--လူထုက်န္းမာေရး( ႏြယ္ခ်ဳိ၏က်န္းမာေရး အက်ဳိးေက်းဇူးမ်ား)--

>

**Public Health**

**စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း**
 ႏြယ္ခ်ဳိအျမစ္ထဲမွာ ေတြ႔ရတဲ့ ဂလီဆုိင္ရစ္ဇစ္အက္စစ္ (Glycyrhizic Acid) ဟာ အဒရီနယ္ဂလင္းရဲ႕ လုပ္ ငန္းေဆာင္တာေတြကုိ အားေကာင္းေစၿပီး စိတ္ဓာတ္ က်တာနဲ႔ ပူပင္ေသာကမ်ားတာကုိ သက္သာေစပါ တယ္။ အဒရီနယ္ကလင္းဟာ ေကာ္တီေစာ အပါအ၀င္ စိတ္ဖိစီးမႈေဟာ္မုန္းကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးႏုိင္ပါတယ္။ ႏြယ္ခ်ဳိမွာပါတဲ့ အမုိင္ႏုိအက္စစ္ဟာ ခႏၶာကုိယ္ နာ့ဗ္ေၾကာစနစ္ရဲ႕ မွ်ေျခကုိ တည္ျငိမ္ေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။


**ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါႏွင့္ ေသြးတြင္း ကုိလက္စထေရာမ်ားျခင္း**

 ေလ့လာမႈအရ ႏြယ္ခ်ဳိဟာ ကုိယ္တြင္း သည္းေျခရည္စီးဆင္းမႈကုိ ေကာင္းမြန္ေစတဲ့ အတြက္ ကုိလက္စထေရာကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးႏုိင္ေၾကာင္း သိရပါတယ္။ ႏြယ္ခ်ဳိထဲက အင္တီေအာက္ဆီးဒင့္ဟာ ေသြးေၾကာမွ်င္ က်န္းမာေရးကုိ ေကာင္းမြန္ေစၿပီးေသြးေၾကာ ပိတ္ဆုိ႔မႈကုိ ဟန္႔တားႏုိင္ပါတယ္။

**ေသြးဆံုးျခင္း**

 ႏြယ္ခ်ဳိမွာပါတဲ့ ဖိုင္တိုအီစထရိုဂ်င္နဲ႔ အင္တီေအာက္ဆီးဒင့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာဟာ ေမာပန္းတာ၊ စိတ္လႈပ္ ရွားတာနဲ႔ ပူေႏြးတာစတဲ့ ေသြးဆံုးခ်ိန္ျဖစ္တဲ့ ေဟာ္မုန္းျပႆသနာေတြအတြက္ အသံုး၀င္ပါတယ္။

 **ရာသီလာျခင္းႏွင့္ ရာသီအၾကိဳေ၀ဒနာ**

 ႏြယ္ခ်ဳိဟာ ေရာင္ရမ္းမႈ ေလ်ာ့က်ေစၿပီး အီစထရိုဂ်င္ရဲ႕ လုပ္ငန္းေဆာင္တာကုိ ေကာင္းမြန္ေစတဲ့အတြက္ ရာသီအၾကိဳေ၀ဒနာေတြ ျဖစ္တဲ့ ရင္သားတင္းတာ၊ ဗိုက္နာတာ၊ ပ်ဳိ႕အန္ခ်င္ျဖစ္တာနဲ႔ ေလပြတာေတြကုိ သက္သာေစပါတယ္။ ရာသီမလာခင္ သံုးရက္အလိုမွာ ႏြယ္ခ်ဳိအျမစ္ကုိ လက္ဖက္ရည္ထဲထည့္ေသာက္ရင္ ရာသီအၾကိဳေ၀ဒနာကုိ သက္သာေစပါတယ္။

**အေရျပားျပႆသနာမ်ား** ႏွင္းခူ၊ အေရျပားနီျမန္းတာ၊ ဆိုးရီးေယးစစ္အနာနဲ႔ အေရျပား ယားယံေျခာက္ေသြ႕မႈ တို႔လို အေရျပားျပႆ နာေတြ သက္သာေစဖို႔ ႏြယ္ခ်ဳိက အသံုး၀င္ပါတယ္။ ေလ့လာမႈတစ္ရပ္အရ ႏြယ္ခ်ဳိရဲ႕ ေရာင္ရမ္းမႈက်ေစတဲ့ အာနိသင္ဟာ ႏွင္းခူလကၡဏာကုိ ေလ်ာ့ပါးေစတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

**အစာေျခစနစ္ ျပႆသနာမ်ား**

 ႏြယ္ခ်ဳိဟာ အစာေျခစနစ္ျပႆနာေတြနဲ႔ အစာေျခစနစ္ ေရာင္ရမ္းတာ၊ မသက္မသာျဖစ္ တာေတြကုိ သက္ သာေစႏုိင္ပါတယ္။ ႏြယ္ခ်ဳိရဲ႕ ဖလဗိုးႏြိဳက္ဟာေ၀ဒနာသက္သာေစတဲ့ အစြမ္းရွိတာေၾကာင့္အူမၾကီးကုိ က်န္း မာေစၿပီး အစာေျခစနစ္ကုိ က်န္းမာေစပါတယ္။

**ေရယုန္**
 ႏြယ္ခ်ဳိအျမစ္ဟာ ေရယုန္၊ အနာ စတာေတြကုိ ကုသရာမွာ အသံုးူ၀င္ပတါယ္။ ေလ့လာမႈအမ်ဳိးမ်ဳိး အရ ႏြယ္ ခ်ဳိဟာ ေရယုန္ဗုိင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ အနာျဖစ္မႈကို ခ်ဳိးႏွိမ္ေပးႏုိင္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

**ကုိယ္ေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း**
 ေလ့လာမႈအရ တစ္ေန႔ ႏြယ္ခ်ဳိ အနည္းငယ္စားတာေၾကာင့္ ကုိယ္ခႏၶာအဆီကုိ ေလ်ာ့က်ေစေၾကာင္းသိရပါ တယ္။ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ ေလ်ာ့က်ဖို႔ရာအတြက္ ႏြယ္ခ်ဳိနဲ႔ အတူ မွ်တတဲ့ အစာစားတာ၊ ပံုမွန္ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္တာတို႔ လိုက္နာရင္ ကုိယ္တြင္းအဆီကုိ သိသိသာသာ ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။  

**တံေတြးဂလင္း** 
 ႏြယ္ခ်ဳိဟာ တံေတြးဂလင္းဆုိင္ရာ ျပႆနာတို႔ကုိ ကုသဖို႔အတြက္ ပံုမွန္ေဆးဖက္၀င္ပစၥည္းပါ။ ႏြယ္ခ်ဳိဟာ လည္ေခ်ာင္းနာတာကုိ သက္သာေစၿပီး တံေထြးတြက္ရွိမႈ ေလ်ာ့နည္းတာကုိလည္း သက္သာေစပါတယ္။ 

**ႏြယ္ခ်ဳိ၏ ေဘးထြက္ဆုိးက်ဳိးမ်ား**

 ႏြယ္ခ်ဳိကုိ ၾကာရွည္စားတာေၾကာင့္ ေသြးတုိးတာ၊ ေသြးတြင္း ပုိတက္စီယမ္ ေလ်ာ့နားတာ၊ အတြင္းတိမ္ျဖစ္ တာနဲ႔ ကုိယ္တြင္းအရည္ဆြဲအားမ်ားတာတုိ႔ ျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။ ကုိယ္၀န္ရွိသူေတြအေနနဲ႔ ႏြယ္ခ်ဳိကုိ ေရွာင္ သင့္ ပါတယ္။

 • သတိျပဳရန္ •

 ကုိယ္၀န္ေဆာင္ခ်ိန္ ဒါမွမဟုတ္ မိခင္ႏုိ႔ခ်ဳိတုိက္ေကြ်းစဥ္ ႏြယ္ခ်ဳိမစားပါနဲ႔။ အသည္းေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ ေရာဂါ၊ ဆီးခ်ဳိေရာဂါ၊ ေသြးတုိးတာနဲ႔ ႏွလံုးမေကာင္းတာတုိ႔ ျဖစ္ရင္ ႏြယ္ခ်ဳိကုိ မစားသင့္ပါ။

 ★ ၾကယ္စင္ ★

**Public Health**

**စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း**
 ႏြယ္ခ်ဳိအျမစ္ထဲမွာ ေတြ႔ရတဲ့ ဂလီဆုိင္ရစ္ဇစ္အက္စစ္ (Glycyrhizic Acid) ဟာ အဒရီနယ္ဂလင္းရဲ႕ လုပ္ ငန္းေဆာင္တာေတြကုိ အားေကာင္းေစၿပီး စိတ္ဓာတ္ က်တာနဲ႔ ပူပင္ေသာကမ်ားတာကုိ သက္သာေစပါ တယ္။ အဒရီနယ္ကလင္းဟာ ေကာ္တီေစာ အပါအ၀င္ စိတ္ဖိစီးမႈေဟာ္မုန္းကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးႏုိင္ပါတယ္။ ႏြယ္ခ်ဳိမွာပါတဲ့ အမုိင္ႏုိအက္စစ္ဟာ ခႏၶာကုိယ္ နာ့ဗ္ေၾကာစနစ္ရဲ႕ မွ်ေျခကုိ တည္ျငိမ္ေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။


**ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါႏွင့္ ေသြးတြင္း ကုိလက္စထေရာမ်ားျခင္း**

 ေလ့လာမႈအရ ႏြယ္ခ်ဳိဟာ ကုိယ္တြင္း သည္းေျခရည္စီးဆင္းမႈကုိ ေကာင္းမြန္ေစတဲ့ အတြက္ ကုိလက္စထေရာကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးႏုိင္ေၾကာင္း သိရပါတယ္။ ႏြယ္ခ်ဳိထဲက အင္တီေအာက္ဆီးဒင့္ဟာ ေသြးေၾကာမွ်င္ က်န္းမာေရးကုိ ေကာင္းမြန္ေစၿပီးေသြးေၾကာ ပိတ္ဆုိ႔မႈကုိ ဟန္႔တားႏုိင္ပါတယ္။

**ေသြးဆံုးျခင္း**

 ႏြယ္ခ်ဳိမွာပါတဲ့ ဖိုင္တိုအီစထရိုဂ်င္နဲ႔ အင္တီေအာက္ဆီးဒင့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာဟာ ေမာပန္းတာ၊ စိတ္လႈပ္ ရွားတာနဲ႔ ပူေႏြးတာစတဲ့ ေသြးဆံုးခ်ိန္ျဖစ္တဲ့ ေဟာ္မုန္းျပႆသနာေတြအတြက္ အသံုး၀င္ပါတယ္။

 **ရာသီလာျခင္းႏွင့္ ရာသီအၾကိဳေ၀ဒနာ**

 ႏြယ္ခ်ဳိဟာ ေရာင္ရမ္းမႈ ေလ်ာ့က်ေစၿပီး အီစထရိုဂ်င္ရဲ႕ လုပ္ငန္းေဆာင္တာကုိ ေကာင္းမြန္ေစတဲ့အတြက္ ရာသီအၾကိဳေ၀ဒနာေတြ ျဖစ္တဲ့ ရင္သားတင္းတာ၊ ဗိုက္နာတာ၊ ပ်ဳိ႕အန္ခ်င္ျဖစ္တာနဲ႔ ေလပြတာေတြကုိ သက္သာေစပါတယ္။ ရာသီမလာခင္ သံုးရက္အလိုမွာ ႏြယ္ခ်ဳိအျမစ္ကုိ လက္ဖက္ရည္ထဲထည့္ေသာက္ရင္ ရာသီအၾကိဳေ၀ဒနာကုိ သက္သာေစပါတယ္။

**အေရျပားျပႆသနာမ်ား** ႏွင္းခူ၊ အေရျပားနီျမန္းတာ၊ ဆိုးရီးေယးစစ္အနာနဲ႔ အေရျပား ယားယံေျခာက္ေသြ႕မႈ တို႔လို အေရျပားျပႆ နာေတြ သက္သာေစဖို႔ ႏြယ္ခ်ဳိက အသံုး၀င္ပါတယ္။ ေလ့လာမႈတစ္ရပ္အရ ႏြယ္ခ်ဳိရဲ႕ ေရာင္ရမ္းမႈက်ေစတဲ့ အာနိသင္ဟာ ႏွင္းခူလကၡဏာကုိ ေလ်ာ့ပါးေစတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

**အစာေျခစနစ္ ျပႆသနာမ်ား**

 ႏြယ္ခ်ဳိဟာ အစာေျခစနစ္ျပႆနာေတြနဲ႔ အစာေျခစနစ္ ေရာင္ရမ္းတာ၊ မသက္မသာျဖစ္ တာေတြကုိ သက္ သာေစႏုိင္ပါတယ္။ ႏြယ္ခ်ဳိရဲ႕ ဖလဗိုးႏြိဳက္ဟာေ၀ဒနာသက္သာေစတဲ့ အစြမ္းရွိတာေၾကာင့္အူမၾကီးကုိ က်န္း မာေစၿပီး အစာေျခစနစ္ကုိ က်န္းမာေစပါတယ္။

**ေရယုန္**
 ႏြယ္ခ်ဳိအျမစ္ဟာ ေရယုန္၊ အနာ စတာေတြကုိ ကုသရာမွာ အသံုးူ၀င္ပတါယ္။ ေလ့လာမႈအမ်ဳိးမ်ဳိး အရ ႏြယ္ ခ်ဳိဟာ ေရယုန္ဗုိင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ အနာျဖစ္မႈကို ခ်ဳိးႏွိမ္ေပးႏုိင္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

**ကုိယ္ေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း**
 ေလ့လာမႈအရ တစ္ေန႔ ႏြယ္ခ်ဳိ အနည္းငယ္စားတာေၾကာင့္ ကုိယ္ခႏၶာအဆီကုိ ေလ်ာ့က်ေစေၾကာင္းသိရပါ တယ္။ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ ေလ်ာ့က်ဖို႔ရာအတြက္ ႏြယ္ခ်ဳိနဲ႔ အတူ မွ်တတဲ့ အစာစားတာ၊ ပံုမွန္ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္တာတို႔ လိုက္နာရင္ ကုိယ္တြင္းအဆီကုိ သိသိသာသာ ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။  

**တံေတြးဂလင္း** 
 ႏြယ္ခ်ဳိဟာ တံေတြးဂလင္းဆုိင္ရာ ျပႆနာတို႔ကုိ ကုသဖို႔အတြက္ ပံုမွန္ေဆးဖက္၀င္ပစၥည္းပါ။ ႏြယ္ခ်ဳိဟာ လည္ေခ်ာင္းနာတာကုိ သက္သာေစၿပီး တံေထြးတြက္ရွိမႈ ေလ်ာ့နည္းတာကုိလည္း သက္သာေစပါတယ္။ 

**ႏြယ္ခ်ဳိ၏ ေဘးထြက္ဆုိးက်ဳိးမ်ား**

 ႏြယ္ခ်ဳိကုိ ၾကာရွည္စားတာေၾကာင့္ ေသြးတုိးတာ၊ ေသြးတြင္း ပုိတက္စီယမ္ ေလ်ာ့နားတာ၊ အတြင္းတိမ္ျဖစ္ တာနဲ႔ ကုိယ္တြင္းအရည္ဆြဲအားမ်ားတာတုိ႔ ျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။ ကုိယ္၀န္ရွိသူေတြအေနနဲ႔ ႏြယ္ခ်ဳိကုိ ေရွာင္ သင့္ ပါတယ္။

 • သတိျပဳရန္ •

 ကုိယ္၀န္ေဆာင္ခ်ိန္ ဒါမွမဟုတ္ မိခင္ႏုိ႔ခ်ဳိတုိက္ေကြ်းစဥ္ ႏြယ္ခ်ဳိမစားပါနဲ႔။ အသည္းေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ ေရာဂါ၊ ဆီးခ်ဳိေရာဂါ၊ ေသြးတုိးတာနဲ႔ ႏွလံုးမေကာင္းတာတုိ႔ ျဖစ္ရင္ ႏြယ္ခ်ဳိကုိ မစားသင့္ပါ။

 ★ ၾကယ္စင္ ★