ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ပထမဦးဆံုးေသာ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ အဘိဓာန္ကို ျပဳစုခဲ့သူမွာ ဦးေရႊၾကဴးလည္းမဟုတ္၊ ဦးထြန္းၿငိမ္းလည္းမဟုတ္၊ ေဒါက္တာဘဟန္လည္း မဟုတ္။ ၎တို႔မွာ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ အဘိဓာန္ကို ျပဳစုခဲ့ၾကသည္မွာ မွန္ေသာ္ျငားလည္း ပထမဦးဆံုးေတာ့ မဟုတ္ပါေခ်။ ပထမဦးဆံုးေသာ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ အဘိဓာန္ ျပဳစုခဲ့သူကား ျမန္မာႏိုင္ငံသားစစ္စစ္ျဖစ္၏။ မဟာဆီ မဟာေသြးပါသူ ျဖစ္၏။ ၎ကား မကၡရာမင္းသားျဖစ္ေလ၏။ မကၡရာမင္းသားမွာ အမရပူရ ပထမၿမိဳ႕တည္ ဗဒံုမင္းတရားႀကီးႏွင့္ မိဖုရား သီရိမဟာရတနာေဒ၀ီ တို႔၏ သားေတာ္ ျဖစ္သည္။ အင္း၀ဘုရင္ ဘႀကီးေတာ္၏ ဦးေလးေတာ္စပ္သည္။ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၁၅၃ ခုႏွစ္တြင္ ဖြားျမင္၍ ၁၂၁၀ ျပည့္ႏွစ္ အသက္ (၅၇)ႏွစ္ အရြယ္တြင္ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။ မကၡရာမင္းသား အသက္ထင္ရွားရွိခဲ့စဥ္က ႏိုင္ငံႏွင့္လူမ်ဳိး၏ အက်ဳိးကို အစြမ္းကုန္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ေဆာင္ရြက္သည္ဆိုရာ၌ ႏိုင္ငံေရးအရ မဟုတ္။ စာေပေရး၊ ပညာေရးအရ ေဆာင္ရြက္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ထိုစဥ္က ျမန္မာတို႔သည္ အေနာက္တိုင္း၀ိဇၨာသိပၸံပညာရပ္ မ်ားကို မတတ္ေျမာက္ၾကေသး။ ေခတ္မမီၾကေသး။ ကမာၻျပားသည္ဟူေသာ အယူအဆကိုပင္ ယူဆေနၾကဆဲျဖစ္သည္။ ထိုအခ်က္ကို မင္းသားႀကီးသည္ ေကာင္းစြာ သတိျပဳ ဆင္ျခင္မိသည္။ မင္းသားႀကီးသည္ အင္း၀ေနျပည္ေတာ္ေရာက္ အဂၤလိပ္လူမ်ဳိးမ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံ ရာတြင္ ထိုသူတို႔မွတဆင့္ ေခတ္မီ ၀ိဇၨာသိပၸံပညာရပ္မ်ား၏ သေဘာကို သိရွိနားလည္ခဲ့သည္။ ထိုပညာရပ္မ်ားကို တတ္ေျမာက္မွသာ ျမန္မာတို႔ ေခတ္မီမည္ကို သေဘာေပါက္ခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာမ်ား ေခတ္မီေရးကို မင္းသားႀကီးသည္ အစြမ္းကုန္ အားထုတ္ခဲ့ ေလသည္။ မင္းသားႀကီးသည္ အင္း၀သို႔ ေရာက္ရွိေနသည့္ အဂၤလိပ္ကုန္သည္ႀကီး မစၥတာေရာ္ဂ်ာထံမွ အဂၤလိပ္စာကို သင္ယူသည္။ ထို႔ေနာက္ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ေရးထားေသာ အေနာက္တိုင္း ၀ိဇၨာသိပၸံဆိုင္ရာ ပညာရပ္မ်ားကို ေလ့လာဆည္းပူးသည္။ အထူးသျဖင့္ ရီး၏ စြယ္စံုက်မ္း (Rees' Encyclopaedia) ကို ေလ့လာဆည္းပူးသည္။ ျမန္မာအမ်ဳိးသားတို႔ ေလ့လာဆည္းပူးႏိုင္ရန္လည္း ထိုက်မ္းပါ သိပၸံပညာရပ္အခ်ဳိ႕ကို ျမန္မာဘာသာ ျပန္ဆိုေလသည္။ အဂၤလိပ္စစ္ဗိုလ္မွဴးႀကီး ကာနယ္ဘားေနးသည္ အင္း၀သို႔ အေရးပိုင္၀န္ႀကီးအျဖစ္ အမႈထမ္းဖို႔ ေရာက္လာစဥ္အတြင္း မကၡရာမင္းသား ႀကီးအား ပညာရွင္တစ္ဦးအျဖစ္ သတ္မွတ္လ်က္ ေလးစား ၾကည္ညိဳစြာ သြားေရာက္ေတြ႕ဆံုခဲ့ေပသည္။
-- အားလံုးေပ်ာ္ရြင္ပါေစ
**မာမာ**
-ပထမဆံုး အဂၤလိပ္-ျမန္မာ အဘိဓာန္ကို ျပဳစုခဲ့သူ-
ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ပထမဦးဆံုးေသာ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ အဘိဓာန္ကို ျပဳစုခဲ့သူမွာ ဦးေရႊၾကဴးလည္းမဟုတ္၊ ဦးထြန္းၿငိမ္းလည္းမဟုတ္၊ ေဒါက္တာဘဟန္လည္း မဟုတ္။ ၎တို႔မွာ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ အဘိဓာန္ကို ျပဳစုခဲ့ၾကသည္မွာ မွန္ေသာ္ျငားလည္း ပထမဦးဆံုးေတာ့ မဟုတ္ပါေခ်။ ပထမဦးဆံုးေသာ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ အဘိဓာန္ ျပဳစုခဲ့သူကား ျမန္မာႏိုင္ငံသားစစ္စစ္ျဖစ္၏။ မဟာဆီ မဟာေသြးပါသူ ျဖစ္၏။ ၎ကား မကၡရာမင္းသားျဖစ္ေလ၏။ မကၡရာမင္းသားမွာ အမရပူရ ပထမၿမိဳ႕တည္ ဗဒံုမင္းတရားႀကီးႏွင့္ မိဖုရား သီရိမဟာရတနာေဒ၀ီ တို႔၏ သားေတာ္ ျဖစ္သည္။ အင္း၀ဘုရင္ ဘႀကီးေတာ္၏ ဦးေလးေတာ္စပ္သည္။ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၁၅၃ ခုႏွစ္တြင္ ဖြားျမင္၍ ၁၂၁၀ ျပည့္ႏွစ္ အသက္ (၅၇)ႏွစ္ အရြယ္တြင္ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။ မကၡရာမင္းသား အသက္ထင္ရွားရွိခဲ့စဥ္က ႏိုင္ငံႏွင့္လူမ်ဳိး၏ အက်ဳိးကို အစြမ္းကုန္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ေဆာင္ရြက္သည္ဆိုရာ၌ ႏိုင္ငံေရးအရ မဟုတ္။ စာေပေရး၊ ပညာေရးအရ ေဆာင္ရြက္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ထိုစဥ္က ျမန္မာတို႔သည္ အေနာက္တိုင္း၀ိဇၨာသိပၸံပညာရပ္ မ်ားကို မတတ္ေျမာက္ၾကေသး။ ေခတ္မမီၾကေသး။ ကမာၻျပားသည္ဟူေသာ အယူအဆကိုပင္ ယူဆေနၾကဆဲျဖစ္သည္။ ထိုအခ်က္ကို မင္းသားႀကီးသည္ ေကာင္းစြာ သတိျပဳ ဆင္ျခင္မိသည္။ မင္းသားႀကီးသည္ အင္း၀ေနျပည္ေတာ္ေရာက္ အဂၤလိပ္လူမ်ဳိးမ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံ ရာတြင္ ထိုသူတို႔မွတဆင့္ ေခတ္မီ ၀ိဇၨာသိပၸံပညာရပ္မ်ား၏ သေဘာကို သိရွိနားလည္ခဲ့သည္။ ထိုပညာရပ္မ်ားကို တတ္ေျမာက္မွသာ ျမန္မာတို႔ ေခတ္မီမည္ကို သေဘာေပါက္ခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာမ်ား ေခတ္မီေရးကို မင္းသားႀကီးသည္ အစြမ္းကုန္ အားထုတ္ခဲ့ ေလသည္။ မင္းသားႀကီးသည္ အင္း၀သို႔ ေရာက္ရွိေနသည့္ အဂၤလိပ္ကုန္သည္ႀကီး မစၥတာေရာ္ဂ်ာထံမွ အဂၤလိပ္စာကို သင္ယူသည္။ ထို႔ေနာက္ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ေရးထားေသာ အေနာက္တိုင္း ၀ိဇၨာသိပၸံဆိုင္ရာ ပညာရပ္မ်ားကို ေလ့လာဆည္းပူးသည္။ အထူးသျဖင့္ ရီး၏ စြယ္စံုက်မ္း (Rees' Encyclopaedia) ကို ေလ့လာဆည္းပူးသည္။ ျမန္မာအမ်ဳိးသားတို႔ ေလ့လာဆည္းပူးႏိုင္ရန္လည္း ထိုက်မ္းပါ သိပၸံပညာရပ္အခ်ဳိ႕ကို ျမန္မာဘာသာ ျပန္ဆိုေလသည္။ အဂၤလိပ္စစ္ဗိုလ္မွဴးႀကီး ကာနယ္ဘားေနးသည္ အင္း၀သို႔ အေရးပိုင္၀န္ႀကီးအျဖစ္ အမႈထမ္းဖို႔ ေရာက္လာစဥ္အတြင္း မကၡရာမင္းသား ႀကီးအား ပညာရွင္တစ္ဦးအျဖစ္ သတ္မွတ္လ်က္ ေလးစား ၾကည္ညိဳစြာ သြားေရာက္ေတြ႕ဆံုခဲ့ေပသည္။
-- အားလံုးေပ်ာ္ရြင္ပါေစ
**မာမာ**
No comments:
Post a Comment