--လူထုက်န္းမာေရး(အခ်စ္ဟာ ေဆးဝါး တစ္မ်ိဳးပါ)-

>

**Public Health** 

အိပ္ခန္းထဲမွ အခ်စ္ဟာ သင့္အတြက္ ကင္ဆာေရာဂါကို ေအာင္ႏိုင္ၿပီး ႏွလံုးေရာဂါကို ကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ အျပင္ အရြယ္တင္ ႏုပ်ိဳေစပါတယ္။ လိင္ ဆက္ဆံမႈ ျပဳလုပ္တာေၾကာင့္ ဘယ္လို အက်ိဳးေက်းဇူးေတြ ပိုေကာင္းမြန္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမယ္ ဆိုတာ ေဖာ္ျပ လိုက္ပါတယ္။

၁။ အရြယ္တင္ႏုပ်ိဳေစပါတယ္

တစ္ပတ္ကို အနည္းဆံုး ေလးႀကိမ္ လိင္ဆက္ဆံမႈ ျပဳလုပ္တဲ့ လင္မယားေတြဟာ ပုံမွန္ လူႀကီးေတြထက္ ၁၀ ႏွစ္ေက်ာ္ခန္႔ ပိုၿပီး အရြယ္တင္ႏုပ်ိဳ ေစႏုိင္တယ္လို႔ Royal Edinburhg ေဆး႐ုံမွ သုေတ သန ျပဳလုပ္ခ်က္အရ သိရပါတယ္။ “လိင္ဆက္ဆံ မႈေၾကာင့္ ရရွိတဲ့ ေပ်ာ္ရႊင္ ေက်နပ္မႈဟာ အရြယ္တင္ ႏုပ်ိဳဖို႔အတြက္ အေရးႀကီး အခ်က္ ျဖစ္တဲ့ adrenaline, dopamine နဲ႔ noradrenalin ေတြ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ ပါတယ္” လို႔ အာ႐ုံေၾကာနဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အထူးကု Dr.Dowid က ေျပာပါတယ္။
 “ဒါ့အျပင္ လိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ Growth ေဟာ္မုန္းေတြ ထြက္လာၿပီး ေလထု ညစ္ညမ္း မႈေၾကာင့္ ရရွိလာတဲ့ ဓာတ္တိုးပစၥည္းေတြကို တိုက္ခိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အေရျပား Cell နံရံေတြ မပ်က္စီးေအာင္ ထိန္းႏိုင္ၿပီး ႂကြက္သားေတြ Relax ရေစကာ အေရးအေၾကာင္းေတြ မေပၚေအာင္ ကူညီႏိုင္ပါတယ္” လို႔ ဆက္ေျပာပါတယ္။

**ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္**

 ကာမဂုဏ္ လိုက္စားတာ မဟုတ္ဘဲ သင္ရဲ႕ ဇနီးမယားနဲ႔ ပံုမွန္ လိင္ဆက္ဆံမႈ လုပ္တာေၾကာင့္ စိုးရိမ္ ေၾကာင့္ၾကမႈ မ်ားတာနဲ႔ မိမိကိုယ္ကို လံုၿခံဳမႈမရွိတာလိုမ်ိဳး အခ်က္ေတြ မရွိေတာ့ဘဲ ငယ္ရြယ္ ႏုပ်ိဳေအာင္ ေနႏိုင္ပါတယ္။ အိမ္ေထာင္သည္ အသက္ရွည္ရတဲ့ ေသာ့ခ်က္ေတြ အေနနဲ႔ ဓာတုပစၥည္း Response ေတြရေအာင္ လံႈ႕ေဆာ္မႈ အေနနဲ႔ လင္မယားခ်င္း ေပြ႕ဖက္တာနဲ႔ ထိေတြ႕ကိုင္တြယ္မႈ လုပ္တာေတြကို ၁၅ မိနစ္ခန္႔ လိင္ဆက္ဆံမႈ မျပဳလုပ္ခင္နဲ႔ ျပဳလုပ္ အၿပီးမွာ ျပဳလုပ္ေပးပါ။

၂။ အေအးမိေရာဂါကို ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္ တစ္ပတ္ကို အနည္းဆံုးႏွစ္ႀကိမ္ လိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ အေအးမိေရာဂါနဲ႔ တျခား ဗိုင္းရပ္စ္ ေရာဂါေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ Antibody ျဖစ္တဲ့ Immunoglobulin ရာခိုင္ႏႈန္း ျမင့္တက္ လာႏိုင္တယ္လို႔ wikes တကၠသိုလ္မွ ေလ့လာသူေတြက ေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။

**ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္**

ဒီလို သဘာဝအေလ်ာက္ထြက္လာတဲ့ Antibodies ေတြ ပိုရရွိေအာင္ Sex ကို အခ်ိန္ ၾကာၾကာ လုပ္ေပးရပါမယ္။ ဒါေၾကာင့္ လိင္ဆက္ဆံမႈကို Position မ်ိဳးစံုလုပ္ေပးပါ။

 ၃။ ကင္ဆာကို ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္

 အသက္ ၂၀ အရြယ္မွာ တစ္ပတ္ကို အနည္းဆံုး ခုႏွစ္ႀကိမ္ သုက္လႊတ္တဲ့ အမ်ိဳးသားေတြဟာ တစ္ပတ္ကို သံုးႀကိမ္ေလာက္သာ သုက္လႊတ္တဲ့ အမ်ိဳးသားေတြထက္ အသက္ႀကီးလာရင္ ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာ ျဖစ္ႏုိင္ေျခသံုးဆ နည္းတယ္လို႔ ၾသစေၾတးလ် ကင္ဆာ အဖြဲ႕မွ ေလ့လာမႈအရ သိရပါတယ္။ မၾကာခဏ သုက္လႊတ္တာေၾကာင့္ ဆီးက်ိတ္ႁပြန္ထဲမွ ကင္ဆာ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ Carcinogens စုေဆာင္းမႈ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ႏုိင္ပါတယ္လို႔ သုေတသန ေခါင္းေဆာင္ ပါေမာကၡ Graham Giles က ေျပာပါတယ္။

**ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္**

 တစ္ေန႔တည္းကို ခဏခဏ သုက္လႊတ္မည့္အစား ေန႔စဥ္တစ္ႀကိမ္စီ သုက္လႊတ္ ေပးတာဟာ အက်ိဳးရွိဆံုးပါ။

၄။ နာက်င္မႈ ေပ်ာက္ေစပါတယ္

လိင္ဆက္ဆံၿပီးေနာက္ စိတ္ေက်နပ္မႈ ရေနတာဟာ နာက်င္မႈကို သက္သာေစတယ္လို႔ Biology and Medicine ဂ်ာနယ္မွ သုေတသနျပဳခ်က္အရ သိရပါတယ္။ လိင္ဆက္ဆံမႈ ေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ သဘာဝ အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆး Endorphins ေတြဟာ တစ္မိနစ္ အတြက္ သံုးဆေလာက္ ျမင့္တက္ လာပါတယ္လို႔ အဂၤလန္ႏိုင္ငံ Paisley တကၠသိုလ္မွ Sexual Psychologisl ကေျပာပါတယ္။ လိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ ခါးေနာက္ေက်ာ နာတာနဲ႔ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ ေဝဒနာေတြ သက္သာသြားတဲ့ အေထာက္ အထားေတြ ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

**ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္**

သင့္မွာ နာက်င္မႈရွိေနရင္ ၾကမ္းတမ္းတဲ့ လိင္ဆက္ဆံမႈကို ေရွာင္ပါ။ ညင္ညင္သာသာ ေႏွးေႏွး ေကြးေကြးနဲ႔ အခ်ိန္ၾကာတဲ့ ဆက္ဆံနည္းကို အသံုးျပဳပါ။ နာက်င္မႈ ပိုမို သက္သာေအာင္ ပိုတက္စီယမ္ ပါဝင္မႈမ်ားတဲ့ စပ်စ္သီးေတြ စားေပးပါ။

 Written by အာယု

**Public Health** 

အိပ္ခန္းထဲမွ အခ်စ္ဟာ သင့္အတြက္ ကင္ဆာေရာဂါကို ေအာင္ႏိုင္ၿပီး ႏွလံုးေရာဂါကို ကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ အျပင္ အရြယ္တင္ ႏုပ်ိဳေစပါတယ္။ လိင္ ဆက္ဆံမႈ ျပဳလုပ္တာေၾကာင့္ ဘယ္လို အက်ိဳးေက်းဇူးေတြ ပိုေကာင္းမြန္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမယ္ ဆိုတာ ေဖာ္ျပ လိုက္ပါတယ္။

၁။ အရြယ္တင္ႏုပ်ိဳေစပါတယ္

တစ္ပတ္ကို အနည္းဆံုး ေလးႀကိမ္ လိင္ဆက္ဆံမႈ ျပဳလုပ္တဲ့ လင္မယားေတြဟာ ပုံမွန္ လူႀကီးေတြထက္ ၁၀ ႏွစ္ေက်ာ္ခန္႔ ပိုၿပီး အရြယ္တင္ႏုပ်ိဳ ေစႏုိင္တယ္လို႔ Royal Edinburhg ေဆး႐ုံမွ သုေတ သန ျပဳလုပ္ခ်က္အရ သိရပါတယ္။ “လိင္ဆက္ဆံ မႈေၾကာင့္ ရရွိတဲ့ ေပ်ာ္ရႊင္ ေက်နပ္မႈဟာ အရြယ္တင္ ႏုပ်ိဳဖို႔အတြက္ အေရးႀကီး အခ်က္ ျဖစ္တဲ့ adrenaline, dopamine နဲ႔ noradrenalin ေတြ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ ပါတယ္” လို႔ အာ႐ုံေၾကာနဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အထူးကု Dr.Dowid က ေျပာပါတယ္။
 “ဒါ့အျပင္ လိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ Growth ေဟာ္မုန္းေတြ ထြက္လာၿပီး ေလထု ညစ္ညမ္း မႈေၾကာင့္ ရရွိလာတဲ့ ဓာတ္တိုးပစၥည္းေတြကို တိုက္ခိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အေရျပား Cell နံရံေတြ မပ်က္စီးေအာင္ ထိန္းႏိုင္ၿပီး ႂကြက္သားေတြ Relax ရေစကာ အေရးအေၾကာင္းေတြ မေပၚေအာင္ ကူညီႏိုင္ပါတယ္” လို႔ ဆက္ေျပာပါတယ္။

**ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္**

 ကာမဂုဏ္ လိုက္စားတာ မဟုတ္ဘဲ သင္ရဲ႕ ဇနီးမယားနဲ႔ ပံုမွန္ လိင္ဆက္ဆံမႈ လုပ္တာေၾကာင့္ စိုးရိမ္ ေၾကာင့္ၾကမႈ မ်ားတာနဲ႔ မိမိကိုယ္ကို လံုၿခံဳမႈမရွိတာလိုမ်ိဳး အခ်က္ေတြ မရွိေတာ့ဘဲ ငယ္ရြယ္ ႏုပ်ိဳေအာင္ ေနႏိုင္ပါတယ္။ အိမ္ေထာင္သည္ အသက္ရွည္ရတဲ့ ေသာ့ခ်က္ေတြ အေနနဲ႔ ဓာတုပစၥည္း Response ေတြရေအာင္ လံႈ႕ေဆာ္မႈ အေနနဲ႔ လင္မယားခ်င္း ေပြ႕ဖက္တာနဲ႔ ထိေတြ႕ကိုင္တြယ္မႈ လုပ္တာေတြကို ၁၅ မိနစ္ခန္႔ လိင္ဆက္ဆံမႈ မျပဳလုပ္ခင္နဲ႔ ျပဳလုပ္ အၿပီးမွာ ျပဳလုပ္ေပးပါ။

၂။ အေအးမိေရာဂါကို ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္ တစ္ပတ္ကို အနည္းဆံုးႏွစ္ႀကိမ္ လိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ အေအးမိေရာဂါနဲ႔ တျခား ဗိုင္းရပ္စ္ ေရာဂါေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ Antibody ျဖစ္တဲ့ Immunoglobulin ရာခိုင္ႏႈန္း ျမင့္တက္ လာႏိုင္တယ္လို႔ wikes တကၠသိုလ္မွ ေလ့လာသူေတြက ေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။

**ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္**

ဒီလို သဘာဝအေလ်ာက္ထြက္လာတဲ့ Antibodies ေတြ ပိုရရွိေအာင္ Sex ကို အခ်ိန္ ၾကာၾကာ လုပ္ေပးရပါမယ္။ ဒါေၾကာင့္ လိင္ဆက္ဆံမႈကို Position မ်ိဳးစံုလုပ္ေပးပါ။

 ၃။ ကင္ဆာကို ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္

 အသက္ ၂၀ အရြယ္မွာ တစ္ပတ္ကို အနည္းဆံုး ခုႏွစ္ႀကိမ္ သုက္လႊတ္တဲ့ အမ်ိဳးသားေတြဟာ တစ္ပတ္ကို သံုးႀကိမ္ေလာက္သာ သုက္လႊတ္တဲ့ အမ်ိဳးသားေတြထက္ အသက္ႀကီးလာရင္ ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာ ျဖစ္ႏုိင္ေျခသံုးဆ နည္းတယ္လို႔ ၾသစေၾတးလ် ကင္ဆာ အဖြဲ႕မွ ေလ့လာမႈအရ သိရပါတယ္။ မၾကာခဏ သုက္လႊတ္တာေၾကာင့္ ဆီးက်ိတ္ႁပြန္ထဲမွ ကင္ဆာ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ Carcinogens စုေဆာင္းမႈ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ႏုိင္ပါတယ္လို႔ သုေတသန ေခါင္းေဆာင္ ပါေမာကၡ Graham Giles က ေျပာပါတယ္။

**ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္**

 တစ္ေန႔တည္းကို ခဏခဏ သုက္လႊတ္မည့္အစား ေန႔စဥ္တစ္ႀကိမ္စီ သုက္လႊတ္ ေပးတာဟာ အက်ိဳးရွိဆံုးပါ။

၄။ နာက်င္မႈ ေပ်ာက္ေစပါတယ္

လိင္ဆက္ဆံၿပီးေနာက္ စိတ္ေက်နပ္မႈ ရေနတာဟာ နာက်င္မႈကို သက္သာေစတယ္လို႔ Biology and Medicine ဂ်ာနယ္မွ သုေတသနျပဳခ်က္အရ သိရပါတယ္။ လိင္ဆက္ဆံမႈ ေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ သဘာဝ အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆး Endorphins ေတြဟာ တစ္မိနစ္ အတြက္ သံုးဆေလာက္ ျမင့္တက္ လာပါတယ္လို႔ အဂၤလန္ႏိုင္ငံ Paisley တကၠသိုလ္မွ Sexual Psychologisl ကေျပာပါတယ္။ လိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ ခါးေနာက္ေက်ာ နာတာနဲ႔ ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ ေဝဒနာေတြ သက္သာသြားတဲ့ အေထာက္ အထားေတြ ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

**ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္**

သင့္မွာ နာက်င္မႈရွိေနရင္ ၾကမ္းတမ္းတဲ့ လိင္ဆက္ဆံမႈကို ေရွာင္ပါ။ ညင္ညင္သာသာ ေႏွးေႏွး ေကြးေကြးနဲ႔ အခ်ိန္ၾကာတဲ့ ဆက္ဆံနည္းကို အသံုးျပဳပါ။ နာက်င္မႈ ပိုမို သက္သာေအာင္ ပိုတက္စီယမ္ ပါဝင္မႈမ်ားတဲ့ စပ်စ္သီးေတြ စားေပးပါ။

 Written by အာယု