>

-လူထုက်န္းမာေရး(သိမွတ္ဖြယ္ရာ အိမ္တြင္းေရးရာ)-

**Public Health** 

**လၻက္ရည္ စြန္းေသာ အကြက္**
အ၀တ္မ်ားကို လၻက္ရည္စြန္း၍ ကြက္ေနပါလွ်င္ ေရေႏြးပူႏွင့္ထိုစြန္းေသာ ေနရာကိုေလာင္းပါ။ အကြက္ေပ်ာက္ သြားပါလိမ့္မည္။

**ႏို႕-ေရေရာ-မေရာ သိရန္**
 ႏြားႏို႕တြင္ ေရေရာ မေရာ သိ႐ွိရန္နည္းမွာ၊ မွင္ႏွိပ္စကၠဴ ေပၚတြင္ ႏို႕တစ္စက္ ခ်ၾကည္႕ ပါ၊ ေရေရာလွ်င္ အားလံုးၿပန္႕သြား၏။ ႏို႕စစ္လွ်င္ ၿပန္႕မသြားဘဲ စကၠဴေပၚတြင္ ႏို႕အတိုင္း ကပ္လ်က္ ေန၏။ **မ်က္မွန္ ႀကည္လင္ေအာင္** မ်က္မွန္တြင္ မ်က္လံုးမွထြက္ေသာ အေငြ႔မ်ားေၾကာင့္ မၾကည္လင္ၿခင္း မကြက္ထင္ၿခင္း မ်ားေၾကာင့္ မၾကာခဏ ခၽြတ္ၿပီး ပြတ္တိုက္ၾကရေသာ ဒုကၡမွကင္းေ၀းရန္နည္း မွာ မ်က္မွန္ကို ေန႕တိုင္းဆပ္ၿပာႏွင့္ေဆးရမည္၊ ထို႔ေနာက္ မွန္ေရာင္ေၿပာင္လာေအာင္ အ၀တ္ၿဖင့္ ပြတ္တိုက္ရမည္။

**မီးကြၽမ္းရာ ေပ်ာက္ေအာင္**
မိမိတို႕၏ အ၀တ္အစား မ်ားအေပၚသို႔ မီးပြားက်၍ၿဖစ္ေစ၊ မီးပူတိုက္၍ၿဖစ္ေစ၊ မီးကၽြမ္းသြား ပါက၎ကို ေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္နည္းမွာ ၾကက္သြန္ဥကို ထက္၀က္ၿခမ္း၍ ပြတ္တိုက္ပါ၊ ၎ေနာက္ ေရစိမ္ထားပါ။ **ဖိနပ္ ေဆးေရာင္ညစ္လွ်င္** ဖိနပ္အသစ္မ်ား ေဆးေရာင္ ညစ္သြားလွ်င္ ခ်က္ၿခင္း ဘိနပ္ေဆး မသုတ္ပါႏွင့္၊ သံပရာသီးၿခမ္းႏွင့္ ပထမပြတ္ပါ၊ ၎ေနာက္ ဖိနပ္ဘီးႏွင့္ ပြတ္ေပးပါ၊ အေရာင္သစ္လာပါ လိမ့္မည္။

**သားေရ ေၿပာင္ဖိနပ္ မက်ိဳးရန္***
သားေရေၿပာင္ ဖိနပ္မ်ား သားေရ မက်ိဳးေအာင္ လုပ္နည္းမွာ၊ ဖိနပ္ ခၽြတ္ထား သည့္အခါ သားေရေပၚတြင္ ေထာပတ္ အနည္းငယ္ သုတ္လိမ္းထားပါ၊ ေနာက္တစ္ခါ ၎ဖိနပ္ကို စီးလိုသည့္အခါ ထိုသုတ္ထားေသာ ေထာပတ္ကို အ၀တ္စကေလးႏွင့္ ပြတ္သပ္ပစ္ပါ၊ ဤနည္း အတိုင္းလုပ္မည္ဆိုပါက သားေရေၿပာင္သည္ က်ိဳးမည္မဟုတ္ပါ။ **လက္ကို အနံ႕စြဲလွ်င္** င႐ုတ္ ၾကက္သြန္ စသည္တို႕ကို လက္ၿဖင့္ ကိုင္တြယ္သည့္အတြက္ လက္၌ ထိုအနံ႕ အသက္မ်ား စြဲကပ္ေနတတ္သည္၊ ၎အနံ႕အသက္မ်ား ေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္နည္းမွာ ကြမ္း႐ြက္ကို လက္၀ါးတြင္ ပြတ္ေခ်ေပးပါ။ တနည္း၊ မုန္ညင္းဆီ အနည္းငယ္ကို ေရေႏြးထဲတြင္ ထည့္၍ လက္ကို ေဆးေပးပါ။

 **မွန္မ်ား ေၿပာင္ေအာင္**
အိမ္တြင္ ေန႕စၪ္အၿမဲ ၾကည့္ ႐ွဳေနၾကေသာ မွန္မ်ား မၾကည္မလင္ ႐ွိေန၍ ေၿပာင္ေၿပာင္ေရာင္ေရာင္ ႐ွိေအာင္လုပ္နည္းမွာ၊ အ၀တ္စုတ္ကေလးကို အရက္ၿပန္ႏွင့္ ဆြတ္၍ မွန္ကိုတိုက္ပါ၊ မွန္တြင္႐ွိေနေသာ အကြက္အညစ္အေၾကးမ်ား ေပ်ာက္သြားပါလိမ့္မည္။ တနည္း၊ ထံုးကို အ၀တ္စတြင္ေရဆြတ္၍ တို႕ၿပီးလွ်င္ မွန္မွာသုတ္ပါ၊ ၎ေနာက္ ေၿခာက္ေသြ႕ေသာ အ၀တ္ႏွင့္ ပြတ္ပါ။

  **အထည္ အေရာင္ မပ်က္ေအာင္**
 ရက္ေသာအထည္ ွဆိုးေသာအထည္မ်ား၌ ေဆးေရာင္ မပ်က္ မကၽြတ္ရေအာင္ လုပ္နည္းမွာ၊ ပထမႏွစ္ၾကိမ္ သံုးၾကိမ္ အ၀တ္ကို ေလွ်ာ္ဖြပ္တိုင္း အေလွ်ာ္ခင္ ဆားေရ ခပ္ၾကဲၾကဲ တြင္ ေခတၱခဏ ႏွစ္ထားပါ။ 

 **ကုလားထိုင္ စားပြဲ အေရာင္တင္နည္း** 
ကုလားထိုင္ စားပြဲစသည္တို႕မွာ သုတ္ထားေသာ အေရာင္တင္ဆီ ေဆးသည္ ေဟာင္းႏြမ္းသၿဖင့္ အေရာင္ထြက္ေစလိုပါမူ၊ ဆီႏွင့္ေရနံဆီ အနည္းငယ္ ေရာစပ္ၿပီးလွ်င္ အ၀တ္စကေလးႏွင့္ ပြတ္တိုက္ပါ အေရာင္တက္လာပါလိမ့္မည္။ 

**သံေခ်း တက္ေသာ အပ္မ်ား** 
အပ္မ်ားတြင္ တက္ေနေသာ သံေခ်း ေပ်ာက္ေအာင္လုပ္နည္းမွာ ေရတခြက္တြင္ ဇ၀က္သာ အနည္းငယ္မွ် ထည့္၍ ၎အထဲတြင္ သံေခ်းတက္ေသာ တြယ္အပ္မ်ားကို မိနစ္အေတာ္ၾကာ စိမ္ထားၿပီးလွ်င္ အ၀တ္စုတ္ႏွင့္ ပြတ္တိုက္ပါ။ 

 **ပိုးထည္ မ်ား ၿပန္သစ္ေအာင္**
 ေဟာင္းႏြမ္းေသာ ပိုးအထည္မ်ား ၿပန္သစ္ေအာင္လုပ္လိုမူ၊ English လၻက္ရည္ၾကမ္း တြင္ ဇ၀က္သာ အနည္းငယ္ ထည့္ၿပီးလွ်င္ ၎အရည္ႏွင့္ ပိုးထည္ကိုအ၀တ္စကေလးႏွင့္ သုတ္ပါ။ -

- အားလံုးေပ်ာ္ရြင္ပါေစ 

**မာမာ **

-လူထုက်န္းမာေရး(သိမွတ္ဖြယ္ရာ အိမ္တြင္းေရးရာ)-

**Public Health** 

**လၻက္ရည္ စြန္းေသာ အကြက္**
အ၀တ္မ်ားကို လၻက္ရည္စြန္း၍ ကြက္ေနပါလွ်င္ ေရေႏြးပူႏွင့္ထိုစြန္းေသာ ေနရာကိုေလာင္းပါ။ အကြက္ေပ်ာက္ သြားပါလိမ့္မည္။

**ႏို႕-ေရေရာ-မေရာ သိရန္**
 ႏြားႏို႕တြင္ ေရေရာ မေရာ သိ႐ွိရန္နည္းမွာ၊ မွင္ႏွိပ္စကၠဴ ေပၚတြင္ ႏို႕တစ္စက္ ခ်ၾကည္႕ ပါ၊ ေရေရာလွ်င္ အားလံုးၿပန္႕သြား၏။ ႏို႕စစ္လွ်င္ ၿပန္႕မသြားဘဲ စကၠဴေပၚတြင္ ႏို႕အတိုင္း ကပ္လ်က္ ေန၏။ **မ်က္မွန္ ႀကည္လင္ေအာင္** မ်က္မွန္တြင္ မ်က္လံုးမွထြက္ေသာ အေငြ႔မ်ားေၾကာင့္ မၾကည္လင္ၿခင္း မကြက္ထင္ၿခင္း မ်ားေၾကာင့္ မၾကာခဏ ခၽြတ္ၿပီး ပြတ္တိုက္ၾကရေသာ ဒုကၡမွကင္းေ၀းရန္နည္း မွာ မ်က္မွန္ကို ေန႕တိုင္းဆပ္ၿပာႏွင့္ေဆးရမည္၊ ထို႔ေနာက္ မွန္ေရာင္ေၿပာင္လာေအာင္ အ၀တ္ၿဖင့္ ပြတ္တိုက္ရမည္။

**မီးကြၽမ္းရာ ေပ်ာက္ေအာင္**
မိမိတို႕၏ အ၀တ္အစား မ်ားအေပၚသို႔ မီးပြားက်၍ၿဖစ္ေစ၊ မီးပူတိုက္၍ၿဖစ္ေစ၊ မီးကၽြမ္းသြား ပါက၎ကို ေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္နည္းမွာ ၾကက္သြန္ဥကို ထက္၀က္ၿခမ္း၍ ပြတ္တိုက္ပါ၊ ၎ေနာက္ ေရစိမ္ထားပါ။ **ဖိနပ္ ေဆးေရာင္ညစ္လွ်င္** ဖိနပ္အသစ္မ်ား ေဆးေရာင္ ညစ္သြားလွ်င္ ခ်က္ၿခင္း ဘိနပ္ေဆး မသုတ္ပါႏွင့္၊ သံပရာသီးၿခမ္းႏွင့္ ပထမပြတ္ပါ၊ ၎ေနာက္ ဖိနပ္ဘီးႏွင့္ ပြတ္ေပးပါ၊ အေရာင္သစ္လာပါ လိမ့္မည္။

**သားေရ ေၿပာင္ဖိနပ္ မက်ိဳးရန္***
သားေရေၿပာင္ ဖိနပ္မ်ား သားေရ မက်ိဳးေအာင္ လုပ္နည္းမွာ၊ ဖိနပ္ ခၽြတ္ထား သည့္အခါ သားေရေပၚတြင္ ေထာပတ္ အနည္းငယ္ သုတ္လိမ္းထားပါ၊ ေနာက္တစ္ခါ ၎ဖိနပ္ကို စီးလိုသည့္အခါ ထိုသုတ္ထားေသာ ေထာပတ္ကို အ၀တ္စကေလးႏွင့္ ပြတ္သပ္ပစ္ပါ၊ ဤနည္း အတိုင္းလုပ္မည္ဆိုပါက သားေရေၿပာင္သည္ က်ိဳးမည္မဟုတ္ပါ။ **လက္ကို အနံ႕စြဲလွ်င္** င႐ုတ္ ၾကက္သြန္ စသည္တို႕ကို လက္ၿဖင့္ ကိုင္တြယ္သည့္အတြက္ လက္၌ ထိုအနံ႕ အသက္မ်ား စြဲကပ္ေနတတ္သည္၊ ၎အနံ႕အသက္မ်ား ေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္နည္းမွာ ကြမ္း႐ြက္ကို လက္၀ါးတြင္ ပြတ္ေခ်ေပးပါ။ တနည္း၊ မုန္ညင္းဆီ အနည္းငယ္ကို ေရေႏြးထဲတြင္ ထည့္၍ လက္ကို ေဆးေပးပါ။

 **မွန္မ်ား ေၿပာင္ေအာင္**
အိမ္တြင္ ေန႕စၪ္အၿမဲ ၾကည့္ ႐ွဳေနၾကေသာ မွန္မ်ား မၾကည္မလင္ ႐ွိေန၍ ေၿပာင္ေၿပာင္ေရာင္ေရာင္ ႐ွိေအာင္လုပ္နည္းမွာ၊ အ၀တ္စုတ္ကေလးကို အရက္ၿပန္ႏွင့္ ဆြတ္၍ မွန္ကိုတိုက္ပါ၊ မွန္တြင္႐ွိေနေသာ အကြက္အညစ္အေၾကးမ်ား ေပ်ာက္သြားပါလိမ့္မည္။ တနည္း၊ ထံုးကို အ၀တ္စတြင္ေရဆြတ္၍ တို႕ၿပီးလွ်င္ မွန္မွာသုတ္ပါ၊ ၎ေနာက္ ေၿခာက္ေသြ႕ေသာ အ၀တ္ႏွင့္ ပြတ္ပါ။

  **အထည္ အေရာင္ မပ်က္ေအာင္**
 ရက္ေသာအထည္ ွဆိုးေသာအထည္မ်ား၌ ေဆးေရာင္ မပ်က္ မကၽြတ္ရေအာင္ လုပ္နည္းမွာ၊ ပထမႏွစ္ၾကိမ္ သံုးၾကိမ္ အ၀တ္ကို ေလွ်ာ္ဖြပ္တိုင္း အေလွ်ာ္ခင္ ဆားေရ ခပ္ၾကဲၾကဲ တြင္ ေခတၱခဏ ႏွစ္ထားပါ။ 

 **ကုလားထိုင္ စားပြဲ အေရာင္တင္နည္း** 
ကုလားထိုင္ စားပြဲစသည္တို႕မွာ သုတ္ထားေသာ အေရာင္တင္ဆီ ေဆးသည္ ေဟာင္းႏြမ္းသၿဖင့္ အေရာင္ထြက္ေစလိုပါမူ၊ ဆီႏွင့္ေရနံဆီ အနည္းငယ္ ေရာစပ္ၿပီးလွ်င္ အ၀တ္စကေလးႏွင့္ ပြတ္တိုက္ပါ အေရာင္တက္လာပါလိမ့္မည္။ 

**သံေခ်း တက္ေသာ အပ္မ်ား** 
အပ္မ်ားတြင္ တက္ေနေသာ သံေခ်း ေပ်ာက္ေအာင္လုပ္နည္းမွာ ေရတခြက္တြင္ ဇ၀က္သာ အနည္းငယ္မွ် ထည့္၍ ၎အထဲတြင္ သံေခ်းတက္ေသာ တြယ္အပ္မ်ားကို မိနစ္အေတာ္ၾကာ စိမ္ထားၿပီးလွ်င္ အ၀တ္စုတ္ႏွင့္ ပြတ္တိုက္ပါ။ 

 **ပိုးထည္ မ်ား ၿပန္သစ္ေအာင္**
 ေဟာင္းႏြမ္းေသာ ပိုးအထည္မ်ား ၿပန္သစ္ေအာင္လုပ္လိုမူ၊ English လၻက္ရည္ၾကမ္း တြင္ ဇ၀က္သာ အနည္းငယ္ ထည့္ၿပီးလွ်င္ ၎အရည္ႏွင့္ ပိုးထည္ကိုအ၀တ္စကေလးႏွင့္ သုတ္ပါ။ -

- အားလံုးေပ်ာ္ရြင္ပါေစ 

**မာမာ **