--လူထုက်န္းမာေရး(ရင္တုန္မူးေဝ ေနသူမ်ား သတိရွိပါ)--

>

**Public Health** 
+က်န္းမာေရးရာ ေမးခြန္းလႊာ+
 ေဒါက္တာ-စြမ္း (ေဆး-၂)

 ေမး။ ။ေဒါက္တာစြမ္းရွင့္... သမီးမွာ မၾကာခဏ ဆိုိသလို ရင္တုန္ၿပီး မူးေဝတတ္ပါတယ္။ အဲဒီလိုမူးေဝၿပီးတိုင္း ပင္ပ္ပန္းမႈကို ခုခံ စံစားရပါတယ္။ ဒီလို မျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ။

သီတာခင္(စမ္းေခ်ာင္း)

 ေျဖ။ ။ခႏၶာကိုယ္ ပိန္ပါးၿပီး ေရာဂါ ကာကြယ္ႏိုင္စြမ္း အားနည္းတဲ့ ပိုးဟပ္ျဖဴေလးလို မိန္းကေလးေတြမွာ ရင္တုန္ၿပီး မူးေဝတာ မ်ဳိးေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒီလို ျဖစ္ရျခင္းဟာ ေသြးအားနည္းျခင္း၊ အလုပ္ပင္ပန္းျခင္း၊ အိပ္ေရးပ်က္ျခင္းစတဲ့ အေၾကာင္းအခ်က္ မ်ားေၾကာင့္ပါ။ လူတစ္ဦးခ်င္းရဲ႕ ေရာဂါ ကာကြယ္ႏိုင္စြမ္း အားက မတူညီတာ ျဖစ္လို႔ သာမန္ မိန္းကေလး လုပ္တဲ့ အလုပ္မ်ဳိးဟာ သမီးသီတာခင္ အတြက္ေတာ့ အားထုတ္ရတဲ့ အလုပ္ႀကီး တစ္ခုျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္ေန မွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ မိမိဟာ မၾကာခဏ ဖ်ားနာတတ္သူ၊ က်န္းမာေရး ခ်ဴခ်ာသူ၊ ခႏၶာကိုယ္ Body resistance အားနည္းသူ ဆိုရင္ မိမိရဲ႕က်န္းမာေရးကို အထူးဂ႐ုစိုက္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္ တိုက္တြန္းလိုတာ ကေတာ့ ကြၽမ္းက်င္ ပညာရွင္ (ဆရာဝန္)နဲ႔ တိုင္ပင္ၿပီး အားေဆး ေသာက္သံုးဖို႔ပါ။ ဆရာက ေတာ္တန္႐ုံ ေဆးမေပး တတ္သူဆိုေပမဲ့ သမီး သီတာခင္တို႔လို ရင္တုန္မူးေဝ တတ္တဲ့ ပိုးဟပ္ျဖဴေလး ေတြကေတာ့ အစားလည္းကူ၊ ေဆးလည္း ယူရပါတယ္။ အားရွိ ၿပီး ဗီတာမင္ ျပည့္ဝတဲ့ အသား၊ ငါး၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ သဘာဝ သစ္သီး စတာေတြ အျပင္ သင့္တင့္တဲ့ အိပ္ေရး၊ က်န္းမာေရး လိုက္စားမႈ စတာေတြ ေပါင္းစပ္လိုက္ရင္ အလုပ္အနည္းငယ္ လုပ္တာနဲ႔ ရင္တုန္ မူးေဝတတ္တဲ့ ပိုးဟပ္ျဖဴေလး မွသည္ ႏိုင္ငံ့အက်ဳိးေဆာင္ အုတ္တစ္ခ်ပ္ သဲတစ္ပြင့္ သယ္ပိုးႏိုင္တဲ့ လူငယ္တစ္ဦး ျဖစ္မွာပါလို႔ ဆရာယံုၾကည္ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ သမီး သီတာခင္ကို အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္အျဖစ္ ဆရာမွာၾကား လိုတာကေတာ့ သမီးရဲ႕ ေဝဒနာကို ေသခ်ာစြာ ဆန္းစစ္ ႏိုင္ရန္အတြက္ ဆရာဝန္ျပသ ဖို႔ပါ လိုအပ္ၿပီး ႏွလံုးႏွင့္ ပတ္သက္လို႔ သံသယ ရွင္းရန္ စမ္းသပ္ ထားသင့္ပါတယ္။

....................................................

 ေမး။ ။ဆရာခင္ဗ်ာ... ကြၽန္ေတာ္ဟာ ဗိုက္မၾကာခဏ ေအာင့္တတ္ပါတယ္။ ေအာင့္လို႔ အယ္လ္ထရာေဆာင္း ႐ုိက္ေတာ့လည္း အားလံုးေကာင္းတယ္ပဲ အေျဖ ထြက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း တစ္ခါ တစ္ရံ ျပန္ေအာင့္ျပန္တာပါပဲ။ ခုတေလာေတာ့ ေအာင့္တဲ့အႀကိမ္ေရ စိပ္လာ ပါတယ္ ဆရာ။ အဲဒါ ကြၽန္ေတာ္ ဘာဆက္လုပ္သင့္ ပါလဲ။
 ေမာင္ကိုကို (အမရပူရ)

 ေျဖ။ ။ဗိုက္ကိုမၾကာခဏေအာင့္တတ္တဲ့ ေမာင္ကိုကို ကိုေျဖၾကား လိုတာကေတာ့ ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း အတြက္ ထပ္မံ ဆန္းစစ္ ကုသသင့္ ေၾကာင္းပါ။ ''ဝမ္းဗိုက္ဟာ မ်က္လွည့္ေသတၱာ တစ္လံုးပဲ'' ဆိုတဲ့ ကြၽန္ေတာ့္ ဆရာႀကီးမ်ားရဲ႕ ဆံုးမစကား အတိုင္း ကြၽန္ေတာ္လည္း ေျဖၾကား လိုပါတယ္။ ေဆးပညာမွာ ဝမ္းဗိုက္ဟာ မ်က္လွည့္ဆန္ လွပါတယ္။ ဗိုက္ထဲမွာရွိတဲ့ ေရာဂါေဝဒနာကို အျပင္မွ စမ္းသပ္ ကိုင္တြယ္၍ ရႏိုင္သလို၊ တစ္ခါတစ္ရံက် စမ္းသပ္ကိုင္တြယ္၍ မရႏိုင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။အသည္း၊ ေက်ာက္ကပ္၊ ဆီးအိမ္၊ သားအိမ္ျပြန္၊ သည္းေျခအိတ္စတဲ့ အစိတ္အပိုင္းေတြေလာက္ပဲ ေပၚပါတယ္။ အတြင္းမွာရွိတဲ့ အူမႀကီးနဲ႔ အူေလးေတြ ေတာင္ေပၚခ်င္မွ ေပၚတာပါ။ အယ္လ္ထရာေဆာင္းဟာ ဗိုက္ထဲမွာ အစိုင္အခဲ အျဖစ္ရွိတဲ့ အရာေတြ ကိုသာ ေသခ်ာစြာ ေပၚေပါက္ ေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အယ္လ္ထရာေဆာင္းနဲ႔ မေပၚတဲ့ ေရာဂါဆိုရင္ ေရာဂါ ေသးလွ်င္ ကိစၥ မရွိေသာ္ျငား ေရာဂါႀကီးရင္ေတာ့ ေနာက္က် သြားႏိုင္တာေၾကာင့္ ေမာင္ကိုကို အေနနဲ႔ နီးစပ္ရာ ဆရာဝန္နဲ႔ ျပသၿပီး အေသးစိတ္ စမ္းသပ္မႈ ခံယူတာ အေကာင္းဆံုးပါ။ ဗိုက္ေအာင့္တာဟာ တုပ္ေကြး ဖ်ားနာျဖစ္သလို ေဆးေပး လို႔မရ တဲ့ ေရာဂါျဖစ္ တာေၾကာင့္ နီးစပ္ရာ ေဆးခန္းဆီ အျမန္ဆံုး သြားေရာက္ သင့္ေၾကာင္း ဆရာက ေလာ ေဆာ္ လိုက္ရပါတယ္။

• Written by စကား၀ါ

**Public Health** 
+က်န္းမာေရးရာ ေမးခြန္းလႊာ+
 ေဒါက္တာ-စြမ္း (ေဆး-၂)

 ေမး။ ။ေဒါက္တာစြမ္းရွင့္... သမီးမွာ မၾကာခဏ ဆိုိသလို ရင္တုန္ၿပီး မူးေဝတတ္ပါတယ္။ အဲဒီလိုမူးေဝၿပီးတိုင္း ပင္ပ္ပန္းမႈကို ခုခံ စံစားရပါတယ္။ ဒီလို မျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ။

သီတာခင္(စမ္းေခ်ာင္း)

 ေျဖ။ ။ခႏၶာကိုယ္ ပိန္ပါးၿပီး ေရာဂါ ကာကြယ္ႏိုင္စြမ္း အားနည္းတဲ့ ပိုးဟပ္ျဖဴေလးလို မိန္းကေလးေတြမွာ ရင္တုန္ၿပီး မူးေဝတာ မ်ဳိးေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒီလို ျဖစ္ရျခင္းဟာ ေသြးအားနည္းျခင္း၊ အလုပ္ပင္ပန္းျခင္း၊ အိပ္ေရးပ်က္ျခင္းစတဲ့ အေၾကာင္းအခ်က္ မ်ားေၾကာင့္ပါ။ လူတစ္ဦးခ်င္းရဲ႕ ေရာဂါ ကာကြယ္ႏိုင္စြမ္း အားက မတူညီတာ ျဖစ္လို႔ သာမန္ မိန္းကေလး လုပ္တဲ့ အလုပ္မ်ဳိးဟာ သမီးသီတာခင္ အတြက္ေတာ့ အားထုတ္ရတဲ့ အလုပ္ႀကီး တစ္ခုျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္ေန မွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ မိမိဟာ မၾကာခဏ ဖ်ားနာတတ္သူ၊ က်န္းမာေရး ခ်ဴခ်ာသူ၊ ခႏၶာကိုယ္ Body resistance အားနည္းသူ ဆိုရင္ မိမိရဲ႕က်န္းမာေရးကို အထူးဂ႐ုစိုက္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္ တိုက္တြန္းလိုတာ ကေတာ့ ကြၽမ္းက်င္ ပညာရွင္ (ဆရာဝန္)နဲ႔ တိုင္ပင္ၿပီး အားေဆး ေသာက္သံုးဖို႔ပါ။ ဆရာက ေတာ္တန္႐ုံ ေဆးမေပး တတ္သူဆိုေပမဲ့ သမီး သီတာခင္တို႔လို ရင္တုန္မူးေဝ တတ္တဲ့ ပိုးဟပ္ျဖဴေလး ေတြကေတာ့ အစားလည္းကူ၊ ေဆးလည္း ယူရပါတယ္။ အားရွိ ၿပီး ဗီတာမင္ ျပည့္ဝတဲ့ အသား၊ ငါး၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ သဘာဝ သစ္သီး စတာေတြ အျပင္ သင့္တင့္တဲ့ အိပ္ေရး၊ က်န္းမာေရး လိုက္စားမႈ စတာေတြ ေပါင္းစပ္လိုက္ရင္ အလုပ္အနည္းငယ္ လုပ္တာနဲ႔ ရင္တုန္ မူးေဝတတ္တဲ့ ပိုးဟပ္ျဖဴေလး မွသည္ ႏိုင္ငံ့အက်ဳိးေဆာင္ အုတ္တစ္ခ်ပ္ သဲတစ္ပြင့္ သယ္ပိုးႏိုင္တဲ့ လူငယ္တစ္ဦး ျဖစ္မွာပါလို႔ ဆရာယံုၾကည္ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ သမီး သီတာခင္ကို အေရးႀကီးတဲ့ အခ်က္အျဖစ္ ဆရာမွာၾကား လိုတာကေတာ့ သမီးရဲ႕ ေဝဒနာကို ေသခ်ာစြာ ဆန္းစစ္ ႏိုင္ရန္အတြက္ ဆရာဝန္ျပသ ဖို႔ပါ လိုအပ္ၿပီး ႏွလံုးႏွင့္ ပတ္သက္လို႔ သံသယ ရွင္းရန္ စမ္းသပ္ ထားသင့္ပါတယ္။

....................................................

 ေမး။ ။ဆရာခင္ဗ်ာ... ကြၽန္ေတာ္ဟာ ဗိုက္မၾကာခဏ ေအာင့္တတ္ပါတယ္။ ေအာင့္လို႔ အယ္လ္ထရာေဆာင္း ႐ုိက္ေတာ့လည္း အားလံုးေကာင္းတယ္ပဲ အေျဖ ထြက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း တစ္ခါ တစ္ရံ ျပန္ေအာင့္ျပန္တာပါပဲ။ ခုတေလာေတာ့ ေအာင့္တဲ့အႀကိမ္ေရ စိပ္လာ ပါတယ္ ဆရာ။ အဲဒါ ကြၽန္ေတာ္ ဘာဆက္လုပ္သင့္ ပါလဲ။
 ေမာင္ကိုကို (အမရပူရ)

 ေျဖ။ ။ဗိုက္ကိုမၾကာခဏေအာင့္တတ္တဲ့ ေမာင္ကိုကို ကိုေျဖၾကား လိုတာကေတာ့ ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း အတြက္ ထပ္မံ ဆန္းစစ္ ကုသသင့္ ေၾကာင္းပါ။ ''ဝမ္းဗိုက္ဟာ မ်က္လွည့္ေသတၱာ တစ္လံုးပဲ'' ဆိုတဲ့ ကြၽန္ေတာ့္ ဆရာႀကီးမ်ားရဲ႕ ဆံုးမစကား အတိုင္း ကြၽန္ေတာ္လည္း ေျဖၾကား လိုပါတယ္။ ေဆးပညာမွာ ဝမ္းဗိုက္ဟာ မ်က္လွည့္ဆန္ လွပါတယ္။ ဗိုက္ထဲမွာရွိတဲ့ ေရာဂါေဝဒနာကို အျပင္မွ စမ္းသပ္ ကိုင္တြယ္၍ ရႏိုင္သလို၊ တစ္ခါတစ္ရံက် စမ္းသပ္ကိုင္တြယ္၍ မရႏိုင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။အသည္း၊ ေက်ာက္ကပ္၊ ဆီးအိမ္၊ သားအိမ္ျပြန္၊ သည္းေျခအိတ္စတဲ့ အစိတ္အပိုင္းေတြေလာက္ပဲ ေပၚပါတယ္။ အတြင္းမွာရွိတဲ့ အူမႀကီးနဲ႔ အူေလးေတြ ေတာင္ေပၚခ်င္မွ ေပၚတာပါ။ အယ္လ္ထရာေဆာင္းဟာ ဗိုက္ထဲမွာ အစိုင္အခဲ အျဖစ္ရွိတဲ့ အရာေတြ ကိုသာ ေသခ်ာစြာ ေပၚေပါက္ ေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အယ္လ္ထရာေဆာင္းနဲ႔ မေပၚတဲ့ ေရာဂါဆိုရင္ ေရာဂါ ေသးလွ်င္ ကိစၥ မရွိေသာ္ျငား ေရာဂါႀကီးရင္ေတာ့ ေနာက္က် သြားႏိုင္တာေၾကာင့္ ေမာင္ကိုကို အေနနဲ႔ နီးစပ္ရာ ဆရာဝန္နဲ႔ ျပသၿပီး အေသးစိတ္ စမ္းသပ္မႈ ခံယူတာ အေကာင္းဆံုးပါ။ ဗိုက္ေအာင့္တာဟာ တုပ္ေကြး ဖ်ားနာျဖစ္သလို ေဆးေပး လို႔မရ တဲ့ ေရာဂါျဖစ္ တာေၾကာင့္ နီးစပ္ရာ ေဆးခန္းဆီ အျမန္ဆံုး သြားေရာက္ သင့္ေၾကာင္း ဆရာက ေလာ ေဆာ္ လိုက္ရပါတယ္။

• Written by စကား၀ါ