လူထုက်န္းမာေရး (ဆဲလ္ဖုန္းအသုံးျပဳသူမ်ားႏွင့္ က်န္းမာေရး)

> **Public Health**

**ဆဲလ္ဖုန္းအသုံးျပဳသူမ်ား ဦးေႏွာက္ကင္ဆာစြဲကပ္ႏုိင္ **
(ေအအက္ဖ္ပီ)
ေအာင္သာလင္း ဘာသာျပန္သည္။
အတြဲ ၂၇ ၊ အမွတ္ ၅၂၁ ( ၁၀-၁၆ ၊ ၆ ၊ ၂၀၁၁)
ပါရီ - ဆဲလ္ဖုန္းေခၚ မုိဘုိင္းဖုန္း အသုံးျပဳသူမ်ားသည္ ဦးေႏွာက္ကင္ဆာ ေရာဂါျဖစ္ႏုိင္ေျခပုိမ်ားႏုိင္၍ စာလုံးမ်ားျဖင့္ ပုိ႔ႏုိင္လက္ခံႏုိင္ သည့္စနစ္ျဖင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ လက္ျဖင့္ ထိန္းရန္ မလုိအပ္ေသာကိရိယာမ်ားအသုံးျပဳ၍ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ဆဲလ္ဖုန္းမ်ားကုိ ကုိင္ေဆာင္သင့္ေၾကာင္း ကမၻာ့က်န္းမာ ေရးအဖြဲ႕ (WHO) မွ ကင္ဆာပါရဂူမ်ား က အၾကံျပဳထားသည္။
ဆဲလ္ဖုန္းမွထုတ္လႊတ္ေသာ ေရဒီယုိႀကိမ္ႏႈန္းလွ်ပ္စစ္သံလုိက္စက္ကြင္းမ်ားသည္ လူ၌ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားေစႏုိင္သည္ဟု ျပင္သစ္ ႏုိင္ငံ လုိင္ယြန္ ၿမိဳ႕တြင္ ရွစ္ရက္ၾကာက်င္းပသည့္ အစည္းအေ၀းေနာက္ဆုံးေန႔(ဇြန္ ၁ ရက္)၌ ကမၻာ့ကင္ဆာသုေတသန အဖြဲ႕ (IARC) ကဆုိသည္။ယင္းအဆုိမွာ ကပ္ေရာဂါေဗဒဆုိင္ရာ ေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္မ်ားမွ 'ဂလီယုိမာ'ေခၚ ဦးေႏွာက္ကင္ဆာေရာဂါ လူတြင္အျဖစ္ မ်ားမႈအေပၚ အေျခခံ တင္ျပထားျခင္းျဖစ္သည္ဟုလည္း သုေတသနလုပ္ငန္းအဖြဲ႕ ဥကၠ႒ ဂ်ဳိနသန္ဆာမက္က သတင္းစာရွင္းလင္း ပြဲတစ္ခုတြင္ တယ္လီဖုန္းျဖင့္ ရွင္းလင္း ေျပာၾကားသည္။
၎၏ ရွင္းလင္းခ်က္တြင္ ေနာက္ ဆုံးဆယ္ႏွစ္အတြင္း အက်ယ္ျပန္႔ဆုံး ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ ဆန္းစစ္မႈႏွစ္ခုအရ ဆဲလ္ဖုန္းအမ်ားဆုံးအသုံး ျပဳသူမ်ားတြင္ ဦးေႏွာက္ကင္ဆာျဖစ္ႏုိင္ေျခပုိမ်ား ေနသည္ဟုလည္း ေဖာ္ျပထားသည္။ ဆယ္ႏွစ္ကာလအတိုင္းအတာအတြင္း သုေတ သနျပဳလုပ္ခဲ့သူမ်ား အနက္ အခ်ဳိ႕မွာ တစ္ရက္လွ်င္ ဆဲလ္ ဖုန္းကုိ ပ်မ္းမွ် မိနစ္ ၃၀ သာ အသုံး ျပဳၾကသည္။
"လူေတြဆဲလ္ဖုန္းကုိဒီထက္ပုိၿပီး အၾကာႀကီးေျပာၾကရင္တစ္သက္လုံးဆဲလ္ဖုန္းသုံးသြားၾကရင္၊ဘာေတြျဖစ္လာမလဲဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္ တုိ႔ မသိႏုိင္ၾက ေသးဘူး"ဟု ဆာမက္က ေျပာၾကားသည္။ ကမၻာတစ္၀န္း မွတ္ပုံတင္ၿပီး ဆဲလ္ ဖုန္းေပါင္း ငါးဘီလ်ံခန္႔ရွိေနသည္။
ဆဲလ္ဖုန္းအေရအတြက္ႏွင့္ ေျပာသည့္ ပ်မ္းမွ် အခ်ိန္အတိုင္းအတာလည္း ႏွစ္စဥ္ တုိးလာေနသည္။ ကမၻာ့ကင္ဆာသုေတသနအဖြဲ႕ (IARC) ကမူ သိပၸံနည္းက် သုေတသန ေတြ႕ရွိခ်က္သည္ ျဖစ္ႏုိင္ေျခရွိေသာ ဆက္ႏႊယ္မႈမွ်သာျဖစ္ၿပီး ႀကိဳးမဲ့ကိရိယာ မ်ားႏွင့္ ကင္ဆာ ေရာဂါအမ်ဳိးမ်ဳိးတုိ႔ ဆက္ႏႊယ္မႈမွာ အေထာက္အထား မခုိင္လုံေသးဟုဆုိသည္။


ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ေစႏုိင္ေသာ ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ပါတ္သက္ၿပီး IARC ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအား တာ၀န္ခံ တည္းျဖတ္သူ သိပၸံပညာရွင္ ကပ္စထ ရိတ္ဖ္က ဆဲလ္ဖုန္း အသုံးမ်ားျခင္း ေၾကာင့္ ဂလီယုိမာ(glioma) ဦးေႏွာက္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္ေျခ ပုိမိုမ်ား လာသကဲ့ သုိ႔ ကင္ဆာျဖစ္ႏုိင္သည့္ အဆင့္အထိ အႏၲရာယ္မေပးေသာ အသံဆုိင္ရာ အက်ိတ္အဖုမ်ား ႀကီးထြား လာႏုိင္ေသးသည္ဟု ဆုိျပန္ သည္။
၎ကပင္ ဆဲလ္ဖုန္းအသုံးျပဳျခင္း ေၾကာင့္ လူမ်ားတြင္ ကင္ဆာျဖစ္ပြား သည္ဟု အခုိင္အမာေျပာႏုိင္ေလာက္ သည့္ အခ်ိန္အခါမဟုတ္ ေသးေၾကာင္း သတိေပးသည္။ ကမၻာ့ကင္ဆာသုေတသနအဖြဲ႕ (IARC)အေနျဖင့္လည္း ယင္းအခ်က္ ကုိ တရား၀င္ေထာက္ခံေၾကညာ ျခင္း မျပဳေသးေပ။ ပါရဂူမ်ားအေနျဖင့္ကား ဆဲလ္ဖုန္းအသုံးျပဳသူမ်ား အႏၲရာယ္ နည္းပါးေရးအတြက္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ ႏုိင္သည့္ နည္းလမ္းမ်ားကုိ ေျပာျပထား ၾကသည္။ ကင္ဆာအမ်ားဆုံးျဖစ္ပြားေစသည့္ အေျခအေနအခ်ဳိ႕ကုိ ဖန္တီးေပးသည့္ လုပ္ရန္တစ္ခုမွာ မိမိဆဲလ္ဖုန္းကုိ အသံ ျဖင့္ေျပာျခင္းႏွင့္ တစ္ဖက္မွေျပာသံကုိ မိမိဆဲလ္ဖုန္းျဖင့္ လက္ခံနားေထာင္ ျခင္းပင္ျဖစ္သည္ဟု စထရိတ္ဖ္က ေကာက္ခ်က္ခ်သည္။ ဆဲလ္ဖုန္းျဖင့္ စာလုံးမ်ား႐ုိက္၍ လည္းေကာင္း၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ အသံ ျဖင့္ ေျပာရာတြင္ လက္ျဖင့္မထိန္းရ ေသာ ကိရိယာမ်ား သုံး၍လည္းေကာင္း မိမိ ဆဲလ္ဖုန္းကုိ အသုံးျပဳပါက ကင္ဆာ ျဖစ္ႏုိင္ေျခကုိ အနည္းဆုံး ဆယ္ဆအထိ ေလ်ာ့နည္း သြားေစႏုိင္မည္ဟုလည္း ၎က ခန္႔မွန္းသည္။
ကမၻာ့ကင္ဆာသုေတသနအဖြဲ႕ (IARC) သည္ ဆဲလ္ဖုန္းမ်ားႏွင့္ ဦးေႏွာက္ကင္ဆာ ဆက္ႏႊယ္မႈမရွိ ေၾကာင္း၊ ယခင္ကထုတ္ျပန္သည့္ ေတြ႕ရွိ ခ်က္မ်ားမွာ မျပည့္စံုေၾကာင္း၂၀၁၀ ျပည့္ကပင္ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့သည္။ ႏုိင္ငံေပါင္း ၁၄ ခုမွ သိပၸံပညာရွင္ ၃၁ ဦးပါ၀င္ေသာ အဖြဲ႕က ျပဳစုထား သည့္ ဆဲလ္ဖုန္းအႏၲရာယ္ဆုိင္ရာ ယခု သုံးသပ္ခ်က္အသစ္ကုိ ေယဘုယ် သေဘာတူညီခ်က္မ်ားအေပၚ အေျခခံ ျပဳစုထားျခင္းျဖစ္သည္ဟု သုံးသပ္ခ်က္ စာတမ္းတာ၀န္ခံ ေရာဘတ္ဘန္းက ဆုိသည္။ စာတမ္းတြင္ အခ်က္အလက္မ်ား မျပည့္စုံျခင္း၊ နည္းပညာပုိမုိတုိးတက္ လာျခင္းႏွင့္ ဆဲလ္ဖုန္းအသုံးျပဳသူမ်ား ၏ အက်င့္စ႐ုိက္ေျပာင္းလဲေနျခင္း စေသာ အေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ သုေတ သနလုပ္ငန္းမ်ား ပုိမုိက်ယ္ျပန္႔စြာ ထပ္မံေဆာင္ရြက္သြားရန္ လုိအပ္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ၃၁ ဦးအဖြဲ႕က သုံးသပ္ တင္ျပသည္။
ကမၻာ့ ကင္ဆာသုေတသနအဖြဲ႕ (IARC) က ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ေစႏုိင္ သည့္ ကာဆီႏုိဂ်င္နစ္ေခၚ ကင္ဆာ ျဖစ္ ၀တၳဳပါ၀င္မႈ အနည္း အမ်ားအလုိက္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ႏုိင္ေျခကုိ အဆင့္ မ်ားသတ္မွတ္ထားသည္။ ကင္ဆာျဖစ္ႏုိင္ေျခအမ်ားဆုံး အဆင့္အုပ္စု ၁ တြင္ စီးကရက္၊ ေနဆာလႈံကုလားထုိင္ (Sunbeds) ႏွင့္ အပူခံၿပီး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္မလုိက္သည့္ ေက်ာက္ဂြမ္း (asbestos) စသည္တုိ႔ ပါ၀င္ၿပီး ကင္ဆာျဖစ္ႏုိင္ေျခပုိမ်ားသည့္ အဆင့္အုပ္စု ၂ မွ ဒုတိယအဆင့္ ဘီတြင္ ထုပ္ပုိးရန္ႏွင့္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ မလိုက္ရန္ အသုံးျပဳသည့္မွန္ စမွ်င္ အလုံး(glass wool) ႏွင့္ ဓာတ္ဆီ မီးခုိးေငြ႕ စသည္တုိ႔ပါ၀င္ရာ ယခုအခါ ဆဲလ္ဖုန္းကို ဤအဆင့္တြင္ ထည့္သြင္းထားသည္။





**မိုဘိုင္းဖုန္းေၾကာင့္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ႏုိင္ဟု WHO ေျပာၾကား**


မိုဘိုင္းဖုန္း အသံုးျပဳသူမ်ား အေနျဖင့္ ဦးေႏွာက္ ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ပြားရန္ အလားအလာ ပိုရွိေနသည္ဟု WHO ပညာရွင္မ်ားက ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုလိုက္သည္။ စာေရးပို႔ျခင္းႏွင့္ လက္ကိုင္မေျပာပဲ နားက်ပ္ျဖင့္ ေျပာဆိုျခင္းမွာ ျဖစ္ႏုိင္္ေခ်ကို ပိုမို ေလ်ာ့နည္း
သက္သာေစႏုိင္သည္ဟု လည္းဆို၏။
ဤကဲ့သို႔ေသာ ကိရိယာပစၥည္းမ်ားက ထုတ္လႊင့္သည့္ ေရဒီယိုလိႈင္း လွ်ပ္စစ္သံလိုက္ စက္ကြင္းမ်ားမွာ “ကင္ဆာျဖစ္ေစႏုိင္” သည္ဟု ျပင္သစ္ႏုိင္ငံ၊ လိုင္ယြန္ၿမိဳ႕တြင္ ရွစ္ရက္ၾကာ က်င္းပျပဳလုပ္သည့္ ႏုိင္ငံတကာ ကင္ဆာသုေတသနေအဂ်င္စီ IARC က ေၾကညာခဲ့သည္။
“ကူးစက္ေရာဂါ ေလ့လာေရး ရလဒ္မ်ားအရ လူသားအေပၚ သက္ေရာက္မႈ ရွိေနျခင္းေၾကာင့္ ဤသို႔ သတ္မွတ္ရျခင္းျဖစ္သည္” ဟု ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားကဆိုသည္။ ဦးေႏွာက္အက်ိတ္ ကင္ဆာျဖစ္သည့္ ဂလီယိုးမား glioma ေရာဂါ အေရအတြက္ တိုးပြားလာမႈအေပၚ ေထာက္ျပၾကေၾကာင္းကို ေလ့လာေရးအဖြဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ ဂၽြန္နက္သန္ဆမတ္က ရွင္းျပခဲ့သည္။
ၿပီးခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏွစ္အတြင္း ေလ့လာမႈ ၂ ခု အရ “ဆဲလ္ဖုန္းမ်ားကို အမ်ားဆံုး အသံုးျပဳခဲ့ၾကသည့္ သူမ်ားတြင္” ေရာဂါ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ေတြ႔ရွိရျခင္းပင္ျဖစ္ေၾကာင္း သတင္းညီလာခံတြင္ သူက ေျပာၾကားခဲ့သည္။သုေတသန ေလ့လာမႈတြင္ ပါ၀င္သူအခ်ဳိ႕က တစ္ရက္လွ်င္ မိနစ္ ၃၀ ခန္႔မွ် ဆဲလ္ဖုန္းကို ၁၀ ႏွစ္ၾကာ အသံုးျပဳခဲ့ၾကသူမ်ားျဖစ္သည္။
“ဆဲလ္ဖုန္းကို အၾကာႀကီး တစ္သက္လံုး သံုးေနတဲ့ လူေတြအတြက္ ဘယ္လိုျဖစ္လာမလဲ ဆိုတာေတာ့ က်ေနာ္တို႔ မသိႏုိင္ေသးပါဘူး။” စမတ္က ဆိုသည္။
တကမၻာလံုးတြင္ ဆဲလ္ဖုန္းအေရအတြက္ သန္း ၅ ေထာင္မွာ မွတ္ပံုတင္ထားပါသည္။ မ်ားမၾကာမီႏွစ္မ်ားအတြက္ ဖုန္းအသံုးျပဳမ်ားႏွင့္ ဖုန္းစကားေျပာ ၾကာခ်ိန္တို႔မွာ ျမင့္တက္လာခဲ့သည္။
ဤေလ့လာခ်က္မွာ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ကိုသာ ခန္႔မွန္းထားျခင္းျဖစ္ၿပီး ႀကိဳးမဲ့ ကိရိယာမ်ားႏွင့္ ကင္ဆာေရာဂါ ဆက္ႏြယ္မႈမွာ သက္ေသ မျပ ရေသးေၾကာင္း IARC က သတိေပး ေျပာၾကားခဲ့သည္။




ဤသတင္းေဆာင္းပါးအားေမာကၡက်န္းမာေရးသတင္းမွကူးယူေဖၚျပေပးပါသည္။
ျပတိုက္မွသူငယ္ခ်င္းမ်ား က်န္းမာေရးသုတျပည့္၀နိုင္ပါေစ။
ေစတနာမ်ားစြာျဖင့္.......

**Public Health**

**ဆဲလ္ဖုန္းအသုံးျပဳသူမ်ား ဦးေႏွာက္ကင္ဆာစြဲကပ္ႏုိင္ **
(ေအအက္ဖ္ပီ)
ေအာင္သာလင္း ဘာသာျပန္သည္။
အတြဲ ၂၇ ၊ အမွတ္ ၅၂၁ ( ၁၀-၁၆ ၊ ၆ ၊ ၂၀၁၁)
ပါရီ - ဆဲလ္ဖုန္းေခၚ မုိဘုိင္းဖုန္း အသုံးျပဳသူမ်ားသည္ ဦးေႏွာက္ကင္ဆာ ေရာဂါျဖစ္ႏုိင္ေျခပုိမ်ားႏုိင္၍ စာလုံးမ်ားျဖင့္ ပုိ႔ႏုိင္လက္ခံႏုိင္ သည့္စနစ္ျဖင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ လက္ျဖင့္ ထိန္းရန္ မလုိအပ္ေသာကိရိယာမ်ားအသုံးျပဳ၍ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ဆဲလ္ဖုန္းမ်ားကုိ ကုိင္ေဆာင္သင့္ေၾကာင္း ကမၻာ့က်န္းမာ ေရးအဖြဲ႕ (WHO) မွ ကင္ဆာပါရဂူမ်ား က အၾကံျပဳထားသည္။
ဆဲလ္ဖုန္းမွထုတ္လႊတ္ေသာ ေရဒီယုိႀကိမ္ႏႈန္းလွ်ပ္စစ္သံလုိက္စက္ကြင္းမ်ားသည္ လူ၌ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားေစႏုိင္သည္ဟု ျပင္သစ္ ႏုိင္ငံ လုိင္ယြန္ ၿမိဳ႕တြင္ ရွစ္ရက္ၾကာက်င္းပသည့္ အစည္းအေ၀းေနာက္ဆုံးေန႔(ဇြန္ ၁ ရက္)၌ ကမၻာ့ကင္ဆာသုေတသန အဖြဲ႕ (IARC) ကဆုိသည္။ယင္းအဆုိမွာ ကပ္ေရာဂါေဗဒဆုိင္ရာ ေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္မ်ားမွ 'ဂလီယုိမာ'ေခၚ ဦးေႏွာက္ကင္ဆာေရာဂါ လူတြင္အျဖစ္ မ်ားမႈအေပၚ အေျခခံ တင္ျပထားျခင္းျဖစ္သည္ဟုလည္း သုေတသနလုပ္ငန္းအဖြဲ႕ ဥကၠ႒ ဂ်ဳိနသန္ဆာမက္က သတင္းစာရွင္းလင္း ပြဲတစ္ခုတြင္ တယ္လီဖုန္းျဖင့္ ရွင္းလင္း ေျပာၾကားသည္။
၎၏ ရွင္းလင္းခ်က္တြင္ ေနာက္ ဆုံးဆယ္ႏွစ္အတြင္း အက်ယ္ျပန္႔ဆုံး ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ ဆန္းစစ္မႈႏွစ္ခုအရ ဆဲလ္ဖုန္းအမ်ားဆုံးအသုံး ျပဳသူမ်ားတြင္ ဦးေႏွာက္ကင္ဆာျဖစ္ႏုိင္ေျခပုိမ်ား ေနသည္ဟုလည္း ေဖာ္ျပထားသည္။ ဆယ္ႏွစ္ကာလအတိုင္းအတာအတြင္း သုေတ သနျပဳလုပ္ခဲ့သူမ်ား အနက္ အခ်ဳိ႕မွာ တစ္ရက္လွ်င္ ဆဲလ္ ဖုန္းကုိ ပ်မ္းမွ် မိနစ္ ၃၀ သာ အသုံး ျပဳၾကသည္။
"လူေတြဆဲလ္ဖုန္းကုိဒီထက္ပုိၿပီး အၾကာႀကီးေျပာၾကရင္တစ္သက္လုံးဆဲလ္ဖုန္းသုံးသြားၾကရင္၊ဘာေတြျဖစ္လာမလဲဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္ တုိ႔ မသိႏုိင္ၾက ေသးဘူး"ဟု ဆာမက္က ေျပာၾကားသည္။ ကမၻာတစ္၀န္း မွတ္ပုံတင္ၿပီး ဆဲလ္ ဖုန္းေပါင္း ငါးဘီလ်ံခန္႔ရွိေနသည္။
ဆဲလ္ဖုန္းအေရအတြက္ႏွင့္ ေျပာသည့္ ပ်မ္းမွ် အခ်ိန္အတိုင္းအတာလည္း ႏွစ္စဥ္ တုိးလာေနသည္။ ကမၻာ့ကင္ဆာသုေတသနအဖြဲ႕ (IARC) ကမူ သိပၸံနည္းက် သုေတသန ေတြ႕ရွိခ်က္သည္ ျဖစ္ႏုိင္ေျခရွိေသာ ဆက္ႏႊယ္မႈမွ်သာျဖစ္ၿပီး ႀကိဳးမဲ့ကိရိယာ မ်ားႏွင့္ ကင္ဆာ ေရာဂါအမ်ဳိးမ်ဳိးတုိ႔ ဆက္ႏႊယ္မႈမွာ အေထာက္အထား မခုိင္လုံေသးဟုဆုိသည္။


ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ေစႏုိင္ေသာ ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ပါတ္သက္ၿပီး IARC ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအား တာ၀န္ခံ တည္းျဖတ္သူ သိပၸံပညာရွင္ ကပ္စထ ရိတ္ဖ္က ဆဲလ္ဖုန္း အသုံးမ်ားျခင္း ေၾကာင့္ ဂလီယုိမာ(glioma) ဦးေႏွာက္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္ေျခ ပုိမိုမ်ား လာသကဲ့ သုိ႔ ကင္ဆာျဖစ္ႏုိင္သည့္ အဆင့္အထိ အႏၲရာယ္မေပးေသာ အသံဆုိင္ရာ အက်ိတ္အဖုမ်ား ႀကီးထြား လာႏုိင္ေသးသည္ဟု ဆုိျပန္ သည္။
၎ကပင္ ဆဲလ္ဖုန္းအသုံးျပဳျခင္း ေၾကာင့္ လူမ်ားတြင္ ကင္ဆာျဖစ္ပြား သည္ဟု အခုိင္အမာေျပာႏုိင္ေလာက္ သည့္ အခ်ိန္အခါမဟုတ္ ေသးေၾကာင္း သတိေပးသည္။ ကမၻာ့ကင္ဆာသုေတသနအဖြဲ႕ (IARC)အေနျဖင့္လည္း ယင္းအခ်က္ ကုိ တရား၀င္ေထာက္ခံေၾကညာ ျခင္း မျပဳေသးေပ။ ပါရဂူမ်ားအေနျဖင့္ကား ဆဲလ္ဖုန္းအသုံးျပဳသူမ်ား အႏၲရာယ္ နည္းပါးေရးအတြက္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ ႏုိင္သည့္ နည္းလမ္းမ်ားကုိ ေျပာျပထား ၾကသည္။ ကင္ဆာအမ်ားဆုံးျဖစ္ပြားေစသည့္ အေျခအေနအခ်ဳိ႕ကုိ ဖန္တီးေပးသည့္ လုပ္ရန္တစ္ခုမွာ မိမိဆဲလ္ဖုန္းကုိ အသံ ျဖင့္ေျပာျခင္းႏွင့္ တစ္ဖက္မွေျပာသံကုိ မိမိဆဲလ္ဖုန္းျဖင့္ လက္ခံနားေထာင္ ျခင္းပင္ျဖစ္သည္ဟု စထရိတ္ဖ္က ေကာက္ခ်က္ခ်သည္။ ဆဲလ္ဖုန္းျဖင့္ စာလုံးမ်ား႐ုိက္၍ လည္းေကာင္း၊ သုိ႔တည္းမဟုတ္ အသံ ျဖင့္ ေျပာရာတြင္ လက္ျဖင့္မထိန္းရ ေသာ ကိရိယာမ်ား သုံး၍လည္းေကာင္း မိမိ ဆဲလ္ဖုန္းကုိ အသုံးျပဳပါက ကင္ဆာ ျဖစ္ႏုိင္ေျခကုိ အနည္းဆုံး ဆယ္ဆအထိ ေလ်ာ့နည္း သြားေစႏုိင္မည္ဟုလည္း ၎က ခန္႔မွန္းသည္။
ကမၻာ့ကင္ဆာသုေတသနအဖြဲ႕ (IARC) သည္ ဆဲလ္ဖုန္းမ်ားႏွင့္ ဦးေႏွာက္ကင္ဆာ ဆက္ႏႊယ္မႈမရွိ ေၾကာင္း၊ ယခင္ကထုတ္ျပန္သည့္ ေတြ႕ရွိ ခ်က္မ်ားမွာ မျပည့္စံုေၾကာင္း၂၀၁၀ ျပည့္ကပင္ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့သည္။ ႏုိင္ငံေပါင္း ၁၄ ခုမွ သိပၸံပညာရွင္ ၃၁ ဦးပါ၀င္ေသာ အဖြဲ႕က ျပဳစုထား သည့္ ဆဲလ္ဖုန္းအႏၲရာယ္ဆုိင္ရာ ယခု သုံးသပ္ခ်က္အသစ္ကုိ ေယဘုယ် သေဘာတူညီခ်က္မ်ားအေပၚ အေျခခံ ျပဳစုထားျခင္းျဖစ္သည္ဟု သုံးသပ္ခ်က္ စာတမ္းတာ၀န္ခံ ေရာဘတ္ဘန္းက ဆုိသည္။ စာတမ္းတြင္ အခ်က္အလက္မ်ား မျပည့္စုံျခင္း၊ နည္းပညာပုိမုိတုိးတက္ လာျခင္းႏွင့္ ဆဲလ္ဖုန္းအသုံးျပဳသူမ်ား ၏ အက်င့္စ႐ုိက္ေျပာင္းလဲေနျခင္း စေသာ အေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ သုေတ သနလုပ္ငန္းမ်ား ပုိမုိက်ယ္ျပန္႔စြာ ထပ္မံေဆာင္ရြက္သြားရန္ လုိအပ္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ၃၁ ဦးအဖြဲ႕က သုံးသပ္ တင္ျပသည္။
ကမၻာ့ ကင္ဆာသုေတသနအဖြဲ႕ (IARC) က ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ေစႏုိင္ သည့္ ကာဆီႏုိဂ်င္နစ္ေခၚ ကင္ဆာ ျဖစ္ ၀တၳဳပါ၀င္မႈ အနည္း အမ်ားအလုိက္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ႏုိင္ေျခကုိ အဆင့္ မ်ားသတ္မွတ္ထားသည္။ ကင္ဆာျဖစ္ႏုိင္ေျခအမ်ားဆုံး အဆင့္အုပ္စု ၁ တြင္ စီးကရက္၊ ေနဆာလႈံကုလားထုိင္ (Sunbeds) ႏွင့္ အပူခံၿပီး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္မလုိက္သည့္ ေက်ာက္ဂြမ္း (asbestos) စသည္တုိ႔ ပါ၀င္ၿပီး ကင္ဆာျဖစ္ႏုိင္ေျခပုိမ်ားသည့္ အဆင့္အုပ္စု ၂ မွ ဒုတိယအဆင့္ ဘီတြင္ ထုပ္ပုိးရန္ႏွင့္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ မလိုက္ရန္ အသုံးျပဳသည့္မွန္ စမွ်င္ အလုံး(glass wool) ႏွင့္ ဓာတ္ဆီ မီးခုိးေငြ႕ စသည္တုိ႔ပါ၀င္ရာ ယခုအခါ ဆဲလ္ဖုန္းကို ဤအဆင့္တြင္ ထည့္သြင္းထားသည္။





**မိုဘိုင္းဖုန္းေၾကာင့္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ႏုိင္ဟု WHO ေျပာၾကား**


မိုဘိုင္းဖုန္း အသံုးျပဳသူမ်ား အေနျဖင့္ ဦးေႏွာက္ ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ပြားရန္ အလားအလာ ပိုရွိေနသည္ဟု WHO ပညာရွင္မ်ားက ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုလိုက္သည္။ စာေရးပို႔ျခင္းႏွင့္ လက္ကိုင္မေျပာပဲ နားက်ပ္ျဖင့္ ေျပာဆိုျခင္းမွာ ျဖစ္ႏုိင္္ေခ်ကို ပိုမို ေလ်ာ့နည္း
သက္သာေစႏုိင္သည္ဟု လည္းဆို၏။
ဤကဲ့သို႔ေသာ ကိရိယာပစၥည္းမ်ားက ထုတ္လႊင့္သည့္ ေရဒီယိုလိႈင္း လွ်ပ္စစ္သံလိုက္ စက္ကြင္းမ်ားမွာ “ကင္ဆာျဖစ္ေစႏုိင္” သည္ဟု ျပင္သစ္ႏုိင္ငံ၊ လိုင္ယြန္ၿမိဳ႕တြင္ ရွစ္ရက္ၾကာ က်င္းပျပဳလုပ္သည့္ ႏုိင္ငံတကာ ကင္ဆာသုေတသနေအဂ်င္စီ IARC က ေၾကညာခဲ့သည္။
“ကူးစက္ေရာဂါ ေလ့လာေရး ရလဒ္မ်ားအရ လူသားအေပၚ သက္ေရာက္မႈ ရွိေနျခင္းေၾကာင့္ ဤသို႔ သတ္မွတ္ရျခင္းျဖစ္သည္” ဟု ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားကဆိုသည္။ ဦးေႏွာက္အက်ိတ္ ကင္ဆာျဖစ္သည့္ ဂလီယိုးမား glioma ေရာဂါ အေရအတြက္ တိုးပြားလာမႈအေပၚ ေထာက္ျပၾကေၾကာင္းကို ေလ့လာေရးအဖြဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ ဂၽြန္နက္သန္ဆမတ္က ရွင္းျပခဲ့သည္။
ၿပီးခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏွစ္အတြင္း ေလ့လာမႈ ၂ ခု အရ “ဆဲလ္ဖုန္းမ်ားကို အမ်ားဆံုး အသံုးျပဳခဲ့ၾကသည့္ သူမ်ားတြင္” ေရာဂါ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ေတြ႔ရွိရျခင္းပင္ျဖစ္ေၾကာင္း သတင္းညီလာခံတြင္ သူက ေျပာၾကားခဲ့သည္။သုေတသန ေလ့လာမႈတြင္ ပါ၀င္သူအခ်ဳိ႕က တစ္ရက္လွ်င္ မိနစ္ ၃၀ ခန္႔မွ် ဆဲလ္ဖုန္းကို ၁၀ ႏွစ္ၾကာ အသံုးျပဳခဲ့ၾကသူမ်ားျဖစ္သည္။
“ဆဲလ္ဖုန္းကို အၾကာႀကီး တစ္သက္လံုး သံုးေနတဲ့ လူေတြအတြက္ ဘယ္လိုျဖစ္လာမလဲ ဆိုတာေတာ့ က်ေနာ္တို႔ မသိႏုိင္ေသးပါဘူး။” စမတ္က ဆိုသည္။
တကမၻာလံုးတြင္ ဆဲလ္ဖုန္းအေရအတြက္ သန္း ၅ ေထာင္မွာ မွတ္ပံုတင္ထားပါသည္။ မ်ားမၾကာမီႏွစ္မ်ားအတြက္ ဖုန္းအသံုးျပဳမ်ားႏွင့္ ဖုန္းစကားေျပာ ၾကာခ်ိန္တို႔မွာ ျမင့္တက္လာခဲ့သည္။
ဤေလ့လာခ်က္မွာ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ကိုသာ ခန္႔မွန္းထားျခင္းျဖစ္ၿပီး ႀကိဳးမဲ့ ကိရိယာမ်ားႏွင့္ ကင္ဆာေရာဂါ ဆက္ႏြယ္မႈမွာ သက္ေသ မျပ ရေသးေၾကာင္း IARC က သတိေပး ေျပာၾကားခဲ့သည္။




ဤသတင္းေဆာင္းပါးအားေမာကၡက်န္းမာေရးသတင္းမွကူးယူေဖၚျပေပးပါသည္။
ျပတိုက္မွသူငယ္ခ်င္းမ်ား က်န္းမာေရးသုတျပည့္၀နိုင္ပါေစ။
ေစတနာမ်ားစြာျဖင့္.......