လူထုက်န္းမာေရး (သင့္ လက္တစ္ကမ္း မွ ျပႆနာမ်ား အား အေရးေပၚ ေျဖရွင္းနည္း )

>
**Public Health**

၁။ ေကာ္ဖီေသာက္ မ်ားျခင္း
တစ္ေန႔ကုိ ေကာ္ဖီ တစ္ခြက္၊ ႏွစ္ခြက္ ေသာက္တာဟာ ျပႆနာ မရွိေပမယ့္ ဒီထက္ လြန္ကဲၿပီး ေသာက္ရင္ေတာ့ သင့္ ခႏၶာကုိယ္ထဲမွာ ကဖင္းဓာတ္ေတြ မ်ားလာႏုိင္ ပါတယ္။ ႏွလုံးခုန္ ျမန္တာ၊ ေသြးတုိး ေစတာ၊ ကတုန္ကယင္ ျဖစ္တာ၊ ေမာပန္း ႏြမ္းနယ္ၿပီး ေျခလက္ေတြ မသယ္ခ်င္ ျဖစ္တာမ်ဳိးေတြ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။

**ေျဖရွင္းနည္း**
ေကာ္ဖီ ေသာက္တာကုိ ခ်က္ခ်င္း ရပ္ၿပီး လုံးဝ မေသာက္ေတာ့ တာမ်ဳိး မလုပ္ပါနဲ႔။ သင္ဟာ ေကာ္ဖီကုိ မျဖစ္မေန ေသာက္တတ္သူ တစ္ေယာက္ ျဖစ္မယ္ ဆုိရင္ တစ္ေန႔ကုိ ေကာ္ဖီ တစ္ခြက္ ဒါမွမဟုတ္ ႏွစ္ခြက္ထက္ ပုိ မေသာက္ပါနဲ႔။ ညဘက္ အိပ္ရာ မဝင္မီ မေသာက္မိ ပါေစနဲ႔။ မနက္စာ စားတဲ့အခါ ေကာ္ဖီ ေသာက္ေပးတာက လုပ္ငန္းခြင္ ဝင္တဲ့ အခါ တက္ၾကြ ရႊင္လန္း ေစပါတယ္။ ကဖင္းဓာတ္ ပမာဏ မ်ားမ်ား ပါဝင္တဲ့ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္၊ ေခ်ာကလက္၊ အခ်ဳိရည္နဲ႔ ေဆးဝါး တခ်ဳိ႕ကုိ တတ္ႏုိင္သမွ် ေရွာင္ပါ။

၂။ အိပ္စက္ခ်ိန္ နည္းျခင္း
အိပ္စက္ခ်ိန္ နည္းလြန္းတာေၾကာင့္ တက္ၾကြ လန္းဆန္းစြာ ႏုိးထမႈကုိ မရရွိတဲ့ အျပင္ အဝလြန္တဲ့ ေရာဂါပါ ျဖစ္ေပၚ လာေစပါတယ္။ လူငယ္ အမ်ားစုက ဗီဒီယုိ ဇာတ္လမ္းတြဲမ်ားကုိ ႏွစ္ၿခိဳက္စြာ ၾကည့္႐ႈျခင္း၊ အားကစားပြဲမ်ားကုိ အိပ္ပ်က္ခံ ၾကည့္႐ႈျခင္း၊ အင္တာနက္ စြဲျခင္း စတာေတြေၾကာင့္ အိပ္စက္ခ်ိန္ေတြ နည္းေနတတ္ ပါတယ္။ လူႀကီး၊ လူငယ္မေရြး အိပ္စက္ခ်ိန္ နည္းတာေၾကာင့္ အိပ္ေရး မဝကာ အာ႐ုံ စူးစုိက္အားနဲ႔ က်န္းမာေရးကုိပါ ထိခိုက္ေစ ပါတယ္။

**ေျဖရွင္းနည္း**
အရြယ္ ေရာက္သူတုိင္းဟာ တစ္ညကုိ အိပ္ခ်ိန္ ခုနစ္နာရီေလာက္ ရွိသင့္ ပါတယ္။ ညဘက္ အိပ္ခ်ိန္ကုိ သတ္မွတ္ ထားၿပီး အိပ္ခ်ိန္ မတုိင္မီ ၁၅ မိနစ္ အလုိမွာ အိပ္ရာထဲ ဝင္ပါ။ အိပ္ခန္းထဲမွာ ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ တီဗီေတြ မထားပါနဲ႔။ လက္ကုိင္ဖုန္းကုိ ပိတ္ၿပီး သင္နဲ႔ ေဝးေဝးမွာ ထားပါ။ မီးမွိန္မွိန္ ထြန္းၿပီး ေတြးေတာ ပူပန္မႈေတြကုိ ေဖ်ာက္ကာ အိပ္စက္ အနားယူပါ။

၃။ ေရဓာတ္ ခန္းေျခာက္ျခင္း
တစ္ခါတစ္ရံ သင့္ကုိယ္သင္ သတိမထားမိဘဲ အလုပ္လုပ္ရာမွာ အာ႐ုံေတြ လြင့္ပါးေနတာ၊ အိပ္ေရးဝဝ အိပ္စက္ခဲ့ ေပမယ့္ အလုပ္ခ်ိန္မွာ ငုိက္မ်ည္း ေနတာ၊ လမ္းေလွ်ာက္ဖုိ႔ အားအင္ မရွိသလုိ ခံစားရတာ၊ ေမာပန္း ႏြမ္းနယ္ေနသလုိ ခံစား ရတာေတြဟာ ခႏၶာကုိယ္က ေရဓာတ္ လုိအပ္ေနတာေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ခႏၶာကုိယ္က ေရဓာတ္ ခန္းေျခာက္ၿပီး ေရဆာေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ ပင္ပင္ပန္းပန္း အလုပ္ မလုပ္ဘဲ ပင္ပန္း ေနသလုိမ်ဳိးလည္း ခံစား ရႏုိင္ ပါတယ္။

**ေျဖရွင္းနည္း**
သင့္ ခႏၶာကုိယ္က ေရဓာတ္ လုိအပ္ေနတာကုိ သိႏုိင္ေအာင္ ဆီးသြားတဲ့ အခါ ဆီး အေရာင္ဝါေနရင္ ေရေသာက္ဖုိ႔ လုိအပ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပ ေနပါတယ္။ ဆီး အေရာင္ ေဖ်ာ့တဲ့ အထိ ေရေသာက္ ေပးပါ။ ေခြၽးထြက္ မ်ားတဲ့ေန႔ ေတြပါ ေရမ်ားမ်ား ေသာက္ၿပီး ေရဓာတ္ ျပန္ျဖည့္ ေပးပါ။


၄။ စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း
စိတ္ဟာ အေျပာင္းအလဲ ျမန္ဆန္ တာေၾကာင့္ အၿမဲတမ္း စိတ္ဓာတ္ တက္ၾကြေနတာ မရွိသလုိ၊ အၿမဲတမ္းလည္း စိတ္ဓာတ္က် အားငယ္ မေနတတ္ပါဘူး။ စိတ္ဓာတ္ က်တာဟာ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ျပႆနာ တစ္ရပ္ ဆုိေပမယ့္လည္း ႐ုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာ လကၡဏာရပ္ေတြနဲ႔ ဆက္စပ္မႈ ရွိပါတယ္။ သင္ စိတ္ဓာတ္ က်တဲ့အခါ ေမာပန္း ႏြမ္းနယ္တာ၊ ေခါင္းကုိက္တာ၊ အစာ စားခ်င္စိတ္ ေလ်ာ့နည္းတာ၊ အလုပ္ မလုပ္ခ်င္ဘဲ အိပ္ရာထဲ ေခြေနခ်င္တာ စတဲ့ ႐ုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာ လကၡဏာေတြလည္း ျဖစ္ေပၚႏုိင္ ပါတယ္။
ေျဖရွင္းနည္း
ႏွစ္ပတ္ေက်ာ္ ၾကာတဲ့ အထိ စိတ္ဓာတ္ က်ေနတယ္ ဆုိရင္ေတာ့ ဆရာဝန္နဲ႔ ေတြ႕ဆုံ ေဆြးေႏြးဖုိ႔ လုိပါတယ္။ ဘာသာတရားကုိ ေမ့ေလ်ာ့ မေနပါနဲ႔။ တရားထုိင္တာ၊ ေယာဂ က်င့္တာေတြကုိ ျပဳလုပ္ေပးပါ။ ျပႆနာရပ္ တစ္ရပ္ကုိ ေရွာင္ေျပးၿပီး စိတ္ဓာတ္က် အားငယ္ေနမယ့္ အစား ရင္ဆုိင္ ေျဖရွင္းႏုိင္ေအာင္ ႀကိဳးစားပါ။
၅။ ေသြးအားနည္းျခင္း
အမ်ဳိးသမီးေတြဟာ လစဥ္ ဓမၼတာ လာတာေၾကာင့္ သံဓာတ္ ဆုံး႐ႈံးကာ ေသြးအားနည္းတာကုိ ျဖစ္တတ္ၾက ပါတယ္။ အမ်ဳိးသမီး အမ်ားစု ႀကံဳေတြ႕ေနက် ျပႆနာ တစ္ရပ္ ပါပဲ။ ခႏၶာကုိယ္မွာ ေသြးနီဥေတြက ေအာက္ဆီဂ်င္ကုိ လုိအပ္တဲ့ ေနရာတုိင္းကုိ သယ္ယူ ပုိ႔ေဆာင္ေပးတဲ့ လုပ္ငန္းကုိ လုပ္ေဆာင္တာေၾကာင့္ ေသြးအားနည္း သြားတဲ့ အခါ ဒီလုပ္ေဆာင္မႈ ေႏွးေကြး သြားတာေၾကာင့္ ပင္ပန္း ႏြမ္းနယ္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚ ေစႏုိင္ ပါတယ္။
ေျဖရွင္းနည္း
အမ်ဳိးသမီးတုိင္းဟာ သံဓာတ္ ေပါၾကြယ္ဝတဲ့ အစားအစာေတြကုိ စားေပးသင့္ ပါတယ္။ ဒါမွ လစဥ္ ရာသီလာခ်ိန္မွာ ဆုံး႐ႈံးသြားတဲ့ သံဓာတ္ကုိ ျပန္လည္ အစားထုိးႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သံဓာတ္ ေပါၾကြယ္ဝတဲ့ အစားအစာေတြက အသည္း၊ အျမစ္ ကလီစာမ်ား၊ အဆီနည္း အသား၊ ပဲမ်ဳိးမ်ဳိး၊ ေကြကာ၊ အစိမ္းရင့္ေရာင္ အရြက္ စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။





Ref: Swesone Media


**From-ေမမြန္ေက်ာ္**

**Public Health**

၁။ ေကာ္ဖီေသာက္ မ်ားျခင္း
တစ္ေန႔ကုိ ေကာ္ဖီ တစ္ခြက္၊ ႏွစ္ခြက္ ေသာက္တာဟာ ျပႆနာ မရွိေပမယ့္ ဒီထက္ လြန္ကဲၿပီး ေသာက္ရင္ေတာ့ သင့္ ခႏၶာကုိယ္ထဲမွာ ကဖင္းဓာတ္ေတြ မ်ားလာႏုိင္ ပါတယ္။ ႏွလုံးခုန္ ျမန္တာ၊ ေသြးတုိး ေစတာ၊ ကတုန္ကယင္ ျဖစ္တာ၊ ေမာပန္း ႏြမ္းနယ္ၿပီး ေျခလက္ေတြ မသယ္ခ်င္ ျဖစ္တာမ်ဳိးေတြ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။

**ေျဖရွင္းနည္း**
ေကာ္ဖီ ေသာက္တာကုိ ခ်က္ခ်င္း ရပ္ၿပီး လုံးဝ မေသာက္ေတာ့ တာမ်ဳိး မလုပ္ပါနဲ႔။ သင္ဟာ ေကာ္ဖီကုိ မျဖစ္မေန ေသာက္တတ္သူ တစ္ေယာက္ ျဖစ္မယ္ ဆုိရင္ တစ္ေန႔ကုိ ေကာ္ဖီ တစ္ခြက္ ဒါမွမဟုတ္ ႏွစ္ခြက္ထက္ ပုိ မေသာက္ပါနဲ႔။ ညဘက္ အိပ္ရာ မဝင္မီ မေသာက္မိ ပါေစနဲ႔။ မနက္စာ စားတဲ့အခါ ေကာ္ဖီ ေသာက္ေပးတာက လုပ္ငန္းခြင္ ဝင္တဲ့ အခါ တက္ၾကြ ရႊင္လန္း ေစပါတယ္။ ကဖင္းဓာတ္ ပမာဏ မ်ားမ်ား ပါဝင္တဲ့ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္၊ ေခ်ာကလက္၊ အခ်ဳိရည္နဲ႔ ေဆးဝါး တခ်ဳိ႕ကုိ တတ္ႏုိင္သမွ် ေရွာင္ပါ။

၂။ အိပ္စက္ခ်ိန္ နည္းျခင္း
အိပ္စက္ခ်ိန္ နည္းလြန္းတာေၾကာင့္ တက္ၾကြ လန္းဆန္းစြာ ႏုိးထမႈကုိ မရရွိတဲ့ အျပင္ အဝလြန္တဲ့ ေရာဂါပါ ျဖစ္ေပၚ လာေစပါတယ္။ လူငယ္ အမ်ားစုက ဗီဒီယုိ ဇာတ္လမ္းတြဲမ်ားကုိ ႏွစ္ၿခိဳက္စြာ ၾကည့္႐ႈျခင္း၊ အားကစားပြဲမ်ားကုိ အိပ္ပ်က္ခံ ၾကည့္႐ႈျခင္း၊ အင္တာနက္ စြဲျခင္း စတာေတြေၾကာင့္ အိပ္စက္ခ်ိန္ေတြ နည္းေနတတ္ ပါတယ္။ လူႀကီး၊ လူငယ္မေရြး အိပ္စက္ခ်ိန္ နည္းတာေၾကာင့္ အိပ္ေရး မဝကာ အာ႐ုံ စူးစုိက္အားနဲ႔ က်န္းမာေရးကုိပါ ထိခိုက္ေစ ပါတယ္။

**ေျဖရွင္းနည္း**
အရြယ္ ေရာက္သူတုိင္းဟာ တစ္ညကုိ အိပ္ခ်ိန္ ခုနစ္နာရီေလာက္ ရွိသင့္ ပါတယ္။ ညဘက္ အိပ္ခ်ိန္ကုိ သတ္မွတ္ ထားၿပီး အိပ္ခ်ိန္ မတုိင္မီ ၁၅ မိနစ္ အလုိမွာ အိပ္ရာထဲ ဝင္ပါ။ အိပ္ခန္းထဲမွာ ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ တီဗီေတြ မထားပါနဲ႔။ လက္ကုိင္ဖုန္းကုိ ပိတ္ၿပီး သင္နဲ႔ ေဝးေဝးမွာ ထားပါ။ မီးမွိန္မွိန္ ထြန္းၿပီး ေတြးေတာ ပူပန္မႈေတြကုိ ေဖ်ာက္ကာ အိပ္စက္ အနားယူပါ။

၃။ ေရဓာတ္ ခန္းေျခာက္ျခင္း
တစ္ခါတစ္ရံ သင့္ကုိယ္သင္ သတိမထားမိဘဲ အလုပ္လုပ္ရာမွာ အာ႐ုံေတြ လြင့္ပါးေနတာ၊ အိပ္ေရးဝဝ အိပ္စက္ခဲ့ ေပမယ့္ အလုပ္ခ်ိန္မွာ ငုိက္မ်ည္း ေနတာ၊ လမ္းေလွ်ာက္ဖုိ႔ အားအင္ မရွိသလုိ ခံစားရတာ၊ ေမာပန္း ႏြမ္းနယ္ေနသလုိ ခံစား ရတာေတြဟာ ခႏၶာကုိယ္က ေရဓာတ္ လုိအပ္ေနတာေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ခႏၶာကုိယ္က ေရဓာတ္ ခန္းေျခာက္ၿပီး ေရဆာေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ ပင္ပင္ပန္းပန္း အလုပ္ မလုပ္ဘဲ ပင္ပန္း ေနသလုိမ်ဳိးလည္း ခံစား ရႏုိင္ ပါတယ္။

**ေျဖရွင္းနည္း**
သင့္ ခႏၶာကုိယ္က ေရဓာတ္ လုိအပ္ေနတာကုိ သိႏုိင္ေအာင္ ဆီးသြားတဲ့ အခါ ဆီး အေရာင္ဝါေနရင္ ေရေသာက္ဖုိ႔ လုိအပ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပ ေနပါတယ္။ ဆီး အေရာင္ ေဖ်ာ့တဲ့ အထိ ေရေသာက္ ေပးပါ။ ေခြၽးထြက္ မ်ားတဲ့ေန႔ ေတြပါ ေရမ်ားမ်ား ေသာက္ၿပီး ေရဓာတ္ ျပန္ျဖည့္ ေပးပါ။


၄။ စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း
စိတ္ဟာ အေျပာင္းအလဲ ျမန္ဆန္ တာေၾကာင့္ အၿမဲတမ္း စိတ္ဓာတ္ တက္ၾကြေနတာ မရွိသလုိ၊ အၿမဲတမ္းလည္း စိတ္ဓာတ္က် အားငယ္ မေနတတ္ပါဘူး။ စိတ္ဓာတ္ က်တာဟာ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ျပႆနာ တစ္ရပ္ ဆုိေပမယ့္လည္း ႐ုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာ လကၡဏာရပ္ေတြနဲ႔ ဆက္စပ္မႈ ရွိပါတယ္။ သင္ စိတ္ဓာတ္ က်တဲ့အခါ ေမာပန္း ႏြမ္းနယ္တာ၊ ေခါင္းကုိက္တာ၊ အစာ စားခ်င္စိတ္ ေလ်ာ့နည္းတာ၊ အလုပ္ မလုပ္ခ်င္ဘဲ အိပ္ရာထဲ ေခြေနခ်င္တာ စတဲ့ ႐ုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာ လကၡဏာေတြလည္း ျဖစ္ေပၚႏုိင္ ပါတယ္။
ေျဖရွင္းနည္း
ႏွစ္ပတ္ေက်ာ္ ၾကာတဲ့ အထိ စိတ္ဓာတ္ က်ေနတယ္ ဆုိရင္ေတာ့ ဆရာဝန္နဲ႔ ေတြ႕ဆုံ ေဆြးေႏြးဖုိ႔ လုိပါတယ္။ ဘာသာတရားကုိ ေမ့ေလ်ာ့ မေနပါနဲ႔။ တရားထုိင္တာ၊ ေယာဂ က်င့္တာေတြကုိ ျပဳလုပ္ေပးပါ။ ျပႆနာရပ္ တစ္ရပ္ကုိ ေရွာင္ေျပးၿပီး စိတ္ဓာတ္က် အားငယ္ေနမယ့္ အစား ရင္ဆုိင္ ေျဖရွင္းႏုိင္ေအာင္ ႀကိဳးစားပါ။
၅။ ေသြးအားနည္းျခင္း
အမ်ဳိးသမီးေတြဟာ လစဥ္ ဓမၼတာ လာတာေၾကာင့္ သံဓာတ္ ဆုံး႐ႈံးကာ ေသြးအားနည္းတာကုိ ျဖစ္တတ္ၾက ပါတယ္။ အမ်ဳိးသမီး အမ်ားစု ႀကံဳေတြ႕ေနက် ျပႆနာ တစ္ရပ္ ပါပဲ။ ခႏၶာကုိယ္မွာ ေသြးနီဥေတြက ေအာက္ဆီဂ်င္ကုိ လုိအပ္တဲ့ ေနရာတုိင္းကုိ သယ္ယူ ပုိ႔ေဆာင္ေပးတဲ့ လုပ္ငန္းကုိ လုပ္ေဆာင္တာေၾကာင့္ ေသြးအားနည္း သြားတဲ့ အခါ ဒီလုပ္ေဆာင္မႈ ေႏွးေကြး သြားတာေၾကာင့္ ပင္ပန္း ႏြမ္းနယ္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚ ေစႏုိင္ ပါတယ္။
ေျဖရွင္းနည္း
အမ်ဳိးသမီးတုိင္းဟာ သံဓာတ္ ေပါၾကြယ္ဝတဲ့ အစားအစာေတြကုိ စားေပးသင့္ ပါတယ္။ ဒါမွ လစဥ္ ရာသီလာခ်ိန္မွာ ဆုံး႐ႈံးသြားတဲ့ သံဓာတ္ကုိ ျပန္လည္ အစားထုိးႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သံဓာတ္ ေပါၾကြယ္ဝတဲ့ အစားအစာေတြက အသည္း၊ အျမစ္ ကလီစာမ်ား၊ အဆီနည္း အသား၊ ပဲမ်ဳိးမ်ဳိး၊ ေကြကာ၊ အစိမ္းရင့္ေရာင္ အရြက္ စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။





Ref: Swesone Media


**From-ေမမြန္ေက်ာ္**