လူထုက်န္းမာေရး (ေသာင္းေျပာင္းေထြလာ ေဆးပညာ)

> **Public Health**
ေဆးပညာေပး ေဆာင္းပါးရွည္ႀကီးမ်ားကို အခ်ိန္မရၾက၍ မဖတ္ႏိုင္သူမ်ားအတြက္ မွတ္စုတိုထြာမ်ားကို စုေပါင္း၍ ေဆးပညာေသာင္းေျပာင္းေထြလာအျဖစ္ ေဖာ္ျပသြားလိုျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ စုေဆာင္းေတြ႔ရွိသမွ်ကို တင္ျပအပ္ပါသည္။

**ေသြးတိုးႏွင့္ အားကစား**
ေသြးေပါင္ခ်ိန္ အနည္းငယ္မွ်သာ ျမင့္တက္သည့္ ဆိုးဆိုးရြားရြား မဟုတ္ေသာ ေသြးတိုးေရာဂါရွင္မ်ားသည္ ေလ့က်င့္ခန္းျပဳလုပ္ရံုျဖင့္ အေတာ္ပင္ သက္သာႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။ တႀကိမ္အားကစား ျပဳလုပ္လွ်င္ မိနစ္ ၃ဝ၊ တပတ္လွ်င္ သံုးႀကိမ္ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ ေျခာက္လၾကာေသာအခါ ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကို ထိန္းထားႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။

**နစ္ကိုတင္၏ ဆိုးက်ိဳးတမ်ိဳး**
စီးကရက္တြင္ပါဝင္ေသာ နစ္ကိုတင္း(Nicotine)ဓာတ္သည္ နာက်င္မႈကို သက္သာေစေသာ အာနိသင္ရွိသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ နစ္ကိုတင္းသည္ နာက်င္မႈကို တိုက္ဖ်က္ေပးသည့္ ဓာတ္မ်ားကို ထုတ္ေပးႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေရာဂါတစံုတခု ရွိေနသူမ်ားတြင္ နာက်င္မႈ ေလ်ာ့နည္းေနပါက ဆရာဝန္မ်ားမွာ ေရာဂါက္ို ဆံုးျဖတ္ရ ခက္ခဲတတ္သည္။

**ေဆးလိပ္ျဖတ္ရန္ ေနာက္က်သည္ဟူ၍ မရွိ**
အသက္ ၂၅-ႏွစ္တြင္ တေန႔ စီးကရက္တဘူး ေသာက္သည့္ လူငယ္တေယာက္သည္ ေဆးလိပ္ျဖတ္လိုက္ပါက သူ၏သက္တမ္းတြင္ ရွစ္ႏွစ္ပို၍ ေနႏိုင္ျပီး အသက္ ၆၅-ႏွစ္အရြယ္တြင္ ေဆးလိပ္ျဖတ္လွ်င္ပင္ ေနာက္ထပ္ သံုးႏွစ္ခြဲ ပို၍ က်န္းမာေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။

**ခံတြင္းသန္႔ေဆးရည္ မၾကာခဏ သံုးျခင္း**
ယေန႔ေခတ္စားေနေသာ ခံတြင္းသန္႔ေဆးရည္ျဖင့္ ပလုတ္က်င္းျခင္းကို မၾကာခဏ သံုးေနသည္ဆိုလွ်င္ သြားခံတြင္း ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္သင့္ေနပါျပီ၊ ခံတြင္းသန္႔ေဆးရည္သည္ ခံတြင္းအတြင္းမွ ပိုးမႊားတို႔ကို ေသေစသျဖင့္ ႏွစ္ရက္ သံုးရက္ သံုးျပီးသည့္ေနာက္ပိုင္း ခံတြင္းနံ႔ဆိုးရြားမႈ မရွိေတာ့ေပ။ ဆက္တိုက္သံုးေနသည္ဆိုလွ်င္ ခံတြင္းသန္႔ရွင္းမႈ၊ သြားခံတြင္းေရာဂါမ်ား၊ ခႏၶာကိုယ္ရွိ အျခားေရာဂါမ်ားကို ရွာေဖြရေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။

**အားကစားေလ့က်င့္ခန္း၏ ေသာ့ခ်က္ ငါးရပ္**

၁။ တႏွစ္ပတ္လံုး ေလ့က်င့္ရမည္။
၂။ တျဖည္းျဖည္း တိုးျမႇင့္ေလ့က်င့္ရမည္။
၃။ အရွိန္ကို တျဖည္းျဖည္းသာ တိုးရမည္။
၄။ အားကစားနည္း အျပင္းအေပ်ာ့ကို တလွည့္စီ ေလ့က်င့္ရမည္။
၅။ လိုသည္ထက္ပို၍ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ မျပဳလုပ္ရ။

**ေသြးတက္ျခင္းႏွင့္ ေသြးက်ျခင္း**
ေအာက္ပါအေၾကာင္းအရာမ်ားသည္ ေသြးေပါင္ခ်ိန္တက္ျခင္း၊ က်ျခင္းကို ျဖစ္ေပၚေစသည္။

-မိသားစု ျပႆနာမ်ား၊(ေသြးေပါင္တက္ေစသည္)
-စကားကို ညင္သာစြာ ေျပာဆိုျခင္း၊ (ေသြးေပါင္က်ေစသည္)
-ဆားေလွ်ာ့စားျခင္း၊(ေသြးေပါင္က်ေစသည္)
-လွဲေနျခင္း၊(ေသြးေပါင္တက္ေစသည္)
-ရယ္ေမာျခင္း၊ (ေသြးေပါင္က်ေစသည္)
-ေကာ္ဖီေသာက္ျခင္း၊ (ေသြးေပါင္တက္ေစသည္)
-ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ခ်ျခင္း၊(ေသြးေပါင္က်ေစသည္)
-ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း၊(ေသြးေပါင္တက္ေစသည္)
-ေခြးကေလး၊ ေၾကာင္ကေလးမ်ားႏွင့္ ကစားျခင္း၊(ေသြးေပါင္က်ေစသည္)

**ဆရာဝန္မ်ား ေျပာတိုင္း မယံုရ**
တခါတရံ ဆရာဝန္မ်ား၏ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ားမွာ မွာယြင္းတတ္ေသာေၾကာင့္ သူတို႔ေျပာတိုင္း မယံုရဟူ၍ ေျပာရမလိုပင္၊ အေမရိကန္တြင္ ေလ့လာခ်က္အရ အာသီးေရာင္သျဖင့္ အာသီးကိုခြဲစိတ္ ထုတ္ပယ္သည့္ လူနာမ်ား၏ ၂၇-ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ မလိုအပ္ပဲ ျပဳလုပ္ေသာ ခြဲစိတ္ျခင္းမ်ား ျဖစ္သည္။ သားအိမ္ထုတ္ျခင္း၏ ၂၁.၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ေက်ာရိုးခြဲစိတ္ျခင္း၏ ၁၂.၆ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ဒူးဆစ္ခြဲစိတ္ျခင္း၏ ၈-ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ မလိုအပ္ပဲ ျပဳလုပ္တတ္ၾကေသာ ခြဲစိတ္ကုသမႈမ်ား ျဖစ္သည္။

**ခြဲစိတ္ကုသျခင္းႏွင့္ ေဆးလိပ္**
ေဆးလိပ္တြင္ ပါဝင္ေသာ နစ္ကိုတင္းဓာတ္သည္ ေသြးစီးေၾကာင္းအတြင္း ေသြးသြားလာမႈကို ေႏွးေကြးေစေၾကာင္း ေတြ႔ရသျဖင့္ အနာက်က္ႏႈန္းကိုလည္း ေႏွးေစသည္၊ ထို႔ေၾကာင့္ ပညာရွင္မ်ားက အၾကံေပးသည္မွာ မခြဲစိတ္မီ ႏွစ္ပတ္ႏွင့္ ခြဲစိတ္ျပီး သံုးပတ္ ေဆးလိပ္မေသာက္ရန္ ျဖစ္သည္။

**အသန္မာဆံုး အားကစား**
အီတလီတြင္ ေလ့လာမႈအရ ႏွလံုး၏ၾကြက္သား သန္မာမႈႏွင့္ အတူတြင္ ေလွေလွာ္ကစားသမားမ်ားက အသန္မာဆံုးျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ၾကရသည္။ ေလွေလွာ္အားကစားျပီးလွ်င္ အေလးမ၊ ေဘာလံုးႏွင့္ စက္ဘီးအားကစားသမားမ်ား ရွိၾကသည္။

**အမဲသားႏွင့္ က်န္းမာေရး**
အေမရိကန္ႏိုင္ငံတြင္ ေျခာက္ႏွစ္ေက်ာ္ ေလ့လာမႈအရ သူနာျပဳ ၈၈၇၅၁-ေယာက္တြင္ ၁၅ဝ-သည္ အူမႀကီးကင္ဆာျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ၾကရသည္။ ယင္းတို႔အနက္ အမဲသားကို တပတ္လွ်င္ ေလးႀကိမ္ထက္ပို၍ စားသူမ်ားသည္ တပတ္တႀကိမ္ စားသူမ်ားထက္ အူမႀကီးကင္ဆာ ႏွစ္ဆပို၍ ပိုျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။

**ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းႏွင့္ ႏွလံုးေရာဂါ**
ရင္ဘတ္လက္ဝဲဘက္ပိုင္းအတြင္းမွ မခံႏိုင္ေလာက္ေအာင္ တင္းက်ပ္ျပီး တစံုတခုျဖင့္ ဖိျခင္း၊ ဆုပ္ျခင္းခံရသလို ေအာင့္ပါက ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ အကယ္၍ စူးရွျပီး တခုခုႏွင့္ ေဆာင့္ထိုးသကဲ့သို႔ နာက်င္လွ်င္မူ စိုးရိမ္စရာ မရွိေပ။ သုိ႔ေသာ္ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း ႏွစ္မ်ိဳးလံုးသည္ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ရမည့္ ကိစၥျဖစ္သည္။

**ႏွစ္ထပ္ကြမ္း အႏၲရာယ္**
အရက္ကို အလြန္အကၽြံေသာက္ျခင္းသည္ လည္ေခ်ာင္းကင္ဆာ၊ အစာျပြန္ကင္ဆာႏွင့္ အသည္းကင္ဆာ ကို သံုးဆပို၍ ျဖစ္ေစသည္။ အကယ္၍ အရက္ႏွင့္ စီးကရက္ တြဲမိပါက ထိုအႏၲရာယ္သည္ ဆယ္ဆျမင့္တက္လာမည္ ျဖစ္သည္။

**မ်က္စိေရာဂါ ႀကံဳေနျပီေလာ**
အကယ္၍ စာဖတ္သူသည္ ေအာက္ပါ ျပႆနာမ်ားႏွင့္ ႀကံဳေသာ္ မ်က္စိဆရာဝန္ကို ျပသသင့္ပါသည္။
အေမွာင္ခန္းထဲတြင္ လံုးဝမျမင္ရလွ်င္၊ အေဝးအနီးအာရံုစိုက္ၾကည့္ရလွ်င္၊ သာမန္အလင္းစူရွျခင္းကို မခံႏိုင္လွ်င္၊ မ်က္နက္ဝန္းအေရာင္ ေျပာင္းလဲလာလွ်င္၊ မၾကာခဏ မ်က္ျဖဴသား နီရဲလွ်င္၊ အျမင္အာရံု ရုတ္တရက္ ဝါးသြားလွ်င္၊ ပံုရိပ္ႏွစ္ထပ္ ျမင္ရလွ်င္၊ မ်က္လံုးတြင္ အဝိုင္းကြက္မ်ား၊ သက္တံ့ေရာင္မ်ား ျမင္လွ်င္။

**ကိုယ္အေလးခ်ိန္ မည္သုိ႔ ခ်ိန္မည္နည္း**
အကယ္၍ အဝတ္အစား ဝတ္လ်က္နဲ႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ခ်ိန္မည္ဆိုလွ်င္ အဝတ္အစားမ်ား၏ အေလးခ်ိန္ကို မည္သို႔ႏုတ္ျပီး တြက္ခ်က္မည္နည္း။ လုပ္ငန္းအဝတ္အစား အျပည့္အစံု၊ ကုတ္အက်ႌ (သို႔) အေပၚရံု အက်ႌ၊ ရွဴးဖိနပ္၊ေျခအိတ္၊ ရွပ္အက်ႌ၊ ခါးပတ္၊ အတြင္းခံေဘာင္းဘီ စသည္တို႔ကို ပ်မ္းမွ်ခ်ိန္လွ်င္ ၅-ေပါင္ ၈-ေအာင္စခန္႔ ႏုတ္ရမည္။
သာမန္အက်ႌအဝတ္အစားျဖင့္ဆိုလွ်င္ ၃-ေပါင္ ၈-ေအာင္စခန္႔ ႏုတ္ရမည္။
ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တိုင္းတာရာတြင္ အဝတ္အစား ဗလာက်င္း ခ်ိန္တြယ္ျခင္းသည္ အမွန္ဆံုးျဖစ္သည္။

**သံုးရက္သာ ေစာင့္ၾကည္ပါ**
အကယ္၍ ခါးကိုက္ ခါးနာျခင္းသည္ သံုးရက္ခန္႔ ဆက္တိုက္ အနားယူျခင္း၊ ေဆးေသာက္ျခင္းတို႔ျဖင့္ မေပ်ာက္လွ်င္ ဆရာဝန္ကိုျပရန္ လိုအပ္ျပီျဖစ္သည္။ အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးမ်ားကို ဆက္၍ မေသာက္သင့္ေတာ့ေပ။

**ဦးေခါင္း၏ အေရးႀကီးပံု**
သင္၏ဦးေခါင္းသည္ ၁ဝ-ေပါင္မွ ၁၅-ေပါင္ခန္႔ အေလးခ်ိန္ရွိပါသည္။ ဤဦးေခါင္းကို ထိန္းညႇိေနရသည္မွာ လည္ပင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အလိုင္းမင္း(Alignment) မတည့္ပါက လည္ရိုးဆစ္မ်ား၊ ေက်ာရိုးႏွင့္ ပခံုးေပၚတြင္ မည္မွ် ဒဏ္ပိမည္ကို စဥ္းစားၾကည့္ပါ။ ထို႔ေၾကာင့္ ဆရာဝန္မ်ား ရွိေစခ်င္ေသာ အေနအထားမွာ ဦးေခါင္းကို တည့္တည့္မတ္မတ္ ရွိေနေစရန္ ျဖစ္သည္။

**ႏွလံုးႏွင့္ ေယာက်္ား**
အမ်ိဳးသားမ်ားတြက္ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ ရုတ္တရက္ေဖာက္ျပီး ႏွလံုးခုန္ရပ္ျခင္းသည္ တနလၤာႏွင့္ စေနေန႔မ်ားတြင္ အမ်ားဆံုး ေတြ႔ရတတ္သည္ဟု ဆိုသည္။ အေၾကာင္းမွာ အမ်ိဳးသားမ်ားသည္ ထိုေန႔မ်ားတြင္ ႀကံဳေတြ႔ေနက်မဟုတ္သည့္ လုပ္ငန္းအသစ္မ်ားကို စီစဥ္ရတတ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ႏွလံုးခုန္ရပ္ျခင္းအျဖစ္ အနည္းဆံုးရက္မွာ အဂၤါေန႔ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

**ရယ္ေမာျခင္း**
ရင္ထဲ ႏွလံုသားထဲမွ ဟက္ဟက္ပက္ပက္ ရယ္ေမာျခင္းသည္ ေအရိုးဗစ္ေလ့က်င့္ခန္း ျပဳလုပ္သကဲ့သို႔ပင္ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္းကို ျမန္ေစေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။ အႀကိမ္ ၁ဝဝ-ရယ္ေမာျခင္းသည္ ၁ဝ-မိနစ္ခန္႔ ေလွေလွာ္ျခင္းကဲ့သို႔ အားကစားလုပ္ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

**ေလ့က်င့္ခန္း ျပဳလုပ္ျဖစ္ေအာင္**
အလုပ္အလြန္မ်ားေသာသူမ်ားအတြက္ ေလ့က်င့္ခန္းျပဳလုပ္ျဖစ္ေအာင္ အလြယ္ဆံုးနည္းလမ္းမ်ားမွာ-
၁။သင္၏ေမာ္ေတာ္ကားကို အလုပ္တိုက္နဲ႔ မိုင္ဝက္ခန္႔ အကြာတြင္ ပါကင္ထိုး၍ က်န္ခရီးကို
လမ္းေလွ်ာက္ပါ။
၂။ ေမြးေန႔ပြဲ ပါတီပြဲမ်ား လူထုအခမ္းအနားမ်ားသို႔ ဖိတ္တိုင္းသြားပါ။
၃။ အလုပ္တိုက္တြင္ ဓာတ္ေလွကားအစား ရိုးရိုးေလွကားမွပင္ တက္ပါ။
၄။ ညေနစာစားျပီးတိုင္း ရုပ္ျမင္သံၾကား မၾကည့္ဘဲ လမ္းေလွ်ာက္ပါ။

**ခံတြင္းနံ႔ ေကာင္းေစဖို႔**
၁။ တေန႔လွ်င္ ၂-ႀကိမ္ သြားတိုက္ပါ၊ လွ်ာကို ေဆးေၾကာပါ။
၂။ သၾကား၊ ေကာ္ဖီ၊ အရက္မ်ားစြာ သံုးစြဲျခင္း ေရွာင္ပါ။
၃။ ေဆးလိပ္ေသာက္တတ္လွ်င္ ျဖတ္ပါ။

**အိမ္တြင္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ပါ**
အိမ္မႈကိစၥမ်ားတြင္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ ကယ္လိုရီပမာဏကို ေလ်ာ့ခ်ႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။
၁။ ၾကမ္းတိုက္ျခင္း။ ၆-ဒသမ ၈-ကယ္လိုရီ။
၂။ တံျမက္စည္းလွဲျခင္း။ ၃-ဒသမ ၈-ကယ္လိုရီ။
၃။ ျပတင္းမွန္ သုပ္ျခင္း။ ၃-ဒသမ ၇-ကယ္လိ္ုရီ။
၄။ အဝတ္ေလွ်ာ္ျခင္း။ ၇-ကယ္လိုရီ။

**အဝလြန္သည့္အခ်ိန္**
အသက္ ၂၅-ႏွစ္ႏွင့္ ၃၄-ႏွစ္အတြင္း ကာလသည္ အျခားအသက္အရြယ္မ်ားထက္ အဝလြန္ျခင္း ပို၍ျဖစ္တတ္ၾကသည္။ အဆိုပါ ၁ဝ-ႏွစ္အတြင္း မည္သူမဆို မူလကထက္ ငါးေပါင္မွ ခုနစ္ေပါင္အထိ အနည္းဆံုးပို၍ တိုးလာႏိုင္သည္။

**ဆရာဝန္ကို ျပသင့္သည့္ အခ်ိန္**
ေအာက္ပါေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွ အနည္းဆံုး ၂-ခု သင္၏ခႏၶာကိုယ္တြင္ ေတြ႔ရွိခဲ့ေသာ္ ဆရာဝန္ကို ျပသသင့္ပါသည္။
၁။ အစားအေသာက္ စားပံု မူမမွန္ျခင္း။
၂။ အိပ္ခ်ိန္ မမွန္ျခင္း။
၃။ အစာမေၾက ေလျပြျခင္း။
၄။ စိတ္ရႈပ္ေထြးေနျခင္း။
၅။ ေသြးေပါင္ခ်ိန္ တက္ျခင္း။
၆။ အရက္၊ ေဆးလိပ္၊ မူလကထက္ ပို၍ ေသာက္ျခင္း။

**အစာမရွိဘဲ ေသာက္သင့္ေသာ ေဆးမ်ား**
ေအာက္ပါေဆးမ်ားကို အစာမရွိလွ်င္လည္း ေသာက္သံုးႏိုင္သည္။ ပါရာစီတေမာလ္၊ အမ္ပီဆီလင္၊ အီရီသရိုမိုင္စင္၊ အမ္အိုအမ္(MOM) ပင္နီဆီလင္ ဂ်ီအင္စီ၊ တက္ထရာဆိုက္ကလင္း။

**အေျပးေလ့က်င့္လွ်င္**
မာေက်ာေသာ မ်က္ႏွာျပင္ေပၚတြင္ အေျပးေလ့က်င့္ပါက ခါးရိုးဆစ္မ်ား နာက်င္တတ္သည္၊ ထို႔ေၾကာင့္ မ်က္ခင္း၊ ေျမျပင္၊ သဲျပင္ေပၚတြင္သာ ေျပးပါ။ လမ္းေပၚတြင္သာ ေျပးရလွ်င္ တႀကိမ္တည္း တာေဝးေျပးျခင္းထက္ တာတိုအႀကိမ္မ်ားစြာ ေျပးပါ။

**လည္ပင္းနာျခင္း သက္သာေစရန္**
လည္ရိုးဆစ္မ်ားသည္ မၾကာခဏ အႏၲရာယ္ျဖစ္တတ္ၾကသည္၊ လည္ဆစ္မ်ား နာက်င္လွ်င္
၁။ ေရခဲကပ္ပါ။ သံုးနာရီႀကာ တႀကိ္မ္ကပ္ပါ၊ အေအးဓာတ္ေၾကာင့္ ၾကြက္သားမ်ား ေတာင့္တင္းေနျခင္း
ေျပေလ်ာ့ေစသည္၊ အေရာင္က်ေစသည္။
၂။ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး ေသာက္ပါ။
အက္စပရင္ (သို႔) ပါရာစီတေမာလ္ ေလးနာရီျခား တႀကိ္မ္ သံုးရက္အထိ ေသာက္ႏိုင္ပါသည္။
၃။ အနားယူပါ။ အေကာင္းဆံုးကုသနည္းမွာ လဲေလ်ာင္းေနျပီး လည္ပင္းကို အနားေပးပါ၊ ေခါင္းအံုးျမင့္ျမင့္ မသံုးရ၊ ပုဆိုးေခါက္၊ မ်က္ႏွာသုတ္ပဝါကို ေခါက္၍ လည္ပင္းေအာက္တြင္ လွ်ိဳသြင္းျပီး လည္ရိုးဆစ္မ်ားကို ေျဖာင့္မတ္ေအာင္ ခုခံထားပါ။
၄-ေလးက်င့္ခန္း ျပဳလုပ္ပါ။
လည္ပင္းေလ့က်င့္ခန္း ႏွစ္မ်ိဳး ျပဳလုပ္ၾကရမည္။
၄။ ေလ့က်င့္ခန္း ျပဳလုပ္ပါ။

လည္ပင္ေလ့က်င့္ခန္း ႏွစ္မ်ိဳး ျပဳလုပ္ၾကရမည္။
၁။ ေမးေစ့ကို ေရွ႔သို႔တြန္းျခင္း၊ ေနာက္သို႔ဆုတ္ျခင္းကို အံဆြဲ အသြင္းအထုတ္ ျပဳလုပ္သကဲ့သို႔ လုပ္ရမည္။
၂။ ခုခံအားကို ဆန္႔က်င္တြန္းရမည္။ ဘယ္ညာ ေရွ႔ေနာက္ ဦးေခါင္းကို လက္ျဖင့္ တြန္းထား၍ ထိုအင္အားကိုခုခံျပီး ဦးေခါင္းျဖင့္ ျပန္တြန္းပါ။ လည္ပင္းၾကြက္သားမ်ားကို ေျပေလ်ာ့ေစပါသည္။

**ဆားေလွ်ာ့စားနည္း**
ေသြးတိုးေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ စသည္တို႔ေၾကာင့္ ဆရာဝန္က ဆားေလွ်ာ့စားခိုင္းလွ်င္ အဆင္သင့္ ျပဳလုပ္ထားေသာ သံဘူးမ်ား၊ ပါကင္ထုပ္ အစားအစာမ်ားကို ေရွာင္ရမည္။ ဆားပို၍ စားမိျခင္း၊ ၇၇-ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ အသင့္ထုပ္ပိုးထားေသာ အစားအေသာက္မ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္။ ထမင္းစားပြဲမွ ဆားဘူကို သံုးမိျခင္းသည္ ၆-ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ ဟင္းထဲတြင္ ထည့္ခ်က္ျခင္းသည္ ၅-ရာခိုင္ႏႈန္းသာ တိုးေစသည္။ သဘာဝသစ္သီး၊ အသားငါးတို႔တြင္ ၁၂-ရာခိုင္ႏႈန္း ဆိုဒီယမ္ ပါဝင္သည္။

**နံနက္စာ စားရန္ အေရးႀကီးသည္**
အေမရိကန္တြင္ ၆၅-ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ နံနက္စာကိုစားရန္ ႀကိဳးစားေနၾကသည္။ တပတ္လွ်င္ ၅-ရက္ နံနက္စာ စားျခင္းျဖင့္ ၂၉-ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ နံနက္ပိုင္း သၾကားစားသံုးျခင္း ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ျပီး အသီးအရြက္ အမွ်င္စားသူေပါင္း ၂၆-ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိလာသည္။ သေရစာမ်ားအစား ထမင္းႏွင့္ဟင္းသည္ ပို၍ သင့္ေတာ္သည္။




**ေမာ္ဦး (ေဆး-၂)**


Ref: Vitality Digest. Vol 3.1992.
Ref: Mawluu www.com


**From-ေမမြန္ေက်ာ္**

**Public Health**
ေဆးပညာေပး ေဆာင္းပါးရွည္ႀကီးမ်ားကို အခ်ိန္မရၾက၍ မဖတ္ႏိုင္သူမ်ားအတြက္ မွတ္စုတိုထြာမ်ားကို စုေပါင္း၍ ေဆးပညာေသာင္းေျပာင္းေထြလာအျဖစ္ ေဖာ္ျပသြားလိုျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ စုေဆာင္းေတြ႔ရွိသမွ်ကို တင္ျပအပ္ပါသည္။

**ေသြးတိုးႏွင့္ အားကစား**
ေသြးေပါင္ခ်ိန္ အနည္းငယ္မွ်သာ ျမင့္တက္သည့္ ဆိုးဆိုးရြားရြား မဟုတ္ေသာ ေသြးတိုးေရာဂါရွင္မ်ားသည္ ေလ့က်င့္ခန္းျပဳလုပ္ရံုျဖင့္ အေတာ္ပင္ သက္သာႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။ တႀကိမ္အားကစား ျပဳလုပ္လွ်င္ မိနစ္ ၃ဝ၊ တပတ္လွ်င္ သံုးႀကိမ္ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ ေျခာက္လၾကာေသာအခါ ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကို ထိန္းထားႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။

**နစ္ကိုတင္၏ ဆိုးက်ိဳးတမ်ိဳး**
စီးကရက္တြင္ပါဝင္ေသာ နစ္ကိုတင္း(Nicotine)ဓာတ္သည္ နာက်င္မႈကို သက္သာေစေသာ အာနိသင္ရွိသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ နစ္ကိုတင္းသည္ နာက်င္မႈကို တိုက္ဖ်က္ေပးသည့္ ဓာတ္မ်ားကို ထုတ္ေပးႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေရာဂါတစံုတခု ရွိေနသူမ်ားတြင္ နာက်င္မႈ ေလ်ာ့နည္းေနပါက ဆရာဝန္မ်ားမွာ ေရာဂါက္ို ဆံုးျဖတ္ရ ခက္ခဲတတ္သည္။

**ေဆးလိပ္ျဖတ္ရန္ ေနာက္က်သည္ဟူ၍ မရွိ**
အသက္ ၂၅-ႏွစ္တြင္ တေန႔ စီးကရက္တဘူး ေသာက္သည့္ လူငယ္တေယာက္သည္ ေဆးလိပ္ျဖတ္လိုက္ပါက သူ၏သက္တမ္းတြင္ ရွစ္ႏွစ္ပို၍ ေနႏိုင္ျပီး အသက္ ၆၅-ႏွစ္အရြယ္တြင္ ေဆးလိပ္ျဖတ္လွ်င္ပင္ ေနာက္ထပ္ သံုးႏွစ္ခြဲ ပို၍ က်န္းမာေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။

**ခံတြင္းသန္႔ေဆးရည္ မၾကာခဏ သံုးျခင္း**
ယေန႔ေခတ္စားေနေသာ ခံတြင္းသန္႔ေဆးရည္ျဖင့္ ပလုတ္က်င္းျခင္းကို မၾကာခဏ သံုးေနသည္ဆိုလွ်င္ သြားခံတြင္း ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္သင့္ေနပါျပီ၊ ခံတြင္းသန္႔ေဆးရည္သည္ ခံတြင္းအတြင္းမွ ပိုးမႊားတို႔ကို ေသေစသျဖင့္ ႏွစ္ရက္ သံုးရက္ သံုးျပီးသည့္ေနာက္ပိုင္း ခံတြင္းနံ႔ဆိုးရြားမႈ မရွိေတာ့ေပ။ ဆက္တိုက္သံုးေနသည္ဆိုလွ်င္ ခံတြင္းသန္႔ရွင္းမႈ၊ သြားခံတြင္းေရာဂါမ်ား၊ ခႏၶာကိုယ္ရွိ အျခားေရာဂါမ်ားကို ရွာေဖြရေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။

**အားကစားေလ့က်င့္ခန္း၏ ေသာ့ခ်က္ ငါးရပ္**

၁။ တႏွစ္ပတ္လံုး ေလ့က်င့္ရမည္။
၂။ တျဖည္းျဖည္း တိုးျမႇင့္ေလ့က်င့္ရမည္။
၃။ အရွိန္ကို တျဖည္းျဖည္းသာ တိုးရမည္။
၄။ အားကစားနည္း အျပင္းအေပ်ာ့ကို တလွည့္စီ ေလ့က်င့္ရမည္။
၅။ လိုသည္ထက္ပို၍ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ မျပဳလုပ္ရ။

**ေသြးတက္ျခင္းႏွင့္ ေသြးက်ျခင္း**
ေအာက္ပါအေၾကာင္းအရာမ်ားသည္ ေသြးေပါင္ခ်ိန္တက္ျခင္း၊ က်ျခင္းကို ျဖစ္ေပၚေစသည္။

-မိသားစု ျပႆနာမ်ား၊(ေသြးေပါင္တက္ေစသည္)
-စကားကို ညင္သာစြာ ေျပာဆိုျခင္း၊ (ေသြးေပါင္က်ေစသည္)
-ဆားေလွ်ာ့စားျခင္း၊(ေသြးေပါင္က်ေစသည္)
-လွဲေနျခင္း၊(ေသြးေပါင္တက္ေစသည္)
-ရယ္ေမာျခင္း၊ (ေသြးေပါင္က်ေစသည္)
-ေကာ္ဖီေသာက္ျခင္း၊ (ေသြးေပါင္တက္ေစသည္)
-ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ခ်ျခင္း၊(ေသြးေပါင္က်ေစသည္)
-ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း၊(ေသြးေပါင္တက္ေစသည္)
-ေခြးကေလး၊ ေၾကာင္ကေလးမ်ားႏွင့္ ကစားျခင္း၊(ေသြးေပါင္က်ေစသည္)

**ဆရာဝန္မ်ား ေျပာတိုင္း မယံုရ**
တခါတရံ ဆရာဝန္မ်ား၏ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ားမွာ မွာယြင္းတတ္ေသာေၾကာင့္ သူတို႔ေျပာတိုင္း မယံုရဟူ၍ ေျပာရမလိုပင္၊ အေမရိကန္တြင္ ေလ့လာခ်က္အရ အာသီးေရာင္သျဖင့္ အာသီးကိုခြဲစိတ္ ထုတ္ပယ္သည့္ လူနာမ်ား၏ ၂၇-ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ မလိုအပ္ပဲ ျပဳလုပ္ေသာ ခြဲစိတ္ျခင္းမ်ား ျဖစ္သည္။ သားအိမ္ထုတ္ျခင္း၏ ၂၁.၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ေက်ာရိုးခြဲစိတ္ျခင္း၏ ၁၂.၆ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ဒူးဆစ္ခြဲစိတ္ျခင္း၏ ၈-ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ မလိုအပ္ပဲ ျပဳလုပ္တတ္ၾကေသာ ခြဲစိတ္ကုသမႈမ်ား ျဖစ္သည္။

**ခြဲစိတ္ကုသျခင္းႏွင့္ ေဆးလိပ္**
ေဆးလိပ္တြင္ ပါဝင္ေသာ နစ္ကိုတင္းဓာတ္သည္ ေသြးစီးေၾကာင္းအတြင္း ေသြးသြားလာမႈကို ေႏွးေကြးေစေၾကာင္း ေတြ႔ရသျဖင့္ အနာက်က္ႏႈန္းကိုလည္း ေႏွးေစသည္၊ ထို႔ေၾကာင့္ ပညာရွင္မ်ားက အၾကံေပးသည္မွာ မခြဲစိတ္မီ ႏွစ္ပတ္ႏွင့္ ခြဲစိတ္ျပီး သံုးပတ္ ေဆးလိပ္မေသာက္ရန္ ျဖစ္သည္။

**အသန္မာဆံုး အားကစား**
အီတလီတြင္ ေလ့လာမႈအရ ႏွလံုး၏ၾကြက္သား သန္မာမႈႏွင့္ အတူတြင္ ေလွေလွာ္ကစားသမားမ်ားက အသန္မာဆံုးျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ၾကရသည္။ ေလွေလွာ္အားကစားျပီးလွ်င္ အေလးမ၊ ေဘာလံုးႏွင့္ စက္ဘီးအားကစားသမားမ်ား ရွိၾကသည္။

**အမဲသားႏွင့္ က်န္းမာေရး**
အေမရိကန္ႏိုင္ငံတြင္ ေျခာက္ႏွစ္ေက်ာ္ ေလ့လာမႈအရ သူနာျပဳ ၈၈၇၅၁-ေယာက္တြင္ ၁၅ဝ-သည္ အူမႀကီးကင္ဆာျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ၾကရသည္။ ယင္းတို႔အနက္ အမဲသားကို တပတ္လွ်င္ ေလးႀကိမ္ထက္ပို၍ စားသူမ်ားသည္ တပတ္တႀကိမ္ စားသူမ်ားထက္ အူမႀကီးကင္ဆာ ႏွစ္ဆပို၍ ပိုျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။

**ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းႏွင့္ ႏွလံုးေရာဂါ**
ရင္ဘတ္လက္ဝဲဘက္ပိုင္းအတြင္းမွ မခံႏိုင္ေလာက္ေအာင္ တင္းက်ပ္ျပီး တစံုတခုျဖင့္ ဖိျခင္း၊ ဆုပ္ျခင္းခံရသလို ေအာင့္ပါက ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ အကယ္၍ စူးရွျပီး တခုခုႏွင့္ ေဆာင့္ထိုးသကဲ့သို႔ နာက်င္လွ်င္မူ စိုးရိမ္စရာ မရွိေပ။ သုိ႔ေသာ္ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း ႏွစ္မ်ိဳးလံုးသည္ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ရမည့္ ကိစၥျဖစ္သည္။

**ႏွစ္ထပ္ကြမ္း အႏၲရာယ္**
အရက္ကို အလြန္အကၽြံေသာက္ျခင္းသည္ လည္ေခ်ာင္းကင္ဆာ၊ အစာျပြန္ကင္ဆာႏွင့္ အသည္းကင္ဆာ ကို သံုးဆပို၍ ျဖစ္ေစသည္။ အကယ္၍ အရက္ႏွင့္ စီးကရက္ တြဲမိပါက ထိုအႏၲရာယ္သည္ ဆယ္ဆျမင့္တက္လာမည္ ျဖစ္သည္။

**မ်က္စိေရာဂါ ႀကံဳေနျပီေလာ**
အကယ္၍ စာဖတ္သူသည္ ေအာက္ပါ ျပႆနာမ်ားႏွင့္ ႀကံဳေသာ္ မ်က္စိဆရာဝန္ကို ျပသသင့္ပါသည္။
အေမွာင္ခန္းထဲတြင္ လံုးဝမျမင္ရလွ်င္၊ အေဝးအနီးအာရံုစိုက္ၾကည့္ရလွ်င္၊ သာမန္အလင္းစူရွျခင္းကို မခံႏိုင္လွ်င္၊ မ်က္နက္ဝန္းအေရာင္ ေျပာင္းလဲလာလွ်င္၊ မၾကာခဏ မ်က္ျဖဴသား နီရဲလွ်င္၊ အျမင္အာရံု ရုတ္တရက္ ဝါးသြားလွ်င္၊ ပံုရိပ္ႏွစ္ထပ္ ျမင္ရလွ်င္၊ မ်က္လံုးတြင္ အဝိုင္းကြက္မ်ား၊ သက္တံ့ေရာင္မ်ား ျမင္လွ်င္။

**ကိုယ္အေလးခ်ိန္ မည္သုိ႔ ခ်ိန္မည္နည္း**
အကယ္၍ အဝတ္အစား ဝတ္လ်က္နဲ႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ခ်ိန္မည္ဆိုလွ်င္ အဝတ္အစားမ်ား၏ အေလးခ်ိန္ကို မည္သို႔ႏုတ္ျပီး တြက္ခ်က္မည္နည္း။ လုပ္ငန္းအဝတ္အစား အျပည့္အစံု၊ ကုတ္အက်ႌ (သို႔) အေပၚရံု အက်ႌ၊ ရွဴးဖိနပ္၊ေျခအိတ္၊ ရွပ္အက်ႌ၊ ခါးပတ္၊ အတြင္းခံေဘာင္းဘီ စသည္တို႔ကို ပ်မ္းမွ်ခ်ိန္လွ်င္ ၅-ေပါင္ ၈-ေအာင္စခန္႔ ႏုတ္ရမည္။
သာမန္အက်ႌအဝတ္အစားျဖင့္ဆိုလွ်င္ ၃-ေပါင္ ၈-ေအာင္စခန္႔ ႏုတ္ရမည္။
ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တိုင္းတာရာတြင္ အဝတ္အစား ဗလာက်င္း ခ်ိန္တြယ္ျခင္းသည္ အမွန္ဆံုးျဖစ္သည္။

**သံုးရက္သာ ေစာင့္ၾကည္ပါ**
အကယ္၍ ခါးကိုက္ ခါးနာျခင္းသည္ သံုးရက္ခန္႔ ဆက္တိုက္ အနားယူျခင္း၊ ေဆးေသာက္ျခင္းတို႔ျဖင့္ မေပ်ာက္လွ်င္ ဆရာဝန္ကိုျပရန္ လိုအပ္ျပီျဖစ္သည္။ အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးမ်ားကို ဆက္၍ မေသာက္သင့္ေတာ့ေပ။

**ဦးေခါင္း၏ အေရးႀကီးပံု**
သင္၏ဦးေခါင္းသည္ ၁ဝ-ေပါင္မွ ၁၅-ေပါင္ခန္႔ အေလးခ်ိန္ရွိပါသည္။ ဤဦးေခါင္းကို ထိန္းညႇိေနရသည္မွာ လည္ပင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အလိုင္းမင္း(Alignment) မတည့္ပါက လည္ရိုးဆစ္မ်ား၊ ေက်ာရိုးႏွင့္ ပခံုးေပၚတြင္ မည္မွ် ဒဏ္ပိမည္ကို စဥ္းစားၾကည့္ပါ။ ထို႔ေၾကာင့္ ဆရာဝန္မ်ား ရွိေစခ်င္ေသာ အေနအထားမွာ ဦးေခါင္းကို တည့္တည့္မတ္မတ္ ရွိေနေစရန္ ျဖစ္သည္။

**ႏွလံုးႏွင့္ ေယာက်္ား**
အမ်ိဳးသားမ်ားတြက္ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ ရုတ္တရက္ေဖာက္ျပီး ႏွလံုးခုန္ရပ္ျခင္းသည္ တနလၤာႏွင့္ စေနေန႔မ်ားတြင္ အမ်ားဆံုး ေတြ႔ရတတ္သည္ဟု ဆိုသည္။ အေၾကာင္းမွာ အမ်ိဳးသားမ်ားသည္ ထိုေန႔မ်ားတြင္ ႀကံဳေတြ႔ေနက်မဟုတ္သည့္ လုပ္ငန္းအသစ္မ်ားကို စီစဥ္ရတတ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ႏွလံုးခုန္ရပ္ျခင္းအျဖစ္ အနည္းဆံုးရက္မွာ အဂၤါေန႔ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

**ရယ္ေမာျခင္း**
ရင္ထဲ ႏွလံုသားထဲမွ ဟက္ဟက္ပက္ပက္ ရယ္ေမာျခင္းသည္ ေအရိုးဗစ္ေလ့က်င့္ခန္း ျပဳလုပ္သကဲ့သို႔ပင္ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္းကို ျမန္ေစေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။ အႀကိမ္ ၁ဝဝ-ရယ္ေမာျခင္းသည္ ၁ဝ-မိနစ္ခန္႔ ေလွေလွာ္ျခင္းကဲ့သို႔ အားကစားလုပ္ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

**ေလ့က်င့္ခန္း ျပဳလုပ္ျဖစ္ေအာင္**
အလုပ္အလြန္မ်ားေသာသူမ်ားအတြက္ ေလ့က်င့္ခန္းျပဳလုပ္ျဖစ္ေအာင္ အလြယ္ဆံုးနည္းလမ္းမ်ားမွာ-
၁။သင္၏ေမာ္ေတာ္ကားကို အလုပ္တိုက္နဲ႔ မိုင္ဝက္ခန္႔ အကြာတြင္ ပါကင္ထိုး၍ က်န္ခရီးကို
လမ္းေလွ်ာက္ပါ။
၂။ ေမြးေန႔ပြဲ ပါတီပြဲမ်ား လူထုအခမ္းအနားမ်ားသို႔ ဖိတ္တိုင္းသြားပါ။
၃။ အလုပ္တိုက္တြင္ ဓာတ္ေလွကားအစား ရိုးရိုးေလွကားမွပင္ တက္ပါ။
၄။ ညေနစာစားျပီးတိုင္း ရုပ္ျမင္သံၾကား မၾကည့္ဘဲ လမ္းေလွ်ာက္ပါ။

**ခံတြင္းနံ႔ ေကာင္းေစဖို႔**
၁။ တေန႔လွ်င္ ၂-ႀကိမ္ သြားတိုက္ပါ၊ လွ်ာကို ေဆးေၾကာပါ။
၂။ သၾကား၊ ေကာ္ဖီ၊ အရက္မ်ားစြာ သံုးစြဲျခင္း ေရွာင္ပါ။
၃။ ေဆးလိပ္ေသာက္တတ္လွ်င္ ျဖတ္ပါ။

**အိမ္တြင္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ပါ**
အိမ္မႈကိစၥမ်ားတြင္ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ ကယ္လိုရီပမာဏကို ေလ်ာ့ခ်ႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။
၁။ ၾကမ္းတိုက္ျခင္း။ ၆-ဒသမ ၈-ကယ္လိုရီ။
၂။ တံျမက္စည္းလွဲျခင္း။ ၃-ဒသမ ၈-ကယ္လိုရီ။
၃။ ျပတင္းမွန္ သုပ္ျခင္း။ ၃-ဒသမ ၇-ကယ္လိ္ုရီ။
၄။ အဝတ္ေလွ်ာ္ျခင္း။ ၇-ကယ္လိုရီ။

**အဝလြန္သည့္အခ်ိန္**
အသက္ ၂၅-ႏွစ္ႏွင့္ ၃၄-ႏွစ္အတြင္း ကာလသည္ အျခားအသက္အရြယ္မ်ားထက္ အဝလြန္ျခင္း ပို၍ျဖစ္တတ္ၾကသည္။ အဆိုပါ ၁ဝ-ႏွစ္အတြင္း မည္သူမဆို မူလကထက္ ငါးေပါင္မွ ခုနစ္ေပါင္အထိ အနည္းဆံုးပို၍ တိုးလာႏိုင္သည္။

**ဆရာဝန္ကို ျပသင့္သည့္ အခ်ိန္**
ေအာက္ပါေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွ အနည္းဆံုး ၂-ခု သင္၏ခႏၶာကိုယ္တြင္ ေတြ႔ရွိခဲ့ေသာ္ ဆရာဝန္ကို ျပသသင့္ပါသည္။
၁။ အစားအေသာက္ စားပံု မူမမွန္ျခင္း။
၂။ အိပ္ခ်ိန္ မမွန္ျခင္း။
၃။ အစာမေၾက ေလျပြျခင္း။
၄။ စိတ္ရႈပ္ေထြးေနျခင္း။
၅။ ေသြးေပါင္ခ်ိန္ တက္ျခင္း။
၆။ အရက္၊ ေဆးလိပ္၊ မူလကထက္ ပို၍ ေသာက္ျခင္း။

**အစာမရွိဘဲ ေသာက္သင့္ေသာ ေဆးမ်ား**
ေအာက္ပါေဆးမ်ားကို အစာမရွိလွ်င္လည္း ေသာက္သံုးႏိုင္သည္။ ပါရာစီတေမာလ္၊ အမ္ပီဆီလင္၊ အီရီသရိုမိုင္စင္၊ အမ္အိုအမ္(MOM) ပင္နီဆီလင္ ဂ်ီအင္စီ၊ တက္ထရာဆိုက္ကလင္း။

**အေျပးေလ့က်င့္လွ်င္**
မာေက်ာေသာ မ်က္ႏွာျပင္ေပၚတြင္ အေျပးေလ့က်င့္ပါက ခါးရိုးဆစ္မ်ား နာက်င္တတ္သည္၊ ထို႔ေၾကာင့္ မ်က္ခင္း၊ ေျမျပင္၊ သဲျပင္ေပၚတြင္သာ ေျပးပါ။ လမ္းေပၚတြင္သာ ေျပးရလွ်င္ တႀကိမ္တည္း တာေဝးေျပးျခင္းထက္ တာတိုအႀကိမ္မ်ားစြာ ေျပးပါ။

**လည္ပင္းနာျခင္း သက္သာေစရန္**
လည္ရိုးဆစ္မ်ားသည္ မၾကာခဏ အႏၲရာယ္ျဖစ္တတ္ၾကသည္၊ လည္ဆစ္မ်ား နာက်င္လွ်င္
၁။ ေရခဲကပ္ပါ။ သံုးနာရီႀကာ တႀကိ္မ္ကပ္ပါ၊ အေအးဓာတ္ေၾကာင့္ ၾကြက္သားမ်ား ေတာင့္တင္းေနျခင္း
ေျပေလ်ာ့ေစသည္၊ အေရာင္က်ေစသည္။
၂။ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး ေသာက္ပါ။
အက္စပရင္ (သို႔) ပါရာစီတေမာလ္ ေလးနာရီျခား တႀကိ္မ္ သံုးရက္အထိ ေသာက္ႏိုင္ပါသည္။
၃။ အနားယူပါ။ အေကာင္းဆံုးကုသနည္းမွာ လဲေလ်ာင္းေနျပီး လည္ပင္းကို အနားေပးပါ၊ ေခါင္းအံုးျမင့္ျမင့္ မသံုးရ၊ ပုဆိုးေခါက္၊ မ်က္ႏွာသုတ္ပဝါကို ေခါက္၍ လည္ပင္းေအာက္တြင္ လွ်ိဳသြင္းျပီး လည္ရိုးဆစ္မ်ားကို ေျဖာင့္မတ္ေအာင္ ခုခံထားပါ။
၄-ေလးက်င့္ခန္း ျပဳလုပ္ပါ။
လည္ပင္းေလ့က်င့္ခန္း ႏွစ္မ်ိဳး ျပဳလုပ္ၾကရမည္။
၄။ ေလ့က်င့္ခန္း ျပဳလုပ္ပါ။

လည္ပင္ေလ့က်င့္ခန္း ႏွစ္မ်ိဳး ျပဳလုပ္ၾကရမည္။
၁။ ေမးေစ့ကို ေရွ႔သို႔တြန္းျခင္း၊ ေနာက္သို႔ဆုတ္ျခင္းကို အံဆြဲ အသြင္းအထုတ္ ျပဳလုပ္သကဲ့သို႔ လုပ္ရမည္။
၂။ ခုခံအားကို ဆန္႔က်င္တြန္းရမည္။ ဘယ္ညာ ေရွ႔ေနာက္ ဦးေခါင္းကို လက္ျဖင့္ တြန္းထား၍ ထိုအင္အားကိုခုခံျပီး ဦးေခါင္းျဖင့္ ျပန္တြန္းပါ။ လည္ပင္းၾကြက္သားမ်ားကို ေျပေလ်ာ့ေစပါသည္။

**ဆားေလွ်ာ့စားနည္း**
ေသြးတိုးေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ စသည္တို႔ေၾကာင့္ ဆရာဝန္က ဆားေလွ်ာ့စားခိုင္းလွ်င္ အဆင္သင့္ ျပဳလုပ္ထားေသာ သံဘူးမ်ား၊ ပါကင္ထုပ္ အစားအစာမ်ားကို ေရွာင္ရမည္။ ဆားပို၍ စားမိျခင္း၊ ၇၇-ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ အသင့္ထုပ္ပိုးထားေသာ အစားအေသာက္မ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္။ ထမင္းစားပြဲမွ ဆားဘူကို သံုးမိျခင္းသည္ ၆-ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ ဟင္းထဲတြင္ ထည့္ခ်က္ျခင္းသည္ ၅-ရာခိုင္ႏႈန္းသာ တိုးေစသည္။ သဘာဝသစ္သီး၊ အသားငါးတို႔တြင္ ၁၂-ရာခိုင္ႏႈန္း ဆိုဒီယမ္ ပါဝင္သည္။

**နံနက္စာ စားရန္ အေရးႀကီးသည္**
အေမရိကန္တြင္ ၆၅-ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ နံနက္စာကိုစားရန္ ႀကိဳးစားေနၾကသည္။ တပတ္လွ်င္ ၅-ရက္ နံနက္စာ စားျခင္းျဖင့္ ၂၉-ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ နံနက္ပိုင္း သၾကားစားသံုးျခင္း ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ျပီး အသီးအရြက္ အမွ်င္စားသူေပါင္း ၂၆-ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိလာသည္။ သေရစာမ်ားအစား ထမင္းႏွင့္ဟင္းသည္ ပို၍ သင့္ေတာ္သည္။




**ေမာ္ဦး (ေဆး-၂)**


Ref: Vitality Digest. Vol 3.1992.
Ref: Mawluu www.com


**From-ေမမြန္ေက်ာ္**