လူထုက်န္းမာေရး (ကင္ဆာေရာဂါ-ေၾကာက္စရာတဲ့လား)

>
(skin_cancer)


**Public Health**

ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားမႈဟာ ဒီေန႔ေခတ္မွာ ေၾကာက္စရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ကို တိုးတက္မ်ားျပား လာေနပါတယ္။ ဒါဟာ က်န္းမာေရးနဲ႔ မညီၫြတ္တဲ့ ဘဝေနထိုင္မႈ ပံုစံေၾကာင့္ အဓိကျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြက ယူဆထားၾကပါတယ္။ ကင္ဆာေရာဂါဆိုတာက ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ ဆဲလ္ေတြဟာ မထိန္းခ်ဳပ္ ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ႀကီးထြားပြားမ်ားၿပီး ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။
သာမန္က်န္းမာတဲ့ ခႏၶာကိုယ္မွာ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြ စတင္ျဖစ္လာတဲ့အခါ ခႏၶာကိုယ္ခုခံအားစနစ္က သိရွိၿပီး ကင္ဆာဆဲလ္ေတြကို အျမန္ဖ်က္ဆီးပစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ မညီၫြတ္တဲ့ ဘဝေနထိုင္မႈပံုစံနဲ႔ အစားအေသာက္ေတြက ကင္ဆာျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ပစၥည္း(Carcinogen) ေတြကို ခႏၶာကိုယ္ထဲေရာက္ရွိေစ႐ံု သာမက ခႏၶာကိုယ္ ခုခံအားစနစ္ကိုလည္း အေႏွာင့္အယွက္ အဟန္႔အတားျဖစ္ေစပါတယ္။
တခ်ဳိ႕ကင္ဆာေရာဂါက မ်ဳိး႐ိုးလိုက္ၿပီး ျဖစ္ႏိုင္ေပမယ့္ ကင္ဆာေရာဂါ အမ်ားစုက ဘဝေနထိုင္မႈပံုစံနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့အတြက္ ကာကြယ္လို႔ရႏိုင္ပါတယ္။ ကင္ဆာကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ ဘဝေနထိုင္မႈ ပံုစံအတိုင္း လုိက္နာက်င့္သံုးေနထိုင္မယ္ဆိုရင္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ပါတယ္။
သင္ဟာ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္မွာကို တကယ္ေၾကာက္ရြံ႕စိုးရိမ္တယ္ဆိုရင္ ေအာက္ပါအႀကံျပဳခ်က္ေတြအတိုင္း လိုက္နာေနထိုင္ဖို႔ လုိပါတယ္။ ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ေအာင္ တြန္းအားေပးႏိုင္တဲ့ အရာေတြကို ေရွာင္ပါ။ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းနဲ႔ အရက္ေသာက္ျခင္းဟာ ကင္ဆာေရာဂါအားလံုးရဲ႕ ၄၄ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ အဓိက အခန္းက႑က ပါဝင္ပတ္သက္ေနပါတယ္။ က်ပ္တင္ထားတဲ့အစာေတြ၊ တူးေနတဲ့ အစာေတြ၊ အသားနဲ႔ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြ၊ အဆီမ်ားလြန္းျခင္း၊ သၾကား၊ ကိုလက္စထေရာနဲ႔ ေနေရာင္ေတြကေတာ့ ကင္ဆာေရာဂါတစ္မ်ဳိး ဒါမွမဟုတ္ ဒါထက္ပိုၿပီး ဆက္ႏႊယ္ပတ္သက္ေနပါတယ္။


ကင္ဆာျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ တျခားပစၥည္းေတြကေတာ့ ေက်ာက္ဂြမ္း(Asbestos)နဲ႔ ေခၽြးနံ႔ထိန္းစပေရးေတြကေန ပိုးသတ္ေဆးအထိ အဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစတဲ့ ဓာတုပစၥည္းအမ်ဳိးမ်ဳိး ပါဝင္ပါတယ္။ ေလ့က်င့္ခန္း ေန႔စဥ္လုပ္ပါ။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာဟာ ခႏၶာကိုယ္ခုခံအားစနစ္ကို တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေစပါတယ္။ ေသြးလွည့္ပတ္မႈနဲ႔ အစာေခ်ဖ်က္မႈကိုလည္း တိုးတက္ေစပါတယ္။ စိတ္ဖိစီးမႈကိုလည္း ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈမရွိရင္ ကင္ဆာအမ်ဳိးမ်ဳိးျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ၃၀ - ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ တိုးေစႏိုင္ပါတယ္။



သင့္ေတာ္တဲ့ အစာအာဟာရေတြကို စားေသာက္ပါ အမွ်င္ဓာတ္မ်ားၿပီး ပ႐ိုတင္းပါဝင္မႈနည္းတဲ့ သစ္သီးေတြနဲ႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြမွာ ကင္ဆာ ကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ ပစၥည္းေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် သစ္သီးနဲ႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ဳိးစံုကို မ်ားမ်ားစားႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားပါ။ ေနေရာင္နဲ႔ အသင့္အတင့္ ထိေတြ႕ေပးပါ။ ေနေရာင္ဟာ ခႏၶာကိုယ္ ခုခံအားစနစ္ကို တိုးတက္ေစၿပီး ကင္ဆာေရာဂါအမ်ဳိးမ်ဳိး ျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။
ေနေရာင္နဲ႔ ထိေတြ႕တဲ့အခါ အေရျပားမွာ ဗီတာမင္ဒီကို ထုတ္လုပ္ပါတယ္။ ဗီတာမင္ဒီဟာ ခႏၶကုိယ္မွာ ပံုမွန္မဟုတ္တ့ဲ ဆဲလ္ေတြရဲ႕ ႀကီးထြားမႈကို ဖိႏွိပ္ေပး ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနေရာင္နဲ႔ အလြန္အမင္းထိေတြ႕လြန္းရင္ေတာ့ ေနေရာင္ျခည္မွာပါတဲ့ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ေတြေၾကာင့္ အေရျပားကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ရွိပါတယ္။
သင့္ေတာ္တဲ့ ကိုယ္အေလးခ်ိန္မွာ ထိန္းသိမ္းထားပါ။ ခႏၶာကိုယ္အေလးခ်ိန္အလြန္မ်ားၿပီး အဝလြန္ေနရင္ ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ၅၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ပိုမ်ားေစႏိုင္ ပါတယ္။ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီၫြတ္တ့ဲနည္းလမ္းေတြနဲ႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလွ်ာ့ဖို႔ ႀကိဳးစားပါ။ အဆီအအိမ့္နဲ႔ ကယ္လိုရီမ်ားတဲ့ အစာေတြေလွ်ာ့စားၿပီး ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ပါ။
စိတ္ဖိစီးမႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ပါ။ စိတ္ဖိစီးမႈဟာ ခႏၶာကိုယ္ ခုခံအားစနစ္ကို ဖိႏွိပ္ၿပီး ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အဓိကအႏၲရာယ္ အေၾကာင္းအခ်က္တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စိတ္ဖိစီးမႈရွိရင္ တရားထိုင္တာ၊ ေယာဂက်င့္တာ၊ အသက္႐ွဴေလ့က်င့္ခန္း လုပ္တာလိုမ်ဳိး ေျဖေလွ်ာ့တဲ့ နည္းလမ္းေတြကို လုပ္ေဆာင္ပါ။




**Ref : Good Health**


**ေမမြန္ေက်ာ္**

(skin_cancer)


**Public Health**

ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားမႈဟာ ဒီေန႔ေခတ္မွာ ေၾကာက္စရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ကို တိုးတက္မ်ားျပား လာေနပါတယ္။ ဒါဟာ က်န္းမာေရးနဲ႔ မညီၫြတ္တဲ့ ဘဝေနထိုင္မႈ ပံုစံေၾကာင့္ အဓိကျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြက ယူဆထားၾကပါတယ္။ ကင္ဆာေရာဂါဆိုတာက ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ ဆဲလ္ေတြဟာ မထိန္းခ်ဳပ္ ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ႀကီးထြားပြားမ်ားၿပီး ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။
သာမန္က်န္းမာတဲ့ ခႏၶာကိုယ္မွာ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြ စတင္ျဖစ္လာတဲ့အခါ ခႏၶာကိုယ္ခုခံအားစနစ္က သိရွိၿပီး ကင္ဆာဆဲလ္ေတြကို အျမန္ဖ်က္ဆီးပစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ မညီၫြတ္တဲ့ ဘဝေနထိုင္မႈပံုစံနဲ႔ အစားအေသာက္ေတြက ကင္ဆာျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ပစၥည္း(Carcinogen) ေတြကို ခႏၶာကိုယ္ထဲေရာက္ရွိေစ႐ံု သာမက ခႏၶာကိုယ္ ခုခံအားစနစ္ကိုလည္း အေႏွာင့္အယွက္ အဟန္႔အတားျဖစ္ေစပါတယ္။
တခ်ဳိ႕ကင္ဆာေရာဂါက မ်ဳိး႐ိုးလိုက္ၿပီး ျဖစ္ႏိုင္ေပမယ့္ ကင္ဆာေရာဂါ အမ်ားစုက ဘဝေနထိုင္မႈပံုစံနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့အတြက္ ကာကြယ္လို႔ရႏိုင္ပါတယ္။ ကင္ဆာကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ ဘဝေနထိုင္မႈ ပံုစံအတိုင္း လုိက္နာက်င့္သံုးေနထိုင္မယ္ဆိုရင္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ပါတယ္။
သင္ဟာ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္မွာကို တကယ္ေၾကာက္ရြံ႕စိုးရိမ္တယ္ဆိုရင္ ေအာက္ပါအႀကံျပဳခ်က္ေတြအတိုင္း လိုက္နာေနထိုင္ဖို႔ လုိပါတယ္။ ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ေအာင္ တြန္းအားေပးႏိုင္တဲ့ အရာေတြကို ေရွာင္ပါ။ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းနဲ႔ အရက္ေသာက္ျခင္းဟာ ကင္ဆာေရာဂါအားလံုးရဲ႕ ၄၄ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ အဓိက အခန္းက႑က ပါဝင္ပတ္သက္ေနပါတယ္။ က်ပ္တင္ထားတဲ့အစာေတြ၊ တူးေနတဲ့ အစာေတြ၊ အသားနဲ႔ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြ၊ အဆီမ်ားလြန္းျခင္း၊ သၾကား၊ ကိုလက္စထေရာနဲ႔ ေနေရာင္ေတြကေတာ့ ကင္ဆာေရာဂါတစ္မ်ဳိး ဒါမွမဟုတ္ ဒါထက္ပိုၿပီး ဆက္ႏႊယ္ပတ္သက္ေနပါတယ္။


ကင္ဆာျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ တျခားပစၥည္းေတြကေတာ့ ေက်ာက္ဂြမ္း(Asbestos)နဲ႔ ေခၽြးနံ႔ထိန္းစပေရးေတြကေန ပိုးသတ္ေဆးအထိ အဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစတဲ့ ဓာတုပစၥည္းအမ်ဳိးမ်ဳိး ပါဝင္ပါတယ္။ ေလ့က်င့္ခန္း ေန႔စဥ္လုပ္ပါ။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္တာဟာ ခႏၶာကိုယ္ခုခံအားစနစ္ကို တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေစပါတယ္။ ေသြးလွည့္ပတ္မႈနဲ႔ အစာေခ်ဖ်က္မႈကိုလည္း တိုးတက္ေစပါတယ္။ စိတ္ဖိစီးမႈကိုလည္း ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈမရွိရင္ ကင္ဆာအမ်ဳိးမ်ဳိးျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ၃၀ - ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ တိုးေစႏိုင္ပါတယ္။



သင့္ေတာ္တဲ့ အစာအာဟာရေတြကို စားေသာက္ပါ အမွ်င္ဓာတ္မ်ားၿပီး ပ႐ိုတင္းပါဝင္မႈနည္းတဲ့ သစ္သီးေတြနဲ႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြမွာ ကင္ဆာ ကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ ပစၥည္းေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် သစ္သီးနဲ႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ဳိးစံုကို မ်ားမ်ားစားႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားပါ။ ေနေရာင္နဲ႔ အသင့္အတင့္ ထိေတြ႕ေပးပါ။ ေနေရာင္ဟာ ခႏၶာကိုယ္ ခုခံအားစနစ္ကို တိုးတက္ေစၿပီး ကင္ဆာေရာဂါအမ်ဳိးမ်ဳိး ျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။
ေနေရာင္နဲ႔ ထိေတြ႕တဲ့အခါ အေရျပားမွာ ဗီတာမင္ဒီကို ထုတ္လုပ္ပါတယ္။ ဗီတာမင္ဒီဟာ ခႏၶကုိယ္မွာ ပံုမွန္မဟုတ္တ့ဲ ဆဲလ္ေတြရဲ႕ ႀကီးထြားမႈကို ဖိႏွိပ္ေပး ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနေရာင္နဲ႔ အလြန္အမင္းထိေတြ႕လြန္းရင္ေတာ့ ေနေရာင္ျခည္မွာပါတဲ့ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ေတြေၾကာင့္ အေရျပားကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ရွိပါတယ္။
သင့္ေတာ္တဲ့ ကိုယ္အေလးခ်ိန္မွာ ထိန္းသိမ္းထားပါ။ ခႏၶာကိုယ္အေလးခ်ိန္အလြန္မ်ားၿပီး အဝလြန္ေနရင္ ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ၅၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ပိုမ်ားေစႏိုင္ ပါတယ္။ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီၫြတ္တ့ဲနည္းလမ္းေတြနဲ႔ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလွ်ာ့ဖို႔ ႀကိဳးစားပါ။ အဆီအအိမ့္နဲ႔ ကယ္လိုရီမ်ားတဲ့ အစာေတြေလွ်ာ့စားၿပီး ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ပါ။
စိတ္ဖိစီးမႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ပါ။ စိတ္ဖိစီးမႈဟာ ခႏၶာကိုယ္ ခုခံအားစနစ္ကို ဖိႏွိပ္ၿပီး ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အဓိကအႏၲရာယ္ အေၾကာင္းအခ်က္တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စိတ္ဖိစီးမႈရွိရင္ တရားထိုင္တာ၊ ေယာဂက်င့္တာ၊ အသက္႐ွဴေလ့က်င့္ခန္း လုပ္တာလိုမ်ဳိး ေျဖေလွ်ာ့တဲ့ နည္းလမ္းေတြကို လုပ္ေဆာင္ပါ။




**Ref : Good Health**


**ေမမြန္ေက်ာ္**