လူထုက်န္းမာေရး (ေခါင္းကိုက္ေရာဂါေ၀ဒနာရဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြက ဘာေတြလဲ)

>
**Public Health**

ဦးေႏွာက္တြင္းမွာရွိတဲ့ ေသြးေၾကာေတြနဲ႔ အာရံုေၾကာေတြၾကား အျပန္အလွန္ အခ်က္ျပဆက္သြယ္မွဳေတြ လြဲေခ်ာ္မွဳရွိလို႔ ေခါင္းကိုက္တယ္လို႔ အၾကမ္းဖ်ဥ္း ယူဆႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးေၾကာတစ္ခုနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ အာရံုေၾကာကို ေသြးေၾကာကေန နာက်င္မွဳ အခ်က္ျပမွဳ (Pain Signals) ေတြ ေပးပို႔ရင္ အံဒီအာရံုေၾကာကလည္း သူ႔အလုပ္အတိုင္း ဦးေႏွာက္မွာ နာက်င္တဲ့ အသိ ျဖစ္ေပၚေစဖို႔ ေပးပို႔လိုက္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဟာ ဦးေခါင္းအတြင္း နာက်င္တယ္ဆိုတဲ့ အသိေပၚလာတာ ျဖစ္ျပီး ဒါကို ေခါင္းကိုက္တယ္လို႔ ေခၚၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေျခလက္ ကိုယ္အဂၤါ တစ္ခုခုမွာ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရသလို ျမင္သာထင္သာ အသားေၾကမွဳ၊ ေပါက္ျပဲမွဳ စတဲ့ ဒဏ္ရာဒဏ္ခ်က္ေတြ မရွိဘဲ နာက်င္မွဳ ခံစားခ်က္က အာရံုမွားျပီး ရၾကတာလို႔ ဆိုလိုတာပါ။ ဒီလို ဦးေႏွာက္တြင္းေသြးေၾကာေတြကေန နာက်င္မွဳ အခ်က္ျပပစၥည္းေတြ စထြက္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းကို ယခုအခ်ိန္အထိ ရွင္းလင္းစြာ မသိရွိရေသးပါဘူး။

မိုင္ဂရိမ္းနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ေတာ့ နာက်င္မွဳေနရာ (Pain Center) ဟာ အလယ္ဦးေႏွာက္မွာ တည္ရွိေနတယ္လို႔ ေတြ႔ရွိထားပါတယ္။ ပံုမွန္ထက္ပိုျပီး ႏိုးၾကြေနတဲ့ အာရံုေၾကာဆဲလ္ (Hyperactive Nerve Cells) ေတြဟာ ေသြးေၾကာေတြဆီကို ရုတ္တရက္ က်ဥ္းသြားေစတဲ့ လွံဳ႕ေဆာ္မွဳအမိန္႔ (Impulses) ေတြ ေပးပို႔လို႔ ေသြးေၾကာေတြ ရုတ္တရက္ က်ဥ္းသြားျပီး အဲလို က်ဥ္းသြားလို႔ ပေရာ္စတာဂလန္ဒင္ (Prostaglandin) ၊ စီရိုတိုနင္ (Serotonin) နဲ႔ အျခားဓာတုပစၥည္းေတြ ထြက္လာကာ ေသြးေၾကာေတြကို က်ယ္လိုက္က်ဥ္းလိုက္ ျဖစ္ေစျပန္ပါတယ္။ ရလဒ္ကေတာ့ ႏွလံုးခုန္ႏွဳန္း တစ္ခ်က္ခ်င္း အတိုင္း ကြ်န္ေတာ္တို႔ဟာ နာက်င္မွဳ ခံစားရေစတာ ပါပဲ။

ဖ်ားနာအေအးမိျခင္း၊ ထိပ္ကပ္နာ၊ လည္ေခ်ာင္းနာ၊ နားစည္ေရာင္ယမ္းျခင္း စတဲ့ ဦးေခါင္းနဲ႔ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း ဆိုင္ရာ ကူးစက္ေရာဂါတစ္ခုခု ရွိေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ အဲဒီလို ျဖစ္စဥ္ေတြက ရုတ္တရက္ ထျဖစ္ၾကပါတယ္။ ေဆးပညာရဲ့ ေလ့လာေတြ႔ရွိခ်က္မ်ား အရ အမွတ္စဥ္(၁) ဖိစီးမွဳ ေခါင္းကိုက္ေရာဂါရဲ့ အျခား အျဖစ္မ်ားတဲ့ အေၾကာင္းရင္း ေတြကေတာ့ မိသားစု၊ လူမွဳေရး၊ အလုပ္အကိုင္၊ ပညာေရး စတာေတြေၾကာင့္ စိတ္ဖိစီးမွဳ ရွိေနျခင္း၊ အရက္အလြန္အကြ်ံ ပံုမွန္ ေသာက္သံုးျခင္း၊ အဆာလြန္သြားျခင္း၊ ေန႔နဲ႔ည မွား၍ အိပ္ေနရေသာ ေန႔စဥ္ဘ၀ ရွိေနျခင္း၊ ေရရွည္ ေဆး၀ါးမ်ား မွီ၀ဲေနရျခင္း၊ စိတ္က်ေရာဂါ ရွိေနျခင္း၊ ေသြးတိုးေရာဂါ ရွိေနျခင္း စတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။


လူတစ္ေယာက္ဟာ ေခါင္းကိုက္ေနတာ ၾကာလာျပီ ဆိုရင္ မိမိမွာ ဒီေရာဂါေတြ (သို႔) ဒီအေျခအေနေတြ ရွိေနလားလို႔ ဆန္းစစ္ၾကည့္ပါ။ ရွိေနရင္ေတာ့ ဒါေတြေၾကာင့္ပဲ ေခါင္းကိုက္ေနရတာ ေသခ်ာျပီး ဒါေတြကို ကုသ ျပဳျပင္လိုက္ရင္ ေခါင္းကိုက္ပါ ေပ်ာက္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ထူးထူးျခားျခား အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေခါင္းကိုက္ျခင္း တစ္မ်ိဳးလည္း ရွိပါေသးတယ္။ မ်က္လံုးအသံုးမ်ားတဲ့ သူေတြ (ဥပမာ စာရင္းဇယား၊ ကြန္ပ်ဴတာ စသျဖင့္ ေန႔စဥ္ ၾကည့္လြန္းရသူေတြ) မွာ မ်က္မွန္မရွိေသးရင္ မ်က္မွန္လိုတဲ့ ေရာဂါစု ခံစားရတတ္ပါတယ္။ မ်က္လံုးေတြကိုက္မယ္၊ မ်က္စိက နီလာမယ္၊ အျမင္ေတြ၀ါးမယ္၊ မ်က္လံုးထဲ တစ္ခုခု ၀င္သလို ခိုးလိုးခုလု ျဖစ္မယ္၊ ဇက္ေၾကာအရမ္းတက္မယ္။ ဒါ့အျပင္ မ်က္ရိုးေတြနဲ႔ ေခါင္းက သိသိသာသာ ကိုက္လာတဲ့ လကၡဏာေတြ စုျပံဳခံစားရတာကို မ်က္စိမွဳန္လာ၍ မ်က္မွန္လိုေသာ ေရာဂါစု (Asthenopic Syndrome) လို႔ ေခၚပါတယ္။



အဲဒီေရာဂါစုေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္ရင္ ဘာေဆးေသာက္ေသာက္ မေပ်ာက္ပါဘူး။ မ်က္မွန္လိုတဲ့ ေရာဂါဟာ မ်က္စိအားေဆး ဘယ္ေလာက္ေစ်းၾကီးတာ ၀ယ္ေသာက္ေသာက္ မေပ်ာက္ဘဲ မ်က္မွန္လုပ္လိုက္တာနဲ႔ တစ္ပတ္အတြင္း ေခါင္းကိုက္တာ အပါအ၀င္ အကုန္ေပ်ာက္သြားမွာပါ။ မ်က္မွန္ တပ္ေနတဲ့ သူေတြလည္း ရွိရင္းစြဲမ်က္မွန္ ပါ၀ါမကိုက္ေတာ့တဲ့အခါ ဒီေရာဂါစုမ်ိဳး ခံစားရတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္တာအျပင္ အထက္ပါ လကၡဏာမ်ား တြဲျပီး ခံစားေနရသူတိုင္း မ်က္စိသြားစမ္းသင့္ျပီလို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။

လူအမ်ားစု သတိမျပဳမိတတ္ၾကတဲ့ ေခါင္းကိုက္မွဳကို ျဖစ္ေပၚေစတဲ့ အျခားအခ်က္ေတြက Passive Smoking ေခၚ သူမ်ားေသာက္တဲ့ ေဆးလိပ္ေငြ႔ ရွဴမိျခင္း၊ အိမ္တြင္း (သို႔) လုပ္ငန္းခြင္မွာ အသံုးျပဳတဲ့ အေမႊးနံ႔မ်ား မိမိနဲ႔ မတည့္ျခင္း၊ ေန႔စဥ္ ဓာတုပစၥည္းမ်ား ကိုင္တြယ္ရေသာ အလုပ္ လုပ္ျခင္း၊ စိတ္ဖိစီးမွဳ အရမ္းမ်ားျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္ အပူခ်ိန္ အတက္အက် ျမန္ေသာ အလုပ္မ်ား လုပ္ျခင္း (ဥပမာ ေနပူထဲက ျပန္လာျပီး ေရတန္းခ်ိဳးျခင္း၊ ျပင္ပ၌ အရမ္းပူ/ အရမ္းေအး ျဖစ္ေနခ်ိန္တြင္ ေခါင္းေလွ်ာ္ေရခ်ိဳးျခင္း၊ ေနပူခ်ိန္ ျပင္းျပင္းဒဏ္ စသျဖင့္) ေတြဟာ ေခါင္းကိုက္ေစတဲ့ အခ်က္ေတြ ျဖစ္ေပမယ့္ သတိမထားမိတတ္ၾကလို႔ မဆင္ျခင္ မိၾကတာ မ်ားပါတယ္။ ျပင္းထန္လြန္းတဲ့ အားကစား (သို႔) အလုပ္ၾကမ္းကို ရုတ္တရက္ စလုပ္တဲ့ အစပိုင္း ရက္ေတြမွာလည္း ေခါင္းကိုက္တတ္ေပမယ့္ သူ႔အလိုလို အသားက်ျပီး ျပန္ေကာင္းသြားတတ္ပါတယ္။

ကေလးငယ္ေတြမွာျဖစ္တ့ဲ ေခါင္းကိုက္ေရာဂါက ကေလးအသက္ၾကီးလာတာနဲ႔ အမွ် သက္သာေပ်ာက္ကင္း သြားၾကေလ့ ရွိၾကလို႔ မိဘမ်ား အထူး စိုးရိမ္စရာ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ငယ္ဘ၀မွာ ေခါင္းကိုက္ဖူးတဲ့သူဟာ ၾကီးလာရင္ ေခါင္းကိုက္ေရာဂါ ျပန္ျဖစ္ဖို႔ သူမ်ားေတြထက္ နီးစပ္တာမို႔ သတိထားသင့္ပါတယ္။

© dailymail

**Public Health**

ဦးေႏွာက္တြင္းမွာရွိတဲ့ ေသြးေၾကာေတြနဲ႔ အာရံုေၾကာေတြၾကား အျပန္အလွန္ အခ်က္ျပဆက္သြယ္မွဳေတြ လြဲေခ်ာ္မွဳရွိလို႔ ေခါင္းကိုက္တယ္လို႔ အၾကမ္းဖ်ဥ္း ယူဆႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးေၾကာတစ္ခုနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ အာရံုေၾကာကို ေသြးေၾကာကေန နာက်င္မွဳ အခ်က္ျပမွဳ (Pain Signals) ေတြ ေပးပို႔ရင္ အံဒီအာရံုေၾကာကလည္း သူ႔အလုပ္အတိုင္း ဦးေႏွာက္မွာ နာက်င္တဲ့ အသိ ျဖစ္ေပၚေစဖို႔ ေပးပို႔လိုက္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဟာ ဦးေခါင္းအတြင္း နာက်င္တယ္ဆိုတဲ့ အသိေပၚလာတာ ျဖစ္ျပီး ဒါကို ေခါင္းကိုက္တယ္လို႔ ေခၚၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေျခလက္ ကိုယ္အဂၤါ တစ္ခုခုမွာ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရသလို ျမင္သာထင္သာ အသားေၾကမွဳ၊ ေပါက္ျပဲမွဳ စတဲ့ ဒဏ္ရာဒဏ္ခ်က္ေတြ မရွိဘဲ နာက်င္မွဳ ခံစားခ်က္က အာရံုမွားျပီး ရၾကတာလို႔ ဆိုလိုတာပါ။ ဒီလို ဦးေႏွာက္တြင္းေသြးေၾကာေတြကေန နာက်င္မွဳ အခ်က္ျပပစၥည္းေတြ စထြက္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းကို ယခုအခ်ိန္အထိ ရွင္းလင္းစြာ မသိရွိရေသးပါဘူး။

မိုင္ဂရိမ္းနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ေတာ့ နာက်င္မွဳေနရာ (Pain Center) ဟာ အလယ္ဦးေႏွာက္မွာ တည္ရွိေနတယ္လို႔ ေတြ႔ရွိထားပါတယ္။ ပံုမွန္ထက္ပိုျပီး ႏိုးၾကြေနတဲ့ အာရံုေၾကာဆဲလ္ (Hyperactive Nerve Cells) ေတြဟာ ေသြးေၾကာေတြဆီကို ရုတ္တရက္ က်ဥ္းသြားေစတဲ့ လွံဳ႕ေဆာ္မွဳအမိန္႔ (Impulses) ေတြ ေပးပို႔လို႔ ေသြးေၾကာေတြ ရုတ္တရက္ က်ဥ္းသြားျပီး အဲလို က်ဥ္းသြားလို႔ ပေရာ္စတာဂလန္ဒင္ (Prostaglandin) ၊ စီရိုတိုနင္ (Serotonin) နဲ႔ အျခားဓာတုပစၥည္းေတြ ထြက္လာကာ ေသြးေၾကာေတြကို က်ယ္လိုက္က်ဥ္းလိုက္ ျဖစ္ေစျပန္ပါတယ္။ ရလဒ္ကေတာ့ ႏွလံုးခုန္ႏွဳန္း တစ္ခ်က္ခ်င္း အတိုင္း ကြ်န္ေတာ္တို႔ဟာ နာက်င္မွဳ ခံစားရေစတာ ပါပဲ။

ဖ်ားနာအေအးမိျခင္း၊ ထိပ္ကပ္နာ၊ လည္ေခ်ာင္းနာ၊ နားစည္ေရာင္ယမ္းျခင္း စတဲ့ ဦးေခါင္းနဲ႔ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း ဆိုင္ရာ ကူးစက္ေရာဂါတစ္ခုခု ရွိေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ အဲဒီလို ျဖစ္စဥ္ေတြက ရုတ္တရက္ ထျဖစ္ၾကပါတယ္။ ေဆးပညာရဲ့ ေလ့လာေတြ႔ရွိခ်က္မ်ား အရ အမွတ္စဥ္(၁) ဖိစီးမွဳ ေခါင္းကိုက္ေရာဂါရဲ့ အျခား အျဖစ္မ်ားတဲ့ အေၾကာင္းရင္း ေတြကေတာ့ မိသားစု၊ လူမွဳေရး၊ အလုပ္အကိုင္၊ ပညာေရး စတာေတြေၾကာင့္ စိတ္ဖိစီးမွဳ ရွိေနျခင္း၊ အရက္အလြန္အကြ်ံ ပံုမွန္ ေသာက္သံုးျခင္း၊ အဆာလြန္သြားျခင္း၊ ေန႔နဲ႔ည မွား၍ အိပ္ေနရေသာ ေန႔စဥ္ဘ၀ ရွိေနျခင္း၊ ေရရွည္ ေဆး၀ါးမ်ား မွီ၀ဲေနရျခင္း၊ စိတ္က်ေရာဂါ ရွိေနျခင္း၊ ေသြးတိုးေရာဂါ ရွိေနျခင္း စတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။


လူတစ္ေယာက္ဟာ ေခါင္းကိုက္ေနတာ ၾကာလာျပီ ဆိုရင္ မိမိမွာ ဒီေရာဂါေတြ (သို႔) ဒီအေျခအေနေတြ ရွိေနလားလို႔ ဆန္းစစ္ၾကည့္ပါ။ ရွိေနရင္ေတာ့ ဒါေတြေၾကာင့္ပဲ ေခါင္းကိုက္ေနရတာ ေသခ်ာျပီး ဒါေတြကို ကုသ ျပဳျပင္လိုက္ရင္ ေခါင္းကိုက္ပါ ေပ်ာက္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ထူးထူးျခားျခား အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေခါင္းကိုက္ျခင္း တစ္မ်ိဳးလည္း ရွိပါေသးတယ္။ မ်က္လံုးအသံုးမ်ားတဲ့ သူေတြ (ဥပမာ စာရင္းဇယား၊ ကြန္ပ်ဴတာ စသျဖင့္ ေန႔စဥ္ ၾကည့္လြန္းရသူေတြ) မွာ မ်က္မွန္မရွိေသးရင္ မ်က္မွန္လိုတဲ့ ေရာဂါစု ခံစားရတတ္ပါတယ္။ မ်က္လံုးေတြကိုက္မယ္၊ မ်က္စိက နီလာမယ္၊ အျမင္ေတြ၀ါးမယ္၊ မ်က္လံုးထဲ တစ္ခုခု ၀င္သလို ခိုးလိုးခုလု ျဖစ္မယ္၊ ဇက္ေၾကာအရမ္းတက္မယ္။ ဒါ့အျပင္ မ်က္ရိုးေတြနဲ႔ ေခါင္းက သိသိသာသာ ကိုက္လာတဲ့ လကၡဏာေတြ စုျပံဳခံစားရတာကို မ်က္စိမွဳန္လာ၍ မ်က္မွန္လိုေသာ ေရာဂါစု (Asthenopic Syndrome) လို႔ ေခၚပါတယ္။



အဲဒီေရာဂါစုေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္ရင္ ဘာေဆးေသာက္ေသာက္ မေပ်ာက္ပါဘူး။ မ်က္မွန္လိုတဲ့ ေရာဂါဟာ မ်က္စိအားေဆး ဘယ္ေလာက္ေစ်းၾကီးတာ ၀ယ္ေသာက္ေသာက္ မေပ်ာက္ဘဲ မ်က္မွန္လုပ္လိုက္တာနဲ႔ တစ္ပတ္အတြင္း ေခါင္းကိုက္တာ အပါအ၀င္ အကုန္ေပ်ာက္သြားမွာပါ။ မ်က္မွန္ တပ္ေနတဲ့ သူေတြလည္း ရွိရင္းစြဲမ်က္မွန္ ပါ၀ါမကိုက္ေတာ့တဲ့အခါ ဒီေရာဂါစုမ်ိဳး ခံစားရတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္တာအျပင္ အထက္ပါ လကၡဏာမ်ား တြဲျပီး ခံစားေနရသူတိုင္း မ်က္စိသြားစမ္းသင့္ျပီလို႔ အၾကံျပဳပါတယ္။

လူအမ်ားစု သတိမျပဳမိတတ္ၾကတဲ့ ေခါင္းကိုက္မွဳကို ျဖစ္ေပၚေစတဲ့ အျခားအခ်က္ေတြက Passive Smoking ေခၚ သူမ်ားေသာက္တဲ့ ေဆးလိပ္ေငြ႔ ရွဴမိျခင္း၊ အိမ္တြင္း (သို႔) လုပ္ငန္းခြင္မွာ အသံုးျပဳတဲ့ အေမႊးနံ႔မ်ား မိမိနဲ႔ မတည့္ျခင္း၊ ေန႔စဥ္ ဓာတုပစၥည္းမ်ား ကိုင္တြယ္ရေသာ အလုပ္ လုပ္ျခင္း၊ စိတ္ဖိစီးမွဳ အရမ္းမ်ားျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္ အပူခ်ိန္ အတက္အက် ျမန္ေသာ အလုပ္မ်ား လုပ္ျခင္း (ဥပမာ ေနပူထဲက ျပန္လာျပီး ေရတန္းခ်ိဳးျခင္း၊ ျပင္ပ၌ အရမ္းပူ/ အရမ္းေအး ျဖစ္ေနခ်ိန္တြင္ ေခါင္းေလွ်ာ္ေရခ်ိဳးျခင္း၊ ေနပူခ်ိန္ ျပင္းျပင္းဒဏ္ စသျဖင့္) ေတြဟာ ေခါင္းကိုက္ေစတဲ့ အခ်က္ေတြ ျဖစ္ေပမယ့္ သတိမထားမိတတ္ၾကလို႔ မဆင္ျခင္ မိၾကတာ မ်ားပါတယ္။ ျပင္းထန္လြန္းတဲ့ အားကစား (သို႔) အလုပ္ၾကမ္းကို ရုတ္တရက္ စလုပ္တဲ့ အစပိုင္း ရက္ေတြမွာလည္း ေခါင္းကိုက္တတ္ေပမယ့္ သူ႔အလိုလို အသားက်ျပီး ျပန္ေကာင္းသြားတတ္ပါတယ္။

ကေလးငယ္ေတြမွာျဖစ္တ့ဲ ေခါင္းကိုက္ေရာဂါက ကေလးအသက္ၾကီးလာတာနဲ႔ အမွ် သက္သာေပ်ာက္ကင္း သြားၾကေလ့ ရွိၾကလို႔ မိဘမ်ား အထူး စိုးရိမ္စရာ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ငယ္ဘ၀မွာ ေခါင္းကိုက္ဖူးတဲ့သူဟာ ၾကီးလာရင္ ေခါင္းကိုက္ေရာဂါ ျပန္ျဖစ္ဖို႔ သူမ်ားေတြထက္ နီးစပ္တာမို႔ သတိထားသင့္ပါတယ္။

© dailymail