---လူထုက်န္းမာေရး(လက္ေဆးျခင္း)--

>

**Public Health** 
ကာကြယ္ တားဆီးျခင္းသည္ ကုသျခင္းထက္ ပိုေကာင္းသည္'' ဟူေသာ ေဆာင္ပုဒ္ဟာ က်န္းမာေရး လိုက္စားခ်င္လာေအာင္ အေလ့အက်င့္ေကာင္း၊ စနစ္ေကာင္းေတြကို လိုက္နာဖို႔နဲ႔ ေရာဂါမျဖစ္ခင္ ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ဖို႔ အတြက္ျဖစ္ေၾကာင္း မွတ္သားရပါသည္။ ''သင့္က်န္းမာေရးအတြက္ လက္ေဆးပါ'' ဆိုရင္ ဆပ္ျပာနဲ႔ ေရေကာင္းေရသန္႔ကို ေျပးသတိရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရေကာင္းေရသန္႔နဲ႔ သံုးစြဲႏုိင္တဲ့ အေျခအေနရွိျခင္း၊ ဆပ္ျပာသံုးကာ သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္း ေနႏိုင္တဲ့ အေျခအေနရွိျခင္းတို႔ဟာ တစ္ကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းေရးကို အေထာက္အကူ ျပဳ႐ံုသာမက ကိုယ္ပိုင္း၊ စိတ္ပိုင္းနဲ႔ ဘက္စံု ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးကိုပါ အကူအညီ ေပးႏုိင္တယ္။

ကမၻာတစ္ဝန္း ေရေကာင္းေရသန္႔ သံုးစြဲရမႈနဲ႔ ဆပ္ျပာျဖင့္ သန္႔ရွင္း ေဆးေၾကာႏုိင္မႈ အစရွိတဲ့ ကေလးမ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈႏႈန္းဆုိင္ရာ ေကာက္ယူထားတဲ့ စာရင္းအရ ေရေကာင္းေရသန္႔နဲ႔ ဆပ္ျပာသံုးတဲ့ မိသားစုမ်ားမွ အသက္ငါးႏွစ္ေအာက္ ကေလးမ်ားဟာ ဆန္႔က်င္ဘက္ ေရေကာင္းေရသန္႔နဲ႔ ဆပ္ျပာ မသံုးရတဲ့ ကေလးမ်ားထက္ ပ်မ္းမွ်အရပ္ သုည ဒသမ ၅ စင္တီမီတာ ပိုရွည္ေၾကာင္း စာရင္းမ်ားအရ သိရသည္။ ေလ့လာမႈစစ္တမ္းကို ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ အီသီယိုးပီးယား၊ ႏုိက္ဂ်ီးရီးယား၊ ခ်ီလီ၊ ဂြာတီ မာလာ၊ ပါကစၥတန္၊ နီေပါ၊ ေတာင္အာဖရိက၊ ကင္ညာႏွင့္ ကေမၻာဒီးယား ႏိုင္ငံမ်ားက စစ္တမ္း ေကာက္ယူထားျခင္း ျဖစ္သည္။ ပတ္ဝန္းက်င္ အေျခအေန ညံ့ဖ်င္းမႈေၾကာင့္ ကမၻာတစ္ဝန္း ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈထိခိုက္ကာ ေရရွည္ဆုိးက်ဳိး ခံစားေနရတဲ့ ကေလး ၂၆၅ သန္း ရိွေၾကာင္းလည္း စာရင္းမ်ားအရ သိရသည္။ ေရေကာင္း ေရသန္႔ပံ့ပိုးမႈ၊ ဆပ္ျပာသံုးစြဲမႈသည္ ဝမ္းေရာဂါနဲ႔ ေရာဂါဆိုးမ်ားေၾကာင့္ ကေလးမ်ား ေသဆံုးေနရသည္ ကို ေလွ်ာ့ခ်သြားႏုိင္မယ္လို႔ LSHTM ေခါင္းေဆာင္ ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရး အာဟာရဆိုင္ရာ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္ ေဒါက္တာ အလန္ဒန္ဂါက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ေရေကာင္းေရသန္႔နဲ႔ ဆပ္ျပာကို လံုေလာက္ေအာင္ ပံ့ပိုးႏိုင္ရင္ ကေလးမ်ားရဲ႕ က်န္းမာေရးအေပၚ အျပဳသေဘာ တိုးတက္မႈမ်ား သက္ေရာက္လာမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ေလ့လာသုေတသန ျပဳခ်က္သည္ ကေလးမ်ား ဘက္စံုဖြံ႕ၿဖိဳးေရးမွ ေရေကာင္းေရသန္႔ သံုးစြဲေရးနဲ႔ ဆပ္ျပာသံုးစြဲေရး အေရးပါပံုကို ေကာင္းစြာ ေထာက္ျပ လိုက္ျခင္းျဖစ္တယ္လို႔ ေဒါက္တာဒန္ဂါက ဆိုတယ္။ ''ေရမသန္႔ရွင္းရင္ ကေလးေတြ ဝမ္းေရာဂါျဖစ္မယ္။ က်န္းမာေရးထိခိုက္ၿပီး ဘက္စံုဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ က်ဆင္းမွာ အားလံုးအျမင္ပဲ'' ဟု ၎က ဆက္လက္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

 ေရေကာင္းေရသန္႔နဲ႔ ဆပ္ျပာသံုးခြင့္ရ ကေလးမ်ားဟာ သုည ဒသမ ၅စင္တီမီတာ အရပ္ပိုရွည္တာ နည္းတယ္ဟု မထင္ေစလိုေၾကာင္း၊ ကေလးအားလံုးနဲ႔ ျပန္ႏႈိင္း ယွဥ္ၾကည့္ပါက ကေလး ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ တိုးတက္မႈ ရပ္ဆိုင္းေနျခင္းမွ လြတ္ေျမာက္ျခင္းနဲ႔ ညီမွ်ေၾကာင္း ေဒါက္တာဒန္ဂါက ေျပာခဲ့တယ္။ ကေလးမ်ား လက္ေဆးတာ စနစ္တက် ျဖစ္ေစလိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္က ကိုယ္ကာယ က်န္းမာသန္စြမ္းဖို႔နဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေၾကးေညႇာ္ ကင္းသန္႔ရွင္းတဲ့ မ်က္ျမင္အရ မိမိကုိယ္မိမိ ယံုၾကည္ၿပီး စိတ္ပုိင္း သန္စြမ္းဖို႔အတြက္ ပါရွိၿပီးျဖစ္လို႔ ကေလးမ်ား ဘက္စံုဖြံ႕ၿဖိဳး တိုးတက္ေရးအတြက္ အေရးပါတဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

• Written by စကား၀ါ

**Public Health** 
ကာကြယ္ တားဆီးျခင္းသည္ ကုသျခင္းထက္ ပိုေကာင္းသည္'' ဟူေသာ ေဆာင္ပုဒ္ဟာ က်န္းမာေရး လိုက္စားခ်င္လာေအာင္ အေလ့အက်င့္ေကာင္း၊ စနစ္ေကာင္းေတြကို လိုက္နာဖို႔နဲ႔ ေရာဂါမျဖစ္ခင္ ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ဖို႔ အတြက္ျဖစ္ေၾကာင္း မွတ္သားရပါသည္။ ''သင့္က်န္းမာေရးအတြက္ လက္ေဆးပါ'' ဆိုရင္ ဆပ္ျပာနဲ႔ ေရေကာင္းေရသန္႔ကို ေျပးသတိရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရေကာင္းေရသန္႔နဲ႔ သံုးစြဲႏုိင္တဲ့ အေျခအေနရွိျခင္း၊ ဆပ္ျပာသံုးကာ သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္း ေနႏိုင္တဲ့ အေျခအေနရွိျခင္းတို႔ဟာ တစ္ကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းေရးကို အေထာက္အကူ ျပဳ႐ံုသာမက ကိုယ္ပိုင္း၊ စိတ္ပိုင္းနဲ႔ ဘက္စံု ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးကိုပါ အကူအညီ ေပးႏုိင္တယ္။

ကမၻာတစ္ဝန္း ေရေကာင္းေရသန္႔ သံုးစြဲရမႈနဲ႔ ဆပ္ျပာျဖင့္ သန္႔ရွင္း ေဆးေၾကာႏုိင္မႈ အစရွိတဲ့ ကေလးမ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈႏႈန္းဆုိင္ရာ ေကာက္ယူထားတဲ့ စာရင္းအရ ေရေကာင္းေရသန္႔နဲ႔ ဆပ္ျပာသံုးတဲ့ မိသားစုမ်ားမွ အသက္ငါးႏွစ္ေအာက္ ကေလးမ်ားဟာ ဆန္႔က်င္ဘက္ ေရေကာင္းေရသန္႔နဲ႔ ဆပ္ျပာ မသံုးရတဲ့ ကေလးမ်ားထက္ ပ်မ္းမွ်အရပ္ သုည ဒသမ ၅ စင္တီမီတာ ပိုရွည္ေၾကာင္း စာရင္းမ်ားအရ သိရသည္။ ေလ့လာမႈစစ္တမ္းကို ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ အီသီယိုးပီးယား၊ ႏုိက္ဂ်ီးရီးယား၊ ခ်ီလီ၊ ဂြာတီ မာလာ၊ ပါကစၥတန္၊ နီေပါ၊ ေတာင္အာဖရိက၊ ကင္ညာႏွင့္ ကေမၻာဒီးယား ႏိုင္ငံမ်ားက စစ္တမ္း ေကာက္ယူထားျခင္း ျဖစ္သည္။ ပတ္ဝန္းက်င္ အေျခအေန ညံ့ဖ်င္းမႈေၾကာင့္ ကမၻာတစ္ဝန္း ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈထိခိုက္ကာ ေရရွည္ဆုိးက်ဳိး ခံစားေနရတဲ့ ကေလး ၂၆၅ သန္း ရိွေၾကာင္းလည္း စာရင္းမ်ားအရ သိရသည္။ ေရေကာင္း ေရသန္႔ပံ့ပိုးမႈ၊ ဆပ္ျပာသံုးစြဲမႈသည္ ဝမ္းေရာဂါနဲ႔ ေရာဂါဆိုးမ်ားေၾကာင့္ ကေလးမ်ား ေသဆံုးေနရသည္ ကို ေလွ်ာ့ခ်သြားႏုိင္မယ္လို႔ LSHTM ေခါင္းေဆာင္ ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရး အာဟာရဆိုင္ရာ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္ ေဒါက္တာ အလန္ဒန္ဂါက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ေရေကာင္းေရသန္႔နဲ႔ ဆပ္ျပာကို လံုေလာက္ေအာင္ ပံ့ပိုးႏိုင္ရင္ ကေလးမ်ားရဲ႕ က်န္းမာေရးအေပၚ အျပဳသေဘာ တိုးတက္မႈမ်ား သက္ေရာက္လာမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ေလ့လာသုေတသန ျပဳခ်က္သည္ ကေလးမ်ား ဘက္စံုဖြံ႕ၿဖိဳးေရးမွ ေရေကာင္းေရသန္႔ သံုးစြဲေရးနဲ႔ ဆပ္ျပာသံုးစြဲေရး အေရးပါပံုကို ေကာင္းစြာ ေထာက္ျပ လိုက္ျခင္းျဖစ္တယ္လို႔ ေဒါက္တာဒန္ဂါက ဆိုတယ္။ ''ေရမသန္႔ရွင္းရင္ ကေလးေတြ ဝမ္းေရာဂါျဖစ္မယ္။ က်န္းမာေရးထိခိုက္ၿပီး ဘက္စံုဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ က်ဆင္းမွာ အားလံုးအျမင္ပဲ'' ဟု ၎က ဆက္လက္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

 ေရေကာင္းေရသန္႔နဲ႔ ဆပ္ျပာသံုးခြင့္ရ ကေလးမ်ားဟာ သုည ဒသမ ၅စင္တီမီတာ အရပ္ပိုရွည္တာ နည္းတယ္ဟု မထင္ေစလိုေၾကာင္း၊ ကေလးအားလံုးနဲ႔ ျပန္ႏႈိင္း ယွဥ္ၾကည့္ပါက ကေလး ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ တိုးတက္မႈ ရပ္ဆိုင္းေနျခင္းမွ လြတ္ေျမာက္ျခင္းနဲ႔ ညီမွ်ေၾကာင္း ေဒါက္တာဒန္ဂါက ေျပာခဲ့တယ္။ ကေလးမ်ား လက္ေဆးတာ စနစ္တက် ျဖစ္ေစလိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္က ကိုယ္ကာယ က်န္းမာသန္စြမ္းဖို႔နဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေၾကးေညႇာ္ ကင္းသန္႔ရွင္းတဲ့ မ်က္ျမင္အရ မိမိကုိယ္မိမိ ယံုၾကည္ၿပီး စိတ္ပုိင္း သန္စြမ္းဖို႔အတြက္ ပါရွိၿပီးျဖစ္လို႔ ကေလးမ်ား ဘက္စံုဖြံ႕ၿဖိဳး တိုးတက္ေရးအတြက္ အေရးပါတဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

• Written by စကား၀ါ