--လူထုက်န္းမာေရး(အသက္အရြယ္အရ မွတ္ၪဏ္အားနည္းျခင္းသည္ ပ႐ုိတိ န း္ ဓာတ္ ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းေၾကာင့္ဟုဆို)--

>

**Public Health**

ဥးီ ေႏွာက္တြ င္ ပ႐ုိတိ န း္ ဓာတ္ တစ္မ်ိဳးခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းသည္ အသက္ အရြယ္အရ မွတ္ၪဏ္အားနည္းျခင္း ကို ျဖစ္ေစသည့္ အဓိက အခ်က္ ျဖစ္ေၾကာင္း သိပ္ၸံပညာရွင္တစ္စု ေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီး အြန္လိုင္းဂ်ာနယ္သိပ္ၸံ ဖလွယ္မႈေဆးပညာ ဂ်ာနယ္တြင္ ေရးသားေဖာ္ျပသည္။ ကိုလံဘီယာတက္ၠသိုလ္ေဆး ပညာစင္တာမ ွ သုေတသနပညာရွင္ တစ္စုကအသက္အရြ ယ္အိုမင္မူနင့္ မွတ္ၪဏ္နည္းရျခင္းတို႔အျပင္ အယလ္ ဇ္ ငုိ း္ မားေရာဂါတ ႔ုိ အဓိကျဖစ္ပြားးေစသည ့္အစိတ္အပိုငး္က ုိ ရွာ ေဖြ ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့ေၾကာင္း ဆိုသည္။ လူဥ႔းီ ေႏွာ က္ဆ္ လဲ မ ်ားက ုိ ချဲြခမး္ စိတ္ျဖာၿပီးေနာက္ မွတ္သားၪဏ္ ရည္တြင္ အေရးႀကီးဆံုးအပိုင္းျဖစ္ ေသာဥးီ ေႏွာက္တြငး္ရွိ hippocampus ေခၚအလႊာအပိုင္းတြင္ RbAp 48ပ႐ိုတိန္းဓာတ္ တစ္မ်ိဳးခ်ိဳ႕တဲ့ေနလွ်င္ ဥးီ ေႏွာ က္ပိုင္းတြ င္ၪဏ္ရည္က ်ဆငး္ သြားမႈျဖစ္ရေၾကာင္း သိရသည္။


သုေ တသနေတ႕ြ ရွိ ခ ်က္အရ အၾကံ ျပဳႏိုင္သည္မွ RbAp 48 ပ႐ိုတိန္း ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းက မွတ္ၪဏ္နည္းရျခင္း ျဖစ္ေစသည္။

သို႔ေသာ္ ပို၍အေရးႀကီးသည္မွာ ထိုသုိ႔ ၪဏ္ရည္က်ဆင္းခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း သည္ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ၏ ဦးေႏွာက္ရွိhippocampusအပိုုိ င္းသို ့ေထာက္ပံ့ေ ပးေသာ အေရးႀကီးေသာ ဦးေႏွာက္ေနရာသည္ entorhinal cortex (EC)အစိတ္ အပိုင္းျဖစ္သည္။ အယ္လ္ဇိုင္းမား ေရာဂါသည္ ယင္း ECပိုင္းကို သက္ ေရာက္မႈ ျဖစ္ေစျခင္းျဖင့္ လူ႔မွတ္ ၪဏ္ရည္ကို ဟန္ ့တားမ ႈ ျဖစ္ေပၚေစ ျခင္းျဖစ္သည္။ ယခုသုေတသနကို ဦးေႏွာက္ ပိုင္းဆိုင္ရာေရာဂါေ၀ဒနာကင္းေသာ အသက္ ၃၃ ႏွစ္မွ ၆၈ ႏွစ္ၾကားရွိ လူရွစ္ဦး၏ ဦးေႏွာက္ဆဲလ္မ်ားကို သုေတသနျပဳ၍ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ခဲ့ ျခင္းျဖစ္သည္။ သုေတသနအရ RbAp 48ပ႐ို တိန္းဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းသည္ အသက္ အရြယ္အရ မွတ္ ၪဏ္က်ဆငး္ ျခငး္ ၏ အဓိကလက္သညျ္ဖစၿ္ပးီ အယ္လ္ ဇို င္း မား ေရာဂါ၏ ကနဦးလက္ၡဏာတစ္ရပ္ လည္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရသည္။ 


*ၾသသဓေက်ာ္*

**Public Health**

ဥးီ ေႏွာက္တြ င္ ပ႐ုိတိ န း္ ဓာတ္ တစ္မ်ိဳးခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းသည္ အသက္ အရြယ္အရ မွတ္ၪဏ္အားနည္းျခင္း ကို ျဖစ္ေစသည့္ အဓိက အခ်က္ ျဖစ္ေၾကာင္း သိပ္ၸံပညာရွင္တစ္စု ေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီး အြန္လိုင္းဂ်ာနယ္သိပ္ၸံ ဖလွယ္မႈေဆးပညာ ဂ်ာနယ္တြင္ ေရးသားေဖာ္ျပသည္။ ကိုလံဘီယာတက္ၠသိုလ္ေဆး ပညာစင္တာမ ွ သုေတသနပညာရွင္ တစ္စုကအသက္အရြ ယ္အိုမင္မူနင့္ မွတ္ၪဏ္နည္းရျခင္းတို႔အျပင္ အယလ္ ဇ္ ငုိ း္ မားေရာဂါတ ႔ုိ အဓိကျဖစ္ပြားးေစသည ့္အစိတ္အပိုငး္က ုိ ရွာ ေဖြ ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့ေၾကာင္း ဆိုသည္။ လူဥ႔းီ ေႏွာ က္ဆ္ လဲ မ ်ားက ုိ ချဲြခမး္ စိတ္ျဖာၿပီးေနာက္ မွတ္သားၪဏ္ ရည္တြင္ အေရးႀကီးဆံုးအပိုင္းျဖစ္ ေသာဥးီ ေႏွာက္တြငး္ရွိ hippocampus ေခၚအလႊာအပိုင္းတြင္ RbAp 48ပ႐ိုတိန္းဓာတ္ တစ္မ်ိဳးခ်ိဳ႕တဲ့ေနလွ်င္ ဥးီ ေႏွာ က္ပိုင္းတြ င္ၪဏ္ရည္က ်ဆငး္ သြားမႈျဖစ္ရေၾကာင္း သိရသည္။


သုေ တသနေတ႕ြ ရွိ ခ ်က္အရ အၾကံ ျပဳႏိုင္သည္မွ RbAp 48 ပ႐ိုတိန္း ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းက မွတ္ၪဏ္နည္းရျခင္း ျဖစ္ေစသည္။

သို႔ေသာ္ ပို၍အေရးႀကီးသည္မွာ ထိုသုိ႔ ၪဏ္ရည္က်ဆင္းခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း သည္ အယ္လ္ဇိုင္းမားေရာဂါ၏ ဦးေႏွာက္ရွိhippocampusအပိုုိ င္းသို ့ေထာက္ပံ့ေ ပးေသာ အေရးႀကီးေသာ ဦးေႏွာက္ေနရာသည္ entorhinal cortex (EC)အစိတ္ အပိုင္းျဖစ္သည္။ အယ္လ္ဇိုင္းမား ေရာဂါသည္ ယင္း ECပိုင္းကို သက္ ေရာက္မႈ ျဖစ္ေစျခင္းျဖင့္ လူ႔မွတ္ ၪဏ္ရည္ကို ဟန္ ့တားမ ႈ ျဖစ္ေပၚေစ ျခင္းျဖစ္သည္။ ယခုသုေတသနကို ဦးေႏွာက္ ပိုင္းဆိုင္ရာေရာဂါေ၀ဒနာကင္းေသာ အသက္ ၃၃ ႏွစ္မွ ၆၈ ႏွစ္ၾကားရွိ လူရွစ္ဦး၏ ဦးေႏွာက္ဆဲလ္မ်ားကို သုေတသနျပဳ၍ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ခဲ့ ျခင္းျဖစ္သည္။ သုေတသနအရ RbAp 48ပ႐ို တိန္းဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းသည္ အသက္ အရြယ္အရ မွတ္ ၪဏ္က်ဆငး္ ျခငး္ ၏ အဓိကလက္သညျ္ဖစၿ္ပးီ အယ္လ္ ဇို င္း မား ေရာဂါ၏ ကနဦးလက္ၡဏာတစ္ရပ္ လည္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရသည္။ 


*ၾသသဓေက်ာ္*