမို အေထာက္အကူျဖစ္ေစေၾကာင္း သတိျပဳသင့္သည္။ ကင္ဆာေရာဂါသည္ ကမၻာေပၚတြင္ လူအေသအေပ်ာက္မ်ားသည့္ ေရာဂါတစ္မ်ဳိးျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ ရင္သားကင္ဆာ၊ အသည္း ကင္ဆာ၊ အူမႀကီးကင္ဆာ၊ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာႏွင့္ ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာမ်ားမွာ အဆုိးဆံုးျဖစ္သည္။ လူတို႔သည္ အထက္ေဖာ္ျပပါ သဘာ၀က်က် ေနထုိင္စားေသာက္ျခင္း နည္းလမ္းမ်ားအတိုင္း ျပဳျပင္သြားမည္ဆုိပါက ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ပြားမႈ ႏႈန္း ၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္း ေလ်ာ့က်နုိင္မည္ျဖစ္သကဲ့သို႔ အျခားေသာကင္ဆာေရာဂါမ်ားကိုလည္း ေလ်ာ့က်ေစနုိင္လိမ့္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္ကင္ဆာ သုေတသနႏွင့္ ကမၻာ့ကင္ဆာ သုေတသန ရန္ပံုေငြအဖြဲ႔တုိ႔မွ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားက ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၂၂ ရက္ေန႔၌ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း၊ က်နး္မာေရးႏွင့္ ညီညြတ္စြာ စားေသာက္ျခင္း၊ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားကစားျခင္းႏွင့္ အျခားေသာ သဘာ၀က်က် ျပဳမူေနထုိင္ပါက ကင္ဆာေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးေနရျခင္းမ်ားကို တားဆီးေပးနုိင္လိမ့္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ကမၻာ့ကင္ဆာ သုေတသန ရန္ပံုေငြအဖြဲ႔မွ ေဆးဘက္ႏွင့္ သိပၸံအႀကံေပးအရာရွိ မာတင္၀ိုက္မန္းက ေျပာၾကားသည္။ ဤသို႔ သဘာ၀က်က် ေနထုိင္စားေသာက္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ တရုတ္နုိင္ငံတြင္ ၂၇ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ အေမရိကန္တြင္ ၃၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၿဗိတိန္၌ ၃၇ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားျခင္းမွ ေလ်ာ့က်ေစခဲ့ေၾကာင္း ကမၻာ့ကင္ဆာသုေတသနရန္ပံုေငြက ေလ့လာတင္ျပထားသည္။ ယင္းေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားကို ကမၻာ့က်နး္မာေရးအဖြဲ႔ကလည္း ေထာက္ခံထားသည္။ ေလ့က်င့္ခန္း ပံုမွန္ျပဳလုပ္ျခင္းသည္ ကင္ဆာ၊ ႏွလံုးႏွင့္ ဆီးခ်ဳိေရာဂါမ်ားကိုပါ ကာကြယ္ေပးနုိင္စြမ္းရွိေၾကာင္း ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႔က ထပ္ေလာင္းေထာက္ခံထားသည္။ သို႔ျဖစ္၍ လူတုိင္းကင္ဆာေရာဂါမွ ကင္းေ၀းေစနုိင္ေရးအတြက္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေသာ ေနထုိင္စားေသာက္မႈပံုစံကို လုိက္နာက်င့္သံုးသင့္ပါေၾကာင္း….။


** စုစည္းဘာသာျပန္- ျမင့္ေမာင္စိုး **

** ကင္ဆာေရာဂါ ကင္းေ၀းလုိပါလွ်င္ ***

**(Public Health)**
(လန္ဒန္၊ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၂၃ ရက္)
လူတို႔သည္ သဘာ၀က်က် ေနထုိင္စားေသာက္ျခင္းျဖင့္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားမႈကို တားဆီးကာကြယ္ေပးနိုင္လိမ့္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ကၽြမ္းက်င္သူတို႔က ဆုိထားသည္။ သဘာ၀က်က် ေနထုိင္စားေသာက္ျခင္းဆုိရာတြင္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္သည့္ သန္႔ရွင္းလတ္ဆတ္ေသာ အစားအေသာက္မ်ား စားသံုးျခင္း၊ အရက္ေသစာေသာက္စားမႈ ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းႏွင့္ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ား ျပဳလုပ္ေပးျခင္းတို႔ကို ဆိုျခင္းပင္ျဖစ္၏။


** က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေသာ အစားအစာ **
လူတို႔အေနျဖင့္ ကင္ဆာေရာဂါကာကြယ္နုိင္ရန္ က်နး္မာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေသာ အစားအေသာက္မ်ားကို ေန႔စဥ္ စားသံုးရမည္ျဖစ္သည္။ အ၀မလြန္ေစရန္ တိရစၧာန္မွရေသာ အဆီႏွင့္ ဆီမ်ား ေလွ်ာ့စားသင့္သည္။ အမွ်င္ဓာတ္မ်ားေသာ ဂ်ဳံႏွင့္ ေျပာင္းဆန္မ်ား၊ ဗီတာမင္ေအႏွင့္ စီဓာတ္ပါသည့္ အရြက္မ်ား၊ အသီးအႏွံမ်ား၊ ေဂၚဖီထုပ္၊ ပန္းေဂၚဖီႏွင့္ ဆလတ္ရြက္တို႔ကို ပိုမိုစားသံုးရမည္ျဖစ္သည္။


** ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ **
ကင္ဆာေရာဂါမျဖစ္ပြားေစရန္အတြက္ ကြမ္း၊ ေဆးလိပ္ႏွင့္ အရက္ေသစာမ်ား ေသာက္သံုးျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ေၾကာင္းျဖင့္လည္း ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားက တုိက္တြန္းထားသည္။

** ေလ့က်င့္ခန္းပံုမွန္လုပ္ **
(ကင္ဆာေရာဂါကာကြယ္နုိင္ရန္အေရးႀကီးဆံုး တစ္ခ်က္မွာ ေန႔စဥ္ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ ေလ့က်င့္ခန္းတစ္ခုခုကို ပံုမွန္လုပ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ေန႔စဥ္ေလ့က်င့္ခန္းျပဳလုပ္ရာ၌ မိမိႏွစ္သက္ရာ အားကစားတစ္မ်ဳိးမ်ဳိးကို ျပဳလုပ္နုိင္သည္။ ဥပမာ- လမ္းေလွ်ာက္ျခင္း၊ ေဘာလံုး၊ ျခင္းလံုး၊ တင္းနစ္၊ ၾကက္ေတာင္အစရွိေသာ အားကစားတစ္မ်ဳိးမ်ဳိး ျပဳလုပ္ျခင္းတို႔ပင္ ျဖစ္သည္။ ေလ့က်င့္ခန္း ပံုမွန္ျပဳလုပ္သည္ဟု ဆိုရာတြင္ ေခၽြးထြက္မႈရွိသည့္ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ဳိးျဖစ္သည္။

သာမန္လမ္းေလွ်ာက္ျခင္းသည္ က်နး္မာေရးအတြက္ ထိေရာက္ေသာ အက်ဳိးကို မျဖစ္ေစနုိင္ဘဲ ခပပ္သြက္သြက္လမ္းေလွ်ာက္ျခင္းျဖင့္သာ က်န္းမာေရးအတြက္ ပိုမို အေထာက္အကူျဖစ္ေစေၾကာင္း သတိျပဳသင့္သည္။ ကင္ဆာေရာဂါသည္ ကမၻာေပၚတြင္ လူအေသအေပ်ာက္မ်ားသည့္ ေရာဂါတစ္မ်ဳိးျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ ရင္သားကင္ဆာ၊ အသည္း ကင္ဆာ၊ အူမႀကီးကင္ဆာ၊ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာႏွင့္ ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာမ်ားမွာ အဆုိးဆံုးျဖစ္သည္။ လူတို႔သည္ အထက္ေဖာ္ျပပါ သဘာ၀က်က် ေနထုိင္စားေသာက္ျခင္း နည္းလမ္းမ်ားအတိုင္း ျပဳျပင္သြားမည္ဆုိပါက ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ပြားမႈ ႏႈန္း ၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္း ေလ်ာ့က်နုိင္မည္ျဖစ္သကဲ့သို႔ အျခားေသာကင္ဆာေရာဂါမ်ားကိုလည္း ေလ်ာ့က်ေစနုိင္လိမ့္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္ကင္ဆာ သုေတသနႏွင့္ ကမၻာ့ကင္ဆာ သုေတသန ရန္ပံုေငြအဖြဲ႔တုိ႔မွ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားက ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၂၂ ရက္ေန႔၌ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း၊ က်နး္မာေရးႏွင့္ ညီညြတ္စြာ စားေသာက္ျခင္း၊ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားကစားျခင္းႏွင့္ အျခားေသာ သဘာ၀က်က် ျပဳမူေနထုိင္ပါက ကင္ဆာေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးေနရျခင္းမ်ားကို တားဆီးေပးနုိင္လိမ့္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ကမၻာ့ကင္ဆာ သုေတသန ရန္ပံုေငြအဖြဲ႔မွ ေဆးဘက္ႏွင့္ သိပၸံအႀကံေပးအရာရွိ မာတင္၀ိုက္မန္းက ေျပာၾကားသည္။ ဤသို႔ သဘာ၀က်က် ေနထုိင္စားေသာက္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ တရုတ္နုိင္ငံတြင္ ၂၇ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ အေမရိကန္တြင္ ၃၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၿဗိတိန္၌ ၃၇ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားျခင္းမွ ေလ်ာ့က်ေစခဲ့ေၾကာင္း ကမၻာ့ကင္ဆာသုေတသနရန္ပံုေငြက ေလ့လာတင္ျပထားသည္။ ယင္းေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားကို ကမၻာ့က်နး္မာေရးအဖြဲ႔ကလည္း ေထာက္ခံထားသည္။ ေလ့က်င့္ခန္း ပံုမွန္ျပဳလုပ္ျခင္းသည္ ကင္ဆာ၊ ႏွလံုးႏွင့္ ဆီးခ်ဳိေရာဂါမ်ားကိုပါ ကာကြယ္ေပးနုိင္စြမ္းရွိေၾကာင္း ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႔က ထပ္ေလာင္းေထာက္ခံထားသည္။ သို႔ျဖစ္၍ လူတုိင္းကင္ဆာေရာဂါမွ ကင္းေ၀းေစနုိင္ေရးအတြက္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေသာ ေနထုိင္စားေသာက္မႈပံုစံကို လုိက္နာက်င့္သံုးသင့္ပါေၾကာင္း….။


** စုစည္းဘာသာျပန္- ျမင့္ေမာင္စိုး **