==လူထုက်န္းမာေရး(အသည္းေရာင္အသား၀ါဘီပိုး)==

>

**Public Health** 

အသည္းေရာင္ အသား၀ါပိုး ဆိုသည္မွာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ကူးစက္ေရာဂါ တစ္ခု ျဖစ္သည္။ ကမာၻေပၚတြင္ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ထဲတြင္ တစ္ခု အပါအ၀င္ ျဖစ္ပါသည္။ အသည္းေရာင္အသား၀ါဘီပိုးသည္ HIVပိုးထက္ အဆတစ္ရာပို၍ ကူးစက္ႏိုင္ ပါသည္။ ဘီပိုးသည္ ခႏၶာကိုယ္ျပင္ပတြင္ အနည္းဆံုး(၇)ရက္ခန္႔ အသက္ ဆက္ရွင္ႏိုင္၍ အျခားလူတစ္ဦးကို ကူးစက္ႏိုင္ပါသည္။ အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ဘီပိုးသည္ လူတစ္ဦးမွတစ္ဦးသို႔ ေသြး(သို႔မဟုတ္) ခႏၶာကိုယ္မွ ထြက္ေသာ အရည္မွ တစ္ဆင့္ တိုက္ရိုက္ကူးစက္ႏိုင္ပါသည္။

 +ေရာဂါလကၡဏာမ်ား++

အသည္းေရာင္အသား၀ါဘီပိုးသည္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ ဆီး၀ါျခင္း၊ မ်က္လံုး၀ါျခင္း၊ အသား၀ါျခင္း၊ ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း၊ အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္း၊ ညာဘက္နံေစာင္းေအာင့္ျခင္း စသည္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။ နာတာရွည္ အသည္းေရာင္လူနာမ်ားတြင္ အသည္းေျခာက္ေရာဂါ ျဖစ္လာႏိုင္ပါသည္။ အသည္းေျခာက္ျခင္း၏ ေနာက္ဆက္တဲြအျဖစ္ ေရဖ်ဥ္းစဲြျခင္း၊ ေဖာေရာင္ျခင္း၊ ေသြးအန္ျခင္း၊ သတိလစ္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ပါသည္။

++အသည္းေရာင္အသား၀ါ ဘီပိုး ကာကြယ္ေဆး++

 အသည္းေရာင္ အသား၀ါဘီပိုး ကာကြယ္ေဆးကို ေမြးကင္းစကေလးအားလံုးကို ကာကြယ္ေဆး ထိုးေပးေနၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ မည့္သည့္အရြယ္တြင္မဆို ကာကြယ္ေဆး မထိုးရေသးလွ်င္ ဘီပိုးရွိ၊ မရွိ ေသြးစစ္ၿပီး ကာကြယ္ေဆးထိုးျခင္းအားျဖင့္ အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ဘီပိုးအား ကာကြယ္ႏိုင္ပါသည္။  

++ကာကြယ္ျခင္း++

 ေသြးႏွင့္ေသြးဆက္စပ္ ပစၥည္းမ်ားမွ ကူးစက္နိုင္ေသာေၾကာင့္ မလိုအပ္ဘဲ ေသြးလံုး၀ မသြင္းပါႏွင့္၊ ေဆးမထိုး ပါႏွင့္။ အေပ်ာ္အပါး မလိုက္စားပါႏွင့္။ ေသြးစစ္ၾကည့္မွသာ သိႏိုင္ပါမည္။ လကၡဏာမျပဘဲ ရွိႏိုင္ပါသည္။ နာတာရွည္ အသည္းေရာင္၊ အသည္းေျခာက္၊ အသည္းကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္ၿပီး အသက္ ဆံုးရံႈးႏိုင္ပါသည္။ 

++နာတာရွည္ အသည္းေရာင္အသား၀ါဘီပိုး++ 

မိမိတြင္ေတြ႔လွ်င္ နားလည္ တတ္ကြ်မ္းေသာ ဆရာ၀န္ႏွင့္ျပသပါ။ ယေန႔အခ်ိန္တြင္ နာတာရွည္ အသည္းေရာင္ အသား၀ါဘီပိုးကို ကုသႏိုင္သည့္ ေဆး၀ါးမ်ား ရွိပါသည္။ အသည္းေရာင္ အသား၀ါဘီပိုးရွိသူ၏ မိသားစု၀င္မ်ားသည္ သက္ဆိုင္ရာ ဆရာ၀န္ႏွင့္ ျပသတိုင္ပင္၍ ပိုးရွိ မရွိ စစ္ေဆးသင့္ပါသည္။ 

(မွတ္ခ်က္။ က်န္းမာသက္ရွည္ လ်ွိဳ႕၀ွက္ခ်က္မ်ား စာအုပ္မွ ေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပ ပါသည္။)

**Public Health** 

အသည္းေရာင္ အသား၀ါပိုး ဆိုသည္မွာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ကူးစက္ေရာဂါ တစ္ခု ျဖစ္သည္။ ကမာၻေပၚတြင္ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ထဲတြင္ တစ္ခု အပါအ၀င္ ျဖစ္ပါသည္။ အသည္းေရာင္အသား၀ါဘီပိုးသည္ HIVပိုးထက္ အဆတစ္ရာပို၍ ကူးစက္ႏိုင္ ပါသည္။ ဘီပိုးသည္ ခႏၶာကိုယ္ျပင္ပတြင္ အနည္းဆံုး(၇)ရက္ခန္႔ အသက္ ဆက္ရွင္ႏိုင္၍ အျခားလူတစ္ဦးကို ကူးစက္ႏိုင္ပါသည္။ အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ဘီပိုးသည္ လူတစ္ဦးမွတစ္ဦးသို႔ ေသြး(သို႔မဟုတ္) ခႏၶာကိုယ္မွ ထြက္ေသာ အရည္မွ တစ္ဆင့္ တိုက္ရိုက္ကူးစက္ႏိုင္ပါသည္။

 +ေရာဂါလကၡဏာမ်ား++

အသည္းေရာင္အသား၀ါဘီပိုးသည္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ ဆီး၀ါျခင္း၊ မ်က္လံုး၀ါျခင္း၊ အသား၀ါျခင္း၊ ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း၊ အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္း၊ ညာဘက္နံေစာင္းေအာင့္ျခင္း စသည္တို႔ ျဖစ္ပါသည္။ နာတာရွည္ အသည္းေရာင္လူနာမ်ားတြင္ အသည္းေျခာက္ေရာဂါ ျဖစ္လာႏိုင္ပါသည္။ အသည္းေျခာက္ျခင္း၏ ေနာက္ဆက္တဲြအျဖစ္ ေရဖ်ဥ္းစဲြျခင္း၊ ေဖာေရာင္ျခင္း၊ ေသြးအန္ျခင္း၊ သတိလစ္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ပါသည္။

++အသည္းေရာင္အသား၀ါ ဘီပိုး ကာကြယ္ေဆး++

 အသည္းေရာင္ အသား၀ါဘီပိုး ကာကြယ္ေဆးကို ေမြးကင္းစကေလးအားလံုးကို ကာကြယ္ေဆး ထိုးေပးေနၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ မည့္သည့္အရြယ္တြင္မဆို ကာကြယ္ေဆး မထိုးရေသးလွ်င္ ဘီပိုးရွိ၊ မရွိ ေသြးစစ္ၿပီး ကာကြယ္ေဆးထိုးျခင္းအားျဖင့္ အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ဘီပိုးအား ကာကြယ္ႏိုင္ပါသည္။  

++ကာကြယ္ျခင္း++

 ေသြးႏွင့္ေသြးဆက္စပ္ ပစၥည္းမ်ားမွ ကူးစက္နိုင္ေသာေၾကာင့္ မလိုအပ္ဘဲ ေသြးလံုး၀ မသြင္းပါႏွင့္၊ ေဆးမထိုး ပါႏွင့္။ အေပ်ာ္အပါး မလိုက္စားပါႏွင့္။ ေသြးစစ္ၾကည့္မွသာ သိႏိုင္ပါမည္။ လကၡဏာမျပဘဲ ရွိႏိုင္ပါသည္။ နာတာရွည္ အသည္းေရာင္၊ အသည္းေျခာက္၊ အသည္းကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္ၿပီး အသက္ ဆံုးရံႈးႏိုင္ပါသည္။ 

++နာတာရွည္ အသည္းေရာင္အသား၀ါဘီပိုး++ 

မိမိတြင္ေတြ႔လွ်င္ နားလည္ တတ္ကြ်မ္းေသာ ဆရာ၀န္ႏွင့္ျပသပါ။ ယေန႔အခ်ိန္တြင္ နာတာရွည္ အသည္းေရာင္ အသား၀ါဘီပိုးကို ကုသႏိုင္သည့္ ေဆး၀ါးမ်ား ရွိပါသည္။ အသည္းေရာင္ အသား၀ါဘီပိုးရွိသူ၏ မိသားစု၀င္မ်ားသည္ သက္ဆိုင္ရာ ဆရာ၀န္ႏွင့္ ျပသတိုင္ပင္၍ ပိုးရွိ မရွိ စစ္ေဆးသင့္ပါသည္။ 

(မွတ္ခ်က္။ က်န္းမာသက္ရွည္ လ်ွိဳ႕၀ွက္ခ်က္မ်ား စာအုပ္မွ ေကာက္ႏႈတ္ေဖာ္ျပ ပါသည္။)