လူထုက်န္းမာေရး( ပန္ကာေလေၾကာင္႕ေလျဖတ္ႏိုင္ သည္ )

>
**Public Health**

ေလျဖတ္ေရာဂါသည္ အၿမဲအလစ္ ေခ်ာင္းေနေသာေရာဂါဆိုးႀကီးျဖစ္ေၾကာင္း၊ အသက္ ၅၀ ေက်ာ္လွ်င္ အထူးသတိ ထားသင္႕ေၾကာင္း၊ အစားမွားလွ်င္ ေလ ျဖတ္ႏိုင္ေၾကာင္း၊ ဤရတနာပံုသတင္းစာ တြင္ ကြ်န္ေတာ္ေဆာင္း ပါးမ်ားေရးဘူးပါ သည္။ ယခုတင္ျပမည္႕ ေလျဖတ္ေဝဒနာ ျဖစ္ရသူမွာ အသက္ ၄၀ ေက်ာ္ အရြယ္ ေကာင္းျဖစ္ ပါသည္။ သူသည္ေအာင္ျမင္ ေသာစီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္တစ္ေယာက္ျဖစ္ ၿပီး ႏိုင္ငံျခားသို့သြား ေလ႕ရွိပါသည္။ တစ္ ဘက္မွလည္း ေဂါက္သီး႐ိုက္အားကစား တြင္ထူးခြ်န္သူျဖစ္ပါသည္။
ေျပာရလွ်င္ ခႏၶာကိုယ္တုတ္ခိုင္သန္မာၿပီးက်စ္လစ္သ ျဖင္႕ ေလျဖတ္မည္ဟုမထင္ရက္စရာျဖစ္ ပါသည္။ ျဖစ္သြားပံုမွာ တစ္ေန့နံနက္ေစာေစာ ဖုန္းျမည္လာသျဖင္႕ ၾကည္႕လိုက္ရာႏိုင္ငံ ျခားမွ ဖုန္းနံပါတ္ျဖစ္ေနသျဖင္႕ ကိုင္လိုက္ ခ်ိန္တြင္ စကားသံမွာ ဝိုးတဝါး လွ်ာေလး အာေလးအသံျဖစ္ေနသျဖင္႕မနည္းနား ေထာင္ရသည္။ 'ဆရာ . . .ရာ . . . ကြ်န္ . . .ေတာ္ ကို ___ပါ' လွ်ာေလးေနသျဖင္႕စူးစိုက္နားေထာင္ မွ အထက္ေဖာ္ျပပါ ကြ်န္ေတာ္႕မိတ္ေဆြ ႏိုင္ငံျခားမွဆက္ေနေၾကာင္းသိရသည္။
သူေျပာသည္မွာ သူယခုနံနက္အိပ္ ယာထလိုက္ခ်ိန္တြင္ လွ်ာေလးေနၿပီး စကားမပီျဖစ္ေနေၾကာင္း၊ ညာဘက္လက္ က အားယူႀကိဳးစားမွ အနည္းငယ္လႈပ္ႏိုင္ ေၾကာင္းေျပာပါသည္။ ခင္ဗ်ားညကဘာ စားသလဲ၊ ဧည္႕ခံပြဲရွိသလား၊ အရက္ ေသာက္သလား၊ ေသာက္တာေရာမ်ားသ လားဟု တည္႕တည္႕ပဲေမးလိုက္ပါသည္။ သူက လွ်ာေလးေနသျဖင္႕ ႀကိဳးစား ၿပီးျပန္ေျဖသည္မွာ သူအရက္မေသာက္ ေၾကာင္းႏွင္႕ ဟိုတယ္မွာလည္းမတည္းခိုပဲ သူ့မိဘမ်ားအိမ္တြင္ သြားေရာက္လည္ ပတ္ရင္းတည္းခိုရာ ထိုသူမ်ားမွာ သက္ သက္လြတ္စားသူမ်ားျဖစ္သျဖင္႕သူလည္း သက္သက္လြတ္စားေနသည္မွာ ၃ ရက္ ရွိၿပီျဖစ္ေၾကာင္းေျပာပါသည္။


ေသြးတိုးေရာဂါရွိမရွိစစ္ေဆးဘူးရဲ႔ လား၊ ျမန္မာျပည္မွာေနစဥ္က ေသြးေပါင္ ခ်ိ္စစ္ဘူးရဲ႔လားဟုေမးရာ ေသြးေပါင္မၾကာ ခဏခ်ိန္ေလ႕ရွိေၾကာင္းႏွင္႕ သူ့႐ံုးခန္းတြင္ လည္း ဒီဂ်စ္တယ္ လက္ေကာက္ဝတ္ ေသြးခ်ိန္ကိရိယာဝယ္ယူထားၿပီး မၾကာခ ဏခ်ိန္ၾကည္႕ေလ႕ရွိေၾကာင္းသူ့ေသြးေပါင္ ခ်ိန္မွာ အၿမဲ normal တြင္ရွိေၾကာင္းေျပာ ပါသည္။ သူ့မွာ ၾကာၾကာမေျပာႏိုင္ ေျပာရင္း စကားသံကပိုသံကပို၍ ေလးလာသျဖင္႕ ေဆး႐ံုးေဆးခန္းတစ္ခုခုသို့ အျမန္သြားၿပီး ေသြးေပါင္ခ်ိန္စစ္ေဆးရန္၊ ျဖစ္ႏိုင္လွ်င္ ႏွလံုးအထူးကု၊ အာ႐ံုေၾကာအထူးကုတို့ထံ ျပရန္အႀကံေပးလိုက္ရပါသည္။ သို့ေသာ္ ေနာက္ဆံုးအေနျဖင္႕ ညက ဘယ္လိုအိပ္သလဲဟုေမးရာ သူကဆက္ မေျပာႏိုင္ေတာ႕သျဖင္႕ နံေဘးမွ အိမ္ရွင္ တစ္ဦးကဝင္ေျဖေပးပါသည္။ အေျဖမွာ သူအိပ္သည္႕အခန္းမွာ ေလေအးစက္မရွိ သျဖင္႕ ပန္ကာတစ္လံုးေပးထားေၾကာင္း၊ ညကပူအိုက္သျဖင္႕ သူ့ရင္ဘက္တည္႕ တည္႕သို့ ပန္ကာဖြင္႕အိပ္ေၾကာင္း၊ တစ္ည လံုးပန္ကာျဖင္႕ အိပ္ေၾကာင္းေျပာပါသည္။ တရားခံမွာ ပန္ကာေလပင္ျဖစ္ပါ ေတာ႕သည္။

သူသည္ အထူးကုဆရာဝန္ ႏွင္႕ျပသၿပီးထို့ေန့မွာပင္ ႏိုင္ငံျခားေဆး႐ံု ႀကီးတစ္ခုတြင္ တက္ေရာက္ကုသမႈခံယူရ ပါသည္။ ေဆး႐ံုေပၚမွာ စစ္ေဆးဆဲမွာပင္ ဘယ္ျခမ္းတစ္ခုလံုး မလႈပ္ႏိုင္၊ ေလျဖတ္ သြားေၾကာင္း၊ ေနာက္ ၃ ရက္အၾကာတြင္ ထပ္မံသိရသည္။ ျမန္မာျပည္မွ မိသားစု မ်ားလိုက္သြားမည္ျဖစ္သျဖင္႕ ေလျဖတ္ လွ်င္သံုးစြဲရမည္႕တိုင္းရင္းေဆးလိမ္းေဆး၊ ေသာက္ေဆး၊ လွ်ာပြတ္ေဆးမ်ားထည္႕ေပး ရန္မွာၾကားလာပါသည္။ အေၾကာင္းအရင္းကို ေသခ်ာစိစစ္ ၾကည္႕ပါက ထိုက်န္းမာေရးေကာင္းမြန္ ေသာမိတ္ေဆြႀကီးေလျဖတ္ရျခင္းမွာ ရင္ ဘတ္တည္႕တည္႕ ပန္ကာဖြင္႕အိပ္သျဖင္႕ ရင္ဘတ္အတြင္းမွ ႏွလံုးေသြးေၾကာမွာ ေရ ပိုက္ကိုက်ံဳ႔သြားေအာင္ အဖ်ားတြင္ ညႇစ္ ေပးလိုက္လွ်င္ ေရပန္းထြက္လာသကဲ႕သို့ ေသြးဖိအားတက္လာသည္။
ေသြးဖိအား ညႇစ္အားကို မခံႏိုင္ေသာအခါ ဦးေႏွာက္ အတြင္းရွိေသြးေၾကာငယ္ကေလးမ်ား ေပါက္သြားျခင္း (သို့) ဖိအားမ်ား၍ ျဖတ္ ေမ်ာလာေသာ ေသြးခဲ၊ အဆီခဲေလးမ်ား ပိတ္ဆို့သြားျခင္းေၾကာင္႕ ဦးေႏွာက္မွာ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ျဖစ္ရေလသည္။ ဦးေႏွာက္အတြင္းတြင္ စကားေျပာ ျခင္းကိုျပဳလုပ္သည္႕Speech center ကို ေသြးခဲပိတ္သြားေသာအခါ စကားမပီမသ ျဖစ္လာသည္။ ထို့ေနာက္ပိုဆိုးလာေသာအခါ ကိုယ္ တစ္ျခမ္းေသျခင္း၊ ေလျဖတ္ျခင္းအထိျဖစ္ ရေလသည္။ ထိုသို့ေလျဖတ္ျခင္းမ်ိဳးကို ကု သလွ်င္ ျပန္ေကာင္းလာႏိုင္ေသာ္လည္း ခက္ခက္ခဲခဲႀကိဳးစာရမည္။ အခ်ိန္ယူရမည္ ျဖစ္ေလသည္။ ေဆး႐ံုမွ ဆင္းလွ်င္ပင္ စကားပီဖို့ျပန္လည္သန္စြမ္းဖို့အတြက္ အႏွိပ္၊ အေၾကာျပင္ ကာယကုထံုးကုသ မႈစသည္မ်ားျဖင္႕ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး Rehalitation လုပ္ရဦးမည္ျဖစ္သည္။ လ ခ်ီ၍ ၾကာတတ္သည္၊ အမႈမဲ႕အမွတ္မဲ႕ကိစၥေလးမွာ အႀကီး အက်ယ္ျဖစ္သြားေသာအရာမ်ားေလာက တြင္မ်ားစြာရွိပါသည္။ အစစသတိထားေန သူမ်ားပင္ အမွားျပဳမိတတ္သည္။ သည္ သို့ပင္ က်န္းမာေရးလိုက္စားသူျဖစ္ေစ၊ အသက္ငယ္ေသးသည္႕အရြယ္ေကာင္းတြင္ ျဖစ္ေစ၊ အေနအထိုင္အမွားေၾကာင္႕ ဒုကၡ ေရာက္ႏိုင္ေၾကာင္းႏွင္႕ ညပူအိုင္လွ်င္ပန္ ကာေလခံျခင္း၊ ေလဝင္မ်ားသည္႕ျပတင္း ေပါက္ဖြင္႕အိပ္ျခင္း၊ ဦးေခါင္းႏွင္႕ ရင္ဘတ္ ကိုဖြင္႕၍ ေလေအးခံအိပ္စက္ျခင္းမ်ား မျပဳ သင္႕ေၾကာင္းေရးသားလိုက္ရပါသည္။


Ref:Health Care Journal

**ေမမြန္ေက်ာ္**

**Public Health**

ေလျဖတ္ေရာဂါသည္ အၿမဲအလစ္ ေခ်ာင္းေနေသာေရာဂါဆိုးႀကီးျဖစ္ေၾကာင္း၊ အသက္ ၅၀ ေက်ာ္လွ်င္ အထူးသတိ ထားသင္႕ေၾကာင္း၊ အစားမွားလွ်င္ ေလ ျဖတ္ႏိုင္ေၾကာင္း၊ ဤရတနာပံုသတင္းစာ တြင္ ကြ်န္ေတာ္ေဆာင္း ပါးမ်ားေရးဘူးပါ သည္။ ယခုတင္ျပမည္႕ ေလျဖတ္ေဝဒနာ ျဖစ္ရသူမွာ အသက္ ၄၀ ေက်ာ္ အရြယ္ ေကာင္းျဖစ္ ပါသည္။ သူသည္ေအာင္ျမင္ ေသာစီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္တစ္ေယာက္ျဖစ္ ၿပီး ႏိုင္ငံျခားသို့သြား ေလ႕ရွိပါသည္။ တစ္ ဘက္မွလည္း ေဂါက္သီး႐ိုက္အားကစား တြင္ထူးခြ်န္သူျဖစ္ပါသည္။
ေျပာရလွ်င္ ခႏၶာကိုယ္တုတ္ခိုင္သန္မာၿပီးက်စ္လစ္သ ျဖင္႕ ေလျဖတ္မည္ဟုမထင္ရက္စရာျဖစ္ ပါသည္။ ျဖစ္သြားပံုမွာ တစ္ေန့နံနက္ေစာေစာ ဖုန္းျမည္လာသျဖင္႕ ၾကည္႕လိုက္ရာႏိုင္ငံ ျခားမွ ဖုန္းနံပါတ္ျဖစ္ေနသျဖင္႕ ကိုင္လိုက္ ခ်ိန္တြင္ စကားသံမွာ ဝိုးတဝါး လွ်ာေလး အာေလးအသံျဖစ္ေနသျဖင္႕မနည္းနား ေထာင္ရသည္။ 'ဆရာ . . .ရာ . . . ကြ်န္ . . .ေတာ္ ကို ___ပါ' လွ်ာေလးေနသျဖင္႕စူးစိုက္နားေထာင္ မွ အထက္ေဖာ္ျပပါ ကြ်န္ေတာ္႕မိတ္ေဆြ ႏိုင္ငံျခားမွဆက္ေနေၾကာင္းသိရသည္။
သူေျပာသည္မွာ သူယခုနံနက္အိပ္ ယာထလိုက္ခ်ိန္တြင္ လွ်ာေလးေနၿပီး စကားမပီျဖစ္ေနေၾကာင္း၊ ညာဘက္လက္ က အားယူႀကိဳးစားမွ အနည္းငယ္လႈပ္ႏိုင္ ေၾကာင္းေျပာပါသည္။ ခင္ဗ်ားညကဘာ စားသလဲ၊ ဧည္႕ခံပြဲရွိသလား၊ အရက္ ေသာက္သလား၊ ေသာက္တာေရာမ်ားသ လားဟု တည္႕တည္႕ပဲေမးလိုက္ပါသည္။ သူက လွ်ာေလးေနသျဖင္႕ ႀကိဳးစား ၿပီးျပန္ေျဖသည္မွာ သူအရက္မေသာက္ ေၾကာင္းႏွင္႕ ဟိုတယ္မွာလည္းမတည္းခိုပဲ သူ့မိဘမ်ားအိမ္တြင္ သြားေရာက္လည္ ပတ္ရင္းတည္းခိုရာ ထိုသူမ်ားမွာ သက္ သက္လြတ္စားသူမ်ားျဖစ္သျဖင္႕သူလည္း သက္သက္လြတ္စားေနသည္မွာ ၃ ရက္ ရွိၿပီျဖစ္ေၾကာင္းေျပာပါသည္။


ေသြးတိုးေရာဂါရွိမရွိစစ္ေဆးဘူးရဲ႔ လား၊ ျမန္မာျပည္မွာေနစဥ္က ေသြးေပါင္ ခ်ိ္စစ္ဘူးရဲ႔လားဟုေမးရာ ေသြးေပါင္မၾကာ ခဏခ်ိန္ေလ႕ရွိေၾကာင္းႏွင္႕ သူ့႐ံုးခန္းတြင္ လည္း ဒီဂ်စ္တယ္ လက္ေကာက္ဝတ္ ေသြးခ်ိန္ကိရိယာဝယ္ယူထားၿပီး မၾကာခ ဏခ်ိန္ၾကည္႕ေလ႕ရွိေၾကာင္းသူ့ေသြးေပါင္ ခ်ိန္မွာ အၿမဲ normal တြင္ရွိေၾကာင္းေျပာ ပါသည္။ သူ့မွာ ၾကာၾကာမေျပာႏိုင္ ေျပာရင္း စကားသံကပိုသံကပို၍ ေလးလာသျဖင္႕ ေဆး႐ံုးေဆးခန္းတစ္ခုခုသို့ အျမန္သြားၿပီး ေသြးေပါင္ခ်ိန္စစ္ေဆးရန္၊ ျဖစ္ႏိုင္လွ်င္ ႏွလံုးအထူးကု၊ အာ႐ံုေၾကာအထူးကုတို့ထံ ျပရန္အႀကံေပးလိုက္ရပါသည္။ သို့ေသာ္ ေနာက္ဆံုးအေနျဖင္႕ ညက ဘယ္လိုအိပ္သလဲဟုေမးရာ သူကဆက္ မေျပာႏိုင္ေတာ႕သျဖင္႕ နံေဘးမွ အိမ္ရွင္ တစ္ဦးကဝင္ေျဖေပးပါသည္။ အေျဖမွာ သူအိပ္သည္႕အခန္းမွာ ေလေအးစက္မရွိ သျဖင္႕ ပန္ကာတစ္လံုးေပးထားေၾကာင္း၊ ညကပူအိုက္သျဖင္႕ သူ့ရင္ဘက္တည္႕ တည္႕သို့ ပန္ကာဖြင္႕အိပ္ေၾကာင္း၊ တစ္ည လံုးပန္ကာျဖင္႕ အိပ္ေၾကာင္းေျပာပါသည္။ တရားခံမွာ ပန္ကာေလပင္ျဖစ္ပါ ေတာ႕သည္။

သူသည္ အထူးကုဆရာဝန္ ႏွင္႕ျပသၿပီးထို့ေန့မွာပင္ ႏိုင္ငံျခားေဆး႐ံု ႀကီးတစ္ခုတြင္ တက္ေရာက္ကုသမႈခံယူရ ပါသည္။ ေဆး႐ံုေပၚမွာ စစ္ေဆးဆဲမွာပင္ ဘယ္ျခမ္းတစ္ခုလံုး မလႈပ္ႏိုင္၊ ေလျဖတ္ သြားေၾကာင္း၊ ေနာက္ ၃ ရက္အၾကာတြင္ ထပ္မံသိရသည္။ ျမန္မာျပည္မွ မိသားစု မ်ားလိုက္သြားမည္ျဖစ္သျဖင္႕ ေလျဖတ္ လွ်င္သံုးစြဲရမည္႕တိုင္းရင္းေဆးလိမ္းေဆး၊ ေသာက္ေဆး၊ လွ်ာပြတ္ေဆးမ်ားထည္႕ေပး ရန္မွာၾကားလာပါသည္။ အေၾကာင္းအရင္းကို ေသခ်ာစိစစ္ ၾကည္႕ပါက ထိုက်န္းမာေရးေကာင္းမြန္ ေသာမိတ္ေဆြႀကီးေလျဖတ္ရျခင္းမွာ ရင္ ဘတ္တည္႕တည္႕ ပန္ကာဖြင္႕အိပ္သျဖင္႕ ရင္ဘတ္အတြင္းမွ ႏွလံုးေသြးေၾကာမွာ ေရ ပိုက္ကိုက်ံဳ႔သြားေအာင္ အဖ်ားတြင္ ညႇစ္ ေပးလိုက္လွ်င္ ေရပန္းထြက္လာသကဲ႕သို့ ေသြးဖိအားတက္လာသည္။
ေသြးဖိအား ညႇစ္အားကို မခံႏိုင္ေသာအခါ ဦးေႏွာက္ အတြင္းရွိေသြးေၾကာငယ္ကေလးမ်ား ေပါက္သြားျခင္း (သို့) ဖိအားမ်ား၍ ျဖတ္ ေမ်ာလာေသာ ေသြးခဲ၊ အဆီခဲေလးမ်ား ပိတ္ဆို့သြားျခင္းေၾကာင္႕ ဦးေႏွာက္မွာ အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ျဖစ္ရေလသည္။ ဦးေႏွာက္အတြင္းတြင္ စကားေျပာ ျခင္းကိုျပဳလုပ္သည္႕Speech center ကို ေသြးခဲပိတ္သြားေသာအခါ စကားမပီမသ ျဖစ္လာသည္။ ထို့ေနာက္ပိုဆိုးလာေသာအခါ ကိုယ္ တစ္ျခမ္းေသျခင္း၊ ေလျဖတ္ျခင္းအထိျဖစ္ ရေလသည္။ ထိုသို့ေလျဖတ္ျခင္းမ်ိဳးကို ကု သလွ်င္ ျပန္ေကာင္းလာႏိုင္ေသာ္လည္း ခက္ခက္ခဲခဲႀကိဳးစာရမည္။ အခ်ိန္ယူရမည္ ျဖစ္ေလသည္။ ေဆး႐ံုမွ ဆင္းလွ်င္ပင္ စကားပီဖို့ျပန္လည္သန္စြမ္းဖို့အတြက္ အႏွိပ္၊ အေၾကာျပင္ ကာယကုထံုးကုသ မႈစသည္မ်ားျဖင္႕ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး Rehalitation လုပ္ရဦးမည္ျဖစ္သည္။ လ ခ်ီ၍ ၾကာတတ္သည္၊ အမႈမဲ႕အမွတ္မဲ႕ကိစၥေလးမွာ အႀကီး အက်ယ္ျဖစ္သြားေသာအရာမ်ားေလာက တြင္မ်ားစြာရွိပါသည္။ အစစသတိထားေန သူမ်ားပင္ အမွားျပဳမိတတ္သည္။ သည္ သို့ပင္ က်န္းမာေရးလိုက္စားသူျဖစ္ေစ၊ အသက္ငယ္ေသးသည္႕အရြယ္ေကာင္းတြင္ ျဖစ္ေစ၊ အေနအထိုင္အမွားေၾကာင္႕ ဒုကၡ ေရာက္ႏိုင္ေၾကာင္းႏွင္႕ ညပူအိုင္လွ်င္ပန္ ကာေလခံျခင္း၊ ေလဝင္မ်ားသည္႕ျပတင္း ေပါက္ဖြင္႕အိပ္ျခင္း၊ ဦးေခါင္းႏွင္႕ ရင္ဘတ္ ကိုဖြင္႕၍ ေလေအးခံအိပ္စက္ျခင္းမ်ား မျပဳ သင္႕ေၾကာင္းေရးသားလိုက္ရပါသည္။


Ref:Health Care Journal

**ေမမြန္ေက်ာ္**