--လူထုက်န္းမာေရး(မုန္လာဥနီ နဲ့ ့ကင္ဆာေရာဂါ)---

>

**Public Health**
အရသာလညး္ ေကာငး္ က်နး္ မာေရးနဲ ့လညး္ ညီညြတ္ တဲ့ သ ဘာ၀ အစားအစာေတြထဲမွာ မုန္လာ ဥနီကလညး္ တစ္ခုအ ပါအ၀င္ပ ါပ။ဲ မုန္လာဥနီကို ခ်က္ပဲစားစား၊ အစိမ္းပဲစားစား ကိုယ္ႏွစ္သက္ သလ ို စားသးုံ ႏုိင္ ပ ါတယ။္ မုန္လာဥနီေဖ်ာ္ရည္လည္း ေသာက္သံုး ႏုိင္ပါေသးတယ္။ ကင္ဆာေရာဂါ ကို ကာကြယ္ႏုိင္တဲ့ အစားအစာ ေတြထဲမွာ မုန္လာဥနီက တစ္ခု အပါအ၀င္ပါပဲ။
မုန္လာဥနီဟာ ဘာေၾကာင့္ က်န္းမာေစတာလဲဆုိရင္ ၄င္းမွာ ဗီတာမင္ ေအ၊ စီ၊ ဒီ၊ အီးနဲ႔ ဗီတာမင္ေကတု႔ိအျပင္ ဗီတာမင္ B1? B2? B6တို႔ ေျမာက္ျမားစြာ ပါ၀င္ေနလုိ႔ပါပဲ။ ထုိ႔ျပင္ အမွ်င္ ဓာတ္၊ ဆိုဒီယမ္ဓာတ္၊ ပိုတက္ စီယမ္ဓာတ္၊ သိုင္ယာမင္းဓာတ္၊ ဖိုလိတ္ နဲ ့ဘို င္္ အိုတို င ္စတဲ ့အ ာဟာရ ဓာတ္ေတြလညး္ မ်ားျပားစြာ ပါ၀င္ ေနပါေသးတယ္။ မုန္လာဥနီ ပံုမွန္စားသံုးေပး ျခင္းေၾကာင့္ ေသြးတြင္းမေကာင္း တဲ့ ကိုလက္စထေရာအဆင့္ကို ေလ်ာ့က်ေစၿပီး ႏွလံုးေရာဂါ ေ၀ဒနာမျဖစ္ပြားေအာင ္ ကာကြယ္ ေပးႏုိင္ပါတယ္။ ေသြးဖိအားကို ေလ်ာ့က်ေစတဲ့အျပင္ ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္ကိုလည္း ေလွ်ာ့ခ် ေပးႏုိင္တဲ့ ဂုဏ္သတိ္ၱရွိပါတယ္။

 (မုန္လာဥနီ သံပရာေဖ်ာ္ရည္)

အဆုတ္ကင္ဆာ အပါအ၀င္ ကင္ဆ ာေရာဂါအမ်ဳိးမ်ဳိးရ႕ဲ ျဖစ္ႏိုင္ ေျခကို ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။ မုန္လာဥနီ ကိုအစိမး္လိုက္ စားသးုံ ေပးပါက ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ ပြားမႈကို ပိုမုိဟန္႔တား ကာကြယ္ ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ ကိုယ္ခံအားစနစ္ က ုိ ျမွင္ ့တ င္ေပးတဲ့အတြက္ေၾကာင့ ္ ျပင္ပမွကူး စက္ေရာဂါမ်ား အလြယ္ တက ူ မ၀င္ေ ရာက္ႏို င္ ပ ါဘးူ ။ ၁၀၀မီလီ ဂရမ ္ မုန္လာဥနီ တစ္ေ တာင့္ မွ ာ ဗီတာမင္ေအက ၉၃ ရာခုိင္ႏႈန္း ေတာင ္ ပါ၀င္ပ ါတယ။္ ထ ို ့ေ ၾကာင့ ္ အျမင္အာ႐ုံ ပိုမုိၾကည္လင္ေစၿပီး မ်ကစ္ ိ အားေကာငး္ ေစပါတယ။္ 

မုန္လာဥနီ တြင္ပါ၀င္ေသာအမွ်င္ ဓာတ္က အူမႀကီးကင္ဆာျဖစ္ပြား အသည္းမွ ဗက္တီးရီးယားမ်ား ကို ေသေစပါတယ္။ တစ္ေန႔ကို မုန္လာဥနီတစ္လုံး စားသုံးပါက ေလျဖတ္ျခင္းျဖစ္ႏုိင္ေျခကို ၆၈ ရာခုိင္ႏႈန္း ေလ်ာ့ပါးေစပါတယ္။ ဦးေႏွာက္စြမ္းအား ျမႇင့္တင္ေပး ျခင္းေၾကာင့္ ေလျဖတ္လူနာမ်ား ကုသရာမွာ မ်ားစြာအေထာက္ အကူေပးႏုိင္ပါတယ္။

ထျ႔ိုပင ္ အမ်ဳးိ သမးီ မ်ား အလွ အပေရးရာအျဖာျဖာလညး္ အသးံု ျပဳႏုိင္ပါေသးတယ္။ မုန္လာဥနီ ထဲမွာပါတဲ့ ဗီတာမင္စီက အသား အေရကို တင္းရင္းလွပေစပါ တယ္။ အေရးအေၾကာင္း မရွိ ေအာင ္ ကာကြယ္ ေ ပးၿပးီ အိုမငး္တ့ ဲ ျဖစ္စဥ္ကို ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။ မုန္လာဥနီကို အခြံခြာ၊ အႏွစ္ရည္ ရေအာင္လုပ္ၿပီး ၄င္းအရည္နဲ႔ မ်က္ႏွာေပၚ သုတ္လိမ္း၍လည္း မ်က္ႏွာ ေပါင္းတင္ႏိုင္ပါေသး တယ္။ မုန္လာဥနီအသုံးျပဳၿပီး မ်က္ႏွ ာ ေပါငး္ တငျ္ခငး္ ဟာ အေရ ျပားၾကမ္းတမ္းမြဲညစ္တာကို ထိ ေရာက္စြာျပဳျပင္ေပးႏုိင္ပါတယ္။ ဗီတာမင္ေအ ပါ၀င္ျခင္းေၾကာင့္ ဦးေရျပား က်န္းမာေစၿပီး ဆံပင္ သား သန္စြမ္းေတာက္ေျပာင္ေစ ပါတယ္။ 


ယခုလို အရသာလည္း ေကာင္း က်န္းမာေရးနဲ႔လည္း ညီညြတ္တဲ့ မုန္လာဥနီကို တစ္ ကမာ္ၻ လးံု မွာ ပံုစံအ မ်ဳးိ မ်ဳးိ နဲ ့စ ားသးံု ေနၾကပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ္၀န္ ေဆာင္ေတြနဲ ့အရက္ေသာက္ထား သူေ တြဟာ မုန္လာဥနီ စ ားသးံု ျခငး္ ကို ဆင္ျခင္ရပါမယ္။ ကုိယ္၀န္ ေဆာင္ခ်ိန္အတြင္း မုန္လာဥနီ အမ်ားအျပား စားသုံးျခင္းဟာ ကိုယ္ ၀န္ပ ်က္က်ေစႏိုင္ ၿပးီ အရက္ နဲ ့တြဲ ဖ က္စားသးံု မိရ င္ေတာ ့ အဆိပ္ သင့္ေစတတ္ေၾကာင္း စာဖတ္သူ မ်ားထ ံ ဗဟုသုတအလိုငွာ ေ၀မွ် လုိက္ပါတယ္။ 



 *ဇင္ဇင္မင္းလြင္*

**Public Health**
အရသာလညး္ ေကာငး္ က်နး္ မာေရးနဲ ့လညး္ ညီညြတ္ တဲ့ သ ဘာ၀ အစားအစာေတြထဲမွာ မုန္လာ ဥနီကလညး္ တစ္ခုအ ပါအ၀င္ပ ါပ။ဲ မုန္လာဥနီကို ခ်က္ပဲစားစား၊ အစိမ္းပဲစားစား ကိုယ္ႏွစ္သက္ သလ ို စားသးုံ ႏုိင္ ပ ါတယ။္ မုန္လာဥနီေဖ်ာ္ရည္လည္း ေသာက္သံုး ႏုိင္ပါေသးတယ္။ ကင္ဆာေရာဂါ ကို ကာကြယ္ႏုိင္တဲ့ အစားအစာ ေတြထဲမွာ မုန္လာဥနီက တစ္ခု အပါအ၀င္ပါပဲ။
မုန္လာဥနီဟာ ဘာေၾကာင့္ က်န္းမာေစတာလဲဆုိရင္ ၄င္းမွာ ဗီတာမင္ ေအ၊ စီ၊ ဒီ၊ အီးနဲ႔ ဗီတာမင္ေကတု႔ိအျပင္ ဗီတာမင္ B1? B2? B6တို႔ ေျမာက္ျမားစြာ ပါ၀င္ေနလုိ႔ပါပဲ။ ထုိ႔ျပင္ အမွ်င္ ဓာတ္၊ ဆိုဒီယမ္ဓာတ္၊ ပိုတက္ စီယမ္ဓာတ္၊ သိုင္ယာမင္းဓာတ္၊ ဖိုလိတ္ နဲ ့ဘို င္္ အိုတို င ္စတဲ ့အ ာဟာရ ဓာတ္ေတြလညး္ မ်ားျပားစြာ ပါ၀င္ ေနပါေသးတယ္။ မုန္လာဥနီ ပံုမွန္စားသံုးေပး ျခင္းေၾကာင့္ ေသြးတြင္းမေကာင္း တဲ့ ကိုလက္စထေရာအဆင့္ကို ေလ်ာ့က်ေစၿပီး ႏွလံုးေရာဂါ ေ၀ဒနာမျဖစ္ပြားေအာင ္ ကာကြယ္ ေပးႏုိင္ပါတယ္။ ေသြးဖိအားကို ေလ်ာ့က်ေစတဲ့အျပင္ ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္ကိုလည္း ေလွ်ာ့ခ် ေပးႏုိင္တဲ့ ဂုဏ္သတိ္ၱရွိပါတယ္။

 (မုန္လာဥနီ သံပရာေဖ်ာ္ရည္)

အဆုတ္ကင္ဆာ အပါအ၀င္ ကင္ဆ ာေရာဂါအမ်ဳိးမ်ဳိးရ႕ဲ ျဖစ္ႏိုင္ ေျခကို ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။ မုန္လာဥနီ ကိုအစိမး္လိုက္ စားသးုံ ေပးပါက ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ ပြားမႈကို ပိုမုိဟန္႔တား ကာကြယ္ ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ ကိုယ္ခံအားစနစ္ က ုိ ျမွင္ ့တ င္ေပးတဲ့အတြက္ေၾကာင့ ္ ျပင္ပမွကူး စက္ေရာဂါမ်ား အလြယ္ တက ူ မ၀င္ေ ရာက္ႏို င္ ပ ါဘးူ ။ ၁၀၀မီလီ ဂရမ ္ မုန္လာဥနီ တစ္ေ တာင့္ မွ ာ ဗီတာမင္ေအက ၉၃ ရာခုိင္ႏႈန္း ေတာင ္ ပါ၀င္ပ ါတယ။္ ထ ို ့ေ ၾကာင့ ္ အျမင္အာ႐ုံ ပိုမုိၾကည္လင္ေစၿပီး မ်ကစ္ ိ အားေကာငး္ ေစပါတယ။္ 

မုန္လာဥနီ တြင္ပါ၀င္ေသာအမွ်င္ ဓာတ္က အူမႀကီးကင္ဆာျဖစ္ပြား အသည္းမွ ဗက္တီးရီးယားမ်ား ကို ေသေစပါတယ္။ တစ္ေန႔ကို မုန္လာဥနီတစ္လုံး စားသုံးပါက ေလျဖတ္ျခင္းျဖစ္ႏုိင္ေျခကို ၆၈ ရာခုိင္ႏႈန္း ေလ်ာ့ပါးေစပါတယ္။ ဦးေႏွာက္စြမ္းအား ျမႇင့္တင္ေပး ျခင္းေၾကာင့္ ေလျဖတ္လူနာမ်ား ကုသရာမွာ မ်ားစြာအေထာက္ အကူေပးႏုိင္ပါတယ္။

ထျ႔ိုပင ္ အမ်ဳးိ သမးီ မ်ား အလွ အပေရးရာအျဖာျဖာလညး္ အသးံု ျပဳႏုိင္ပါေသးတယ္။ မုန္လာဥနီ ထဲမွာပါတဲ့ ဗီတာမင္စီက အသား အေရကို တင္းရင္းလွပေစပါ တယ္။ အေရးအေၾကာင္း မရွိ ေအာင ္ ကာကြယ္ ေ ပးၿပးီ အိုမငး္တ့ ဲ ျဖစ္စဥ္ကို ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။ မုန္လာဥနီကို အခြံခြာ၊ အႏွစ္ရည္ ရေအာင္လုပ္ၿပီး ၄င္းအရည္နဲ႔ မ်က္ႏွာေပၚ သုတ္လိမ္း၍လည္း မ်က္ႏွာ ေပါင္းတင္ႏိုင္ပါေသး တယ္။ မုန္လာဥနီအသုံးျပဳၿပီး မ်က္ႏွ ာ ေပါငး္ တငျ္ခငး္ ဟာ အေရ ျပားၾကမ္းတမ္းမြဲညစ္တာကို ထိ ေရာက္စြာျပဳျပင္ေပးႏုိင္ပါတယ္။ ဗီတာမင္ေအ ပါ၀င္ျခင္းေၾကာင့္ ဦးေရျပား က်န္းမာေစၿပီး ဆံပင္ သား သန္စြမ္းေတာက္ေျပာင္ေစ ပါတယ္။ 


ယခုလို အရသာလည္း ေကာင္း က်န္းမာေရးနဲ႔လည္း ညီညြတ္တဲ့ မုန္လာဥနီကို တစ္ ကမာ္ၻ လးံု မွာ ပံုစံအ မ်ဳးိ မ်ဳးိ နဲ ့စ ားသးံု ေနၾကပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ္၀န္ ေဆာင္ေတြနဲ ့အရက္ေသာက္ထား သူေ တြဟာ မုန္လာဥနီ စ ားသးံု ျခငး္ ကို ဆင္ျခင္ရပါမယ္။ ကုိယ္၀န္ ေဆာင္ခ်ိန္အတြင္း မုန္လာဥနီ အမ်ားအျပား စားသုံးျခင္းဟာ ကိုယ္ ၀န္ပ ်က္က်ေစႏိုင္ ၿပးီ အရက္ နဲ ့တြဲ ဖ က္စားသးံု မိရ င္ေတာ ့ အဆိပ္ သင့္ေစတတ္ေၾကာင္း စာဖတ္သူ မ်ားထ ံ ဗဟုသုတအလိုငွာ ေ၀မွ် လုိက္ပါတယ္။ 



 *ဇင္ဇင္မင္းလြင္*