--လူထုက်န္းမာေရး(သင္မၾကာခဏ ဝမ္းခ်ဳပ္ေနလွ်င္)--

>

**Public Health**

 ေဒါက္တာစြမ္း (ေဆး - ၁)
 ေဒါက္တာစြမ္းခင္ဗ်ား ...ကြၽန္ေတာ့္မွာ မၾကာခဏ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဝမ္းႏုတ္ေဆး စားသံုး လိုေပမဲ့ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိး ရွိတယ္ေျပာလို႔ စားလည္း မစားရဲပါဘူး ဆရာ။ ဝမ္းခ်ဳပ္တာေ ၾကာင့္ အလုပ္မွာပါ စိတ္မပါ ျဖစ္ရပါတယ္။ တစ္ကိုယ္လံုးေညာင္းၿပီး ႏံုးခ်ည့္ပင္ပန္း ေနသလို အၿမဲခံစား ရပါတယ္ဆရာ။ ဝမ္းတစ္လံုး မေကာင္းလို႔ ကၽြန္ေတာ္ ေခါင္းခဲ ေနပါၿပီ။ ၀မ္းမခ်ဳပ္ေအာင္ ဘယ္လို လုပ္ရမလဲ ဆရာ။ (ကြၽန္ေတာ္က ဝမ္းႏုတ္ေဆး မစားခ်င္ပါ)
ဦးကိုကို(အမရပူရ)

 ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း ေဝဒနာ ျဖစ္ရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္း မ်ားကေတာ့ အစာစားေသာက္မႈ လြဲမွားျခင္း၊ ဝမ္းသြား က်င့္မမွန္ျခင္း၊ အသက္ႀကီးလာျခင္း၊ အိပ္ရာထဲ အလွဲမ်ားျခင္း၊ကား၊ ရထားအစီးမ်ားျခင္း စတဲ့ သာမန္ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား အျပင္ အစာအိမ္ေဆး အခ်ဳိ႕၊ ေသြးေပါင္က်ေဆး အခ်ဳိ႕နဲ႔ စိတ္က်ေရာဂါ ကုသေဆး အခ်ဳိ႕ေၾကာင့္လည္း ဝမ္းခ်ဳပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဆီးခ်ဳိ၊ ေက်ာက္ကပ္၊ သိုင္း႐ိြဳက္ဂလင္း အားနည္းျခင္း၊ ပိုတက္ဆီယမ္နည္းျခင္း၊ ကယ္လ္ဆီယမ္ မ်ားျခင္းႏွင့္ ကိုယ္ဝန္ရွိျခင္း တို႔ေၾကာင့္လည္း ဝမ္းခ်ဳပ္ ႏိုင္ပါ တယ္။ ဒါ့အျပင္ အူမႀကီး ကင္ဆာ၊ အူလမ္းေၾကာင္း ပိတ္ဆို႔ျခင္း၊ အူကြၽံအူေခါက္ျခင္း စတဲ့ အူလမ္းေၾကာင္း ဆိုင္ရာ ေဝဒနာမ်ားေၾကာင့္လည္း ဝမ္းခ်ဳပ္ ႏိုင္ပါေသးတယ္။ တခ်ဳိ႕ကေတာ့ စအိုကြၽံျခင္း၊ ဝမ္းညႇစ္ ၾကြက္သား အားနည္းျခင္း၊ စိတ္က်ျခင္း၊ ဝမ္းပံုမွန္ မသြားဘဲ ခ်ဳပ္တည္းထားျခင္း တို႔ေၾကာင့္လည္း ဝမ္းခ်ဳပ္ ျခင္း ျဖစ္ေပၚ ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အထက္ပါ လကၡဏာေတြ အနက္ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္းကို ျဖစ္ေစေသာ ေရာဂါ ရွိပါက အဆိုပါ ေရာ ဂါကို ဦးစြာ ကုသရမွာပါ။ ဝမ္းခ်ဳပ္ေစေသာ ေဆးမ်ားႏွင့္ ဝမ္းႏုတ္ေဆး အျပင္းစားမ်ား သံုးစြဲျခင္းကို ေရွာင္ပါ။ အမွ်င္ဓာတ္ မ်ားမ်ားပါေသာ သီးႏွံ၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားကို စားသံုးပါ ။ ေရ၊ ေဖ်ာ္ ရည္နဲ႔ အခ်ဳိရည္မ်ားမ်ား ေသာက္ေပးၿပီး ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ မွန္မွန္လုပ္ပါ။ အမွ်င္ဓာတ္ ပါေသာေဆး Normacol တို႔၊ Fybogel-Fybranta တို႔ တြဲေသာက္ ႏိုင္ပါတယ္။ ဝမ္းခ်ဴေဆးေတာင့္လည္း သံုးႏိုင္ပါတယ္။ နံနက္တိုင္း ပံုမွန္ ဝမ္းသြားတဲ့ အက်င့္ လုပ္ေဆာင္ေပးပါ။ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း ျဖစ္ရတာဟာ အစားအေသာက္ အေနအထိုင္ မမွန္ကန္ျခင္း၊ ေရေသာက္နည္းျခင္း၊ ဝမ္းသြားက်င့္ မရွိျခင္း၊ အူလမ္းေၾကာင္း လႈပ္ရွားမႈ မမွန္ျခင္းနဲ႔ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ နည္းျခင္းတို႔ေၾကာင့္ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဝမ္းခ်ဳပ္တာဟာ အူမႀကီး ကင္ဆာရဲ႕ ေရွ႕ေျပး လကၡဏာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တာေၾကာင့္ ဂ႐ုျပဳဖို႔ လိုအပ္ပါတ ယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဦးကိုကိုရဲ႕ မလိုအပ္ဘဲ ဝမ္းႏုတ္ေဆး မစားတဲ့ အက်င့္ဟာ အေလ့အထ ေကာင္းပါ။ အူလမ္းေၾကာင္း ပိတ္လို႔ ဝမ္းခ်ဳပ္ သူေတြမွာ ဝမ္းႏုတ္ေဆးေၾကာင့္ အူေပါက္ျခင္း၊ ေရာဂါပို ဆိုးျခင္း၊ အေရးေပၚ ခြဲစိတ္ရျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္ပါ တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေကာင္းမြန္မွ်တေသာ ေနထိုင္နည္းျဖင့္ ဝမ္းတစ္လံုးေကာင္းလို႔ ေခါင္းမခဲ ေစႏိုင္ေၾကာင္း ပါ။ အေနအထိုင္၊ အစားအေသာက္၊ အေလ့အက်င့္ ေျပာင္းလဲ လိုက္တာနဲ႔ ဝမ္းပံုမွန္ ျဖစ္သြားပါမယ္။ အကယ္၍ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ သိသာစြာ က်ဆင္းျခင္း၊ ဝမ္းသြားေသြးပါျခင္း၊ ဝမ္းသြားလိုက္၊ ခ်ဳပ္လိုက္ အျဖစ္ မ်ားျခင္း၊ ဗိုက္ေဖာင္း လာျခင္း၊ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊ သာမန္ထက္ ပိုေမာပန္းျခင္း၊ ဗိုက္နာျခင္းစတဲ့ လကၡဏာေတြ ျဖစ္ေပၚရင္ေတာ့ နီးစပ္ရာေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းသို႔ အျမန္ဆံုး သြားေရာက္ျပသ သင့္ပါေၾကာင္း လမ္းၫႊန္ရင္း ဦးကို ကိုလည္း ဝမ္းေကာင္းလို႔ စိတ္ၾကည္ ေပ်ာ္ရႊင္ ခ်မ္းေျမ့ပါေစေၾကာင္း ဆုေတာင္း အပ္ပါသည္။

Written by အာၾကီး

**Public Health**

 ေဒါက္တာစြမ္း (ေဆး - ၁)
 ေဒါက္တာစြမ္းခင္ဗ်ား ...ကြၽန္ေတာ့္မွာ မၾကာခဏ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဝမ္းႏုတ္ေဆး စားသံုး လိုေပမဲ့ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိး ရွိတယ္ေျပာလို႔ စားလည္း မစားရဲပါဘူး ဆရာ။ ဝမ္းခ်ဳပ္တာေ ၾကာင့္ အလုပ္မွာပါ စိတ္မပါ ျဖစ္ရပါတယ္။ တစ္ကိုယ္လံုးေညာင္းၿပီး ႏံုးခ်ည့္ပင္ပန္း ေနသလို အၿမဲခံစား ရပါတယ္ဆရာ။ ဝမ္းတစ္လံုး မေကာင္းလို႔ ကၽြန္ေတာ္ ေခါင္းခဲ ေနပါၿပီ။ ၀မ္းမခ်ဳပ္ေအာင္ ဘယ္လို လုပ္ရမလဲ ဆရာ။ (ကြၽန္ေတာ္က ဝမ္းႏုတ္ေဆး မစားခ်င္ပါ)
ဦးကိုကို(အမရပူရ)

 ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း ေဝဒနာ ျဖစ္ရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္း မ်ားကေတာ့ အစာစားေသာက္မႈ လြဲမွားျခင္း၊ ဝမ္းသြား က်င့္မမွန္ျခင္း၊ အသက္ႀကီးလာျခင္း၊ အိပ္ရာထဲ အလွဲမ်ားျခင္း၊ကား၊ ရထားအစီးမ်ားျခင္း စတဲ့ သာမန္ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား အျပင္ အစာအိမ္ေဆး အခ်ဳိ႕၊ ေသြးေပါင္က်ေဆး အခ်ဳိ႕နဲ႔ စိတ္က်ေရာဂါ ကုသေဆး အခ်ဳိ႕ေၾကာင့္လည္း ဝမ္းခ်ဳပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဆီးခ်ဳိ၊ ေက်ာက္ကပ္၊ သိုင္း႐ိြဳက္ဂလင္း အားနည္းျခင္း၊ ပိုတက္ဆီယမ္နည္းျခင္း၊ ကယ္လ္ဆီယမ္ မ်ားျခင္းႏွင့္ ကိုယ္ဝန္ရွိျခင္း တို႔ေၾကာင့္လည္း ဝမ္းခ်ဳပ္ ႏိုင္ပါ တယ္။ ဒါ့အျပင္ အူမႀကီး ကင္ဆာ၊ အူလမ္းေၾကာင္း ပိတ္ဆို႔ျခင္း၊ အူကြၽံအူေခါက္ျခင္း စတဲ့ အူလမ္းေၾကာင္း ဆိုင္ရာ ေဝဒနာမ်ားေၾကာင့္လည္း ဝမ္းခ်ဳပ္ ႏိုင္ပါေသးတယ္။ တခ်ဳိ႕ကေတာ့ စအိုကြၽံျခင္း၊ ဝမ္းညႇစ္ ၾကြက္သား အားနည္းျခင္း၊ စိတ္က်ျခင္း၊ ဝမ္းပံုမွန္ မသြားဘဲ ခ်ဳပ္တည္းထားျခင္း တို႔ေၾကာင့္လည္း ဝမ္းခ်ဳပ္ ျခင္း ျဖစ္ေပၚ ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အထက္ပါ လကၡဏာေတြ အနက္ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္းကို ျဖစ္ေစေသာ ေရာဂါ ရွိပါက အဆိုပါ ေရာ ဂါကို ဦးစြာ ကုသရမွာပါ။ ဝမ္းခ်ဳပ္ေစေသာ ေဆးမ်ားႏွင့္ ဝမ္းႏုတ္ေဆး အျပင္းစားမ်ား သံုးစြဲျခင္းကို ေရွာင္ပါ။ အမွ်င္ဓာတ္ မ်ားမ်ားပါေသာ သီးႏွံ၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားကို စားသံုးပါ ။ ေရ၊ ေဖ်ာ္ ရည္နဲ႔ အခ်ဳိရည္မ်ားမ်ား ေသာက္ေပးၿပီး ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ မွန္မွန္လုပ္ပါ။ အမွ်င္ဓာတ္ ပါေသာေဆး Normacol တို႔၊ Fybogel-Fybranta တို႔ တြဲေသာက္ ႏိုင္ပါတယ္။ ဝမ္းခ်ဴေဆးေတာင့္လည္း သံုးႏိုင္ပါတယ္။ နံနက္တိုင္း ပံုမွန္ ဝမ္းသြားတဲ့ အက်င့္ လုပ္ေဆာင္ေပးပါ။ ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္း ျဖစ္ရတာဟာ အစားအေသာက္ အေနအထိုင္ မမွန္ကန္ျခင္း၊ ေရေသာက္နည္းျခင္း၊ ဝမ္းသြားက်င့္ မရွိျခင္း၊ အူလမ္းေၾကာင္း လႈပ္ရွားမႈ မမွန္ျခင္းနဲ႔ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ နည္းျခင္းတို႔ေၾကာင့္ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဝမ္းခ်ဳပ္တာဟာ အူမႀကီး ကင္ဆာရဲ႕ ေရွ႕ေျပး လကၡဏာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တာေၾကာင့္ ဂ႐ုျပဳဖို႔ လိုအပ္ပါတ ယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဦးကိုကိုရဲ႕ မလိုအပ္ဘဲ ဝမ္းႏုတ္ေဆး မစားတဲ့ အက်င့္ဟာ အေလ့အထ ေကာင္းပါ။ အူလမ္းေၾကာင္း ပိတ္လို႔ ဝမ္းခ်ဳပ္ သူေတြမွာ ဝမ္းႏုတ္ေဆးေၾကာင့္ အူေပါက္ျခင္း၊ ေရာဂါပို ဆိုးျခင္း၊ အေရးေပၚ ခြဲစိတ္ရျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္ပါ တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေကာင္းမြန္မွ်တေသာ ေနထိုင္နည္းျဖင့္ ဝမ္းတစ္လံုးေကာင္းလို႔ ေခါင္းမခဲ ေစႏိုင္ေၾကာင္း ပါ။ အေနအထိုင္၊ အစားအေသာက္၊ အေလ့အက်င့္ ေျပာင္းလဲ လိုက္တာနဲ႔ ဝမ္းပံုမွန္ ျဖစ္သြားပါမယ္။ အကယ္၍ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ သိသာစြာ က်ဆင္းျခင္း၊ ဝမ္းသြားေသြးပါျခင္း၊ ဝမ္းသြားလိုက္၊ ခ်ဳပ္လိုက္ အျဖစ္ မ်ားျခင္း၊ ဗိုက္ေဖာင္း လာျခင္း၊ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊ သာမန္ထက္ ပိုေမာပန္းျခင္း၊ ဗိုက္နာျခင္းစတဲ့ လကၡဏာေတြ ျဖစ္ေပၚရင္ေတာ့ နီးစပ္ရာေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းသို႔ အျမန္ဆံုး သြားေရာက္ျပသ သင့္ပါေၾကာင္း လမ္းၫႊန္ရင္း ဦးကို ကိုလည္း ဝမ္းေကာင္းလို႔ စိတ္ၾကည္ ေပ်ာ္ရႊင္ ခ်မ္းေျမ့ပါေစေၾကာင္း ဆုေတာင္း အပ္ပါသည္။

Written by အာၾကီး