==လူထုက်န္းမာေရး(အခ်ိန္မေနွာင္းခင္အသိတရားနဲ ့ ယမကာ၀ဲၾသဃသံသရာကရုန္းထြက္ၾကပါစို ့) ==

>

**Public Health**

တစ္ေန႔ ညေနပိ ုင္းကျဖစ္သည္။ ကြမ္းယာဆု ိင္မွ ာ ကြမ္း၀ယ္ေနတုန္း အနီးတြင္ရွ ိသည့ ္ အမ်ဳိးသမီးတစ္စု ေျပာ စကားေၾကာင့္စိတ္၀င္စားစြ ာရပ္ၿပီး နားေထာင္ေနမိသည္။ ““ငါ့ေယာက်္ားေတာ့ အရက္ေၾကာင္ ေၾကာင္ေနၿပီ။ ညက ဟယ္... ရပ္ကြက္ထဲမွ ာရွ ိတဲ ့ ေယာက်္ ားသားေတြကု ိ သြ ား အကူအညီေတာင္းပါတယ္။ သူတိ ု ႔က ပိ ုဆု ိးေနတယ္။ ထိန္း မႏုိင္၊ သိမ္းမႏု ိင္ေတြကိ ု ျဖစ္ေနၾကတာ။ ေယာက်္ားေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္က အရက္ ေသာက္ၾကတာမ်ားတယ္””ဟု အစခ်ီကာ သူ ႔ခံစားခ်က္ကိ ု ခ်ျပရင္ဖြင့္ေနသည္။

မွန္တာေတာ့မွန္ေနသည္။ အရက္မေသာက္တတ္ ေသာ ေယာက်္ ားဆု ိလိ ု ႔ အေတာ္ ့ကိ ုရွ ားပါလာသည္။ ေက်း လက္မ်ားတြင္လည္း ထုိနည္းႏွင္ႏွင္ပင္ျဖစ္သည္။ အရက္ ေသာက္စားတတ္သည္ ့ ေယာက်္ ားေတြေၾကာင့ ္ ဇနီးေတြမွ ာ ေန႔စဥ္လိ ုလိ ု စိတ္ဆင္းရဲ၊ ကိ ုယ္ဆင္းရဲျဖစ္ၾကရသည္။ အိမ္ ေထာင္မႈသာယာဖိ ု ႔ေနေနသာသာ စား၀တ္ေနေရးအတြက္ အေတာ္ ့ကိ ု ႀကိဳးစား႐ုန္းကန္ေနရေၾကာင္း အိမ္ေထာင္ ရွင္မတစ္ဦးက ေျပာျပသည္။ ““ကၽြန္မနဲ ႔ရတုန္းက အရက္ လံ ုး၀မေသာက္တတ္ဘူး။ကေလးတစ္ေယာက္ရမွ အေပါင္း အသင္းေတြနဲ႔ေတြ႕ၿပီး အရက္ေသာက္တတ္လာတယ္။ မေသာက္ဖိ ု ႔အတန္တန္ေျပာပါတယ္။ မိဘေတြကလည္းေျပာတယ္။ မရဘူးေသာက္တာပဲ။ ၾကာေတာ့ ဘာျဖစ္တုန္း ဆု ိေတာ့ သူ ႔လုပ္စာစားဖိ ု ႔ေနေနသာသာ ကေလးငယ္ေလး နဲ ႔ ေစ်းေရာင္းထြက္ရတာ ပိ ုလွ်ံတာေလးနဲ ႔ ျဖစ္ေအာင္စားရတယ္။ ေနာက္က်ေတာ့ ကၽြန္မ ပင္ပင္ပန္းပန္းရွာလိ ု ႔ရတဲ ့ ေခၽြးႏွ ဲစာကိ ု ေတာက္ေလွ်ာက္ေတာင္းတယ္။ မရွ ိလိ ု ႔မေပး ႏု ိင္ရင္ ႐ိ ုက္ႏွက္ဆဲဆု ိၿပီး အမ်ဳိးမ်ဳိးအႏိ ုင္က်င့ ္တာ ၾကာေတာ့ မခံႏု ိင္ေတာ့တဲ့အဆံုး လင္မယားခ်င္းကြ ဲၾကတာ ခုဆုိ ကၽြန္မသမီးေလးေတာင္ ေလးတန္းေရာက္ေနၿပီ”” လို႔ ေျပာျပသည္။ေျပာမယ့ ္သာေျပာေနသည္။ သူ ႔မ်က္ႏွ ာတြင္ ခံစား ခ်က္က အထင္းသားေပၚေနသည္ကို အကဲခတ္မိသည္။ လူႀကီး၊ လူငယ္မေရြး အရက္ေသစာေသာက္စားမႈမွာ ေၾကာက္ခမန္းလိလိ မ်ားျပားလာသလု ိ အရက္ဆု ိင္၊ ဘီယာ ဆု ိင္ေတြကလည္း ၿမိဳ႕တိ ုင္းတြင္ဖြင့ ္လာသည္မွ ာ ကိ ုယ္ ေတြ ႕ပင္ျဖစ္ၿပီး ယစ္မ်ဳိးလု ိင္စင္ေစ်းေတြ အဆမတန္ျမင့္တက္လိ ုက္ေသာ္လည္း သိသာေသာ ေျပာင္းလဲမႈကိ ု ခုခ်ိန္ထိမေတြ ႕ရေသးေပ။ အဓိကမွ ာ မိမိကု ိယ္တု ိင္ပင္ျဖစ္ သည္။ အရက္ဆု ိင္ေတြ ဘယ္ေလာက္ေပါေပါ ကိ ုယ့ ္ကိ ုယ္ ကု ိထိန္းေက်ာင္းႏိ ုင္လွ်င္ အေကာင္းဆံ ုးျဖစ္ၿပီး အရက္စြ ဲ သူေတြ ေပါမ်ားလာသည့ ္အတြက္ လူသားအရင္းအျမစ္ စြမ္းပကား မ်ားစြ ာက်ဆင္းႏု ိင္သလိ ု မိဘအုပ္ထိန္းသူမ်ား၊ အိမ္ေထာင္ရွင္မ်ားအတြက္လည္း ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ပါး ထိ ခိ ုက္ေနၾကရသည္မွ ာ မျမင္ေတြ ႕ခ်င္အဆံ ုးပင္ျဖစ္သည္။

လယ္ယာလုပ္ငန္းခြင္တြင္လည္း အရက္ပါသည္။ အလွဴပြ ဲ၊ မဂၤလာပြ ဲ၊ နာေရးပြ ဲ၊ ဘာပြ ဲ၊ ညာပြ ဲ အကုန္ သူမပါရင္ပြ ဲ မစည္ျဖစ္ေနသည့္အတြက္ ေနာက္ဆက္တြ ဲ ဆု ိးက်ဳိးေတြ ကလည္း ထက္ၾကပ္မကြ ာ ကပ္ပါလာတတ္စၿမဲ။ အရက္မူး လာေတာ့ ေသြးဆူၿပီး အေကာင္းကိုအဆု ိးျမင္ မိတ္ေဆြ ကိ ုပင္ ရန္သူအသြင္ျမင္တတ္ကာ မိမွန္းမသိ၊ ဖမွန္းမသိျဖစ္ ၾကရာက မေမွ်ာ္လင့ ္ႏု ိင္သည္ ့ မႈခင္းႀကီးငယ္မ်ားေပါမ်ား လာျခင္း၏ အဓိကအရင္းအျမစ္ျဖစ္ေနသည္။ အသက္ရွည္ အနာမဲ ့စြ ာ သက္တမ္းေစ့ ေနထု ိင္ႏု ိင္ေရးကိ ု ေျမာ္ေတြးကာ အခ်ိန္မေႏွ ာင္းခင္ အသိတရားေလးနဲ ႔ သတိထားဆင္ျခင္ႏု ိင္ ၾကပါေစလိ ု႔.... ။ ။ 

+ကိုလြင္(ဆြာ)+

**Public Health**

တစ္ေန႔ ညေနပိ ုင္းကျဖစ္သည္။ ကြမ္းယာဆု ိင္မွ ာ ကြမ္း၀ယ္ေနတုန္း အနီးတြင္ရွ ိသည့ ္ အမ်ဳိးသမီးတစ္စု ေျပာ စကားေၾကာင့္စိတ္၀င္စားစြ ာရပ္ၿပီး နားေထာင္ေနမိသည္။ ““ငါ့ေယာက်္ားေတာ့ အရက္ေၾကာင္ ေၾကာင္ေနၿပီ။ ညက ဟယ္... ရပ္ကြက္ထဲမွ ာရွ ိတဲ ့ ေယာက်္ ားသားေတြကု ိ သြ ား အကူအညီေတာင္းပါတယ္။ သူတိ ု ႔က ပိ ုဆု ိးေနတယ္။ ထိန္း မႏုိင္၊ သိမ္းမႏု ိင္ေတြကိ ု ျဖစ္ေနၾကတာ။ ေယာက်္ားေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္က အရက္ ေသာက္ၾကတာမ်ားတယ္””ဟု အစခ်ီကာ သူ ႔ခံစားခ်က္ကိ ု ခ်ျပရင္ဖြင့္ေနသည္။

မွန္တာေတာ့မွန္ေနသည္။ အရက္မေသာက္တတ္ ေသာ ေယာက်္ ားဆု ိလိ ု ႔ အေတာ္ ့ကိ ုရွ ားပါလာသည္။ ေက်း လက္မ်ားတြင္လည္း ထုိနည္းႏွင္ႏွင္ပင္ျဖစ္သည္။ အရက္ ေသာက္စားတတ္သည္ ့ ေယာက်္ ားေတြေၾကာင့ ္ ဇနီးေတြမွ ာ ေန႔စဥ္လိ ုလိ ု စိတ္ဆင္းရဲ၊ ကိ ုယ္ဆင္းရဲျဖစ္ၾကရသည္။ အိမ္ ေထာင္မႈသာယာဖိ ု ႔ေနေနသာသာ စား၀တ္ေနေရးအတြက္ အေတာ္ ့ကိ ု ႀကိဳးစား႐ုန္းကန္ေနရေၾကာင္း အိမ္ေထာင္ ရွင္မတစ္ဦးက ေျပာျပသည္။ ““ကၽြန္မနဲ ႔ရတုန္းက အရက္ လံ ုး၀မေသာက္တတ္ဘူး။ကေလးတစ္ေယာက္ရမွ အေပါင္း အသင္းေတြနဲ႔ေတြ႕ၿပီး အရက္ေသာက္တတ္လာတယ္။ မေသာက္ဖိ ု ႔အတန္တန္ေျပာပါတယ္။ မိဘေတြကလည္းေျပာတယ္။ မရဘူးေသာက္တာပဲ။ ၾကာေတာ့ ဘာျဖစ္တုန္း ဆု ိေတာ့ သူ ႔လုပ္စာစားဖိ ု ႔ေနေနသာသာ ကေလးငယ္ေလး နဲ ႔ ေစ်းေရာင္းထြက္ရတာ ပိ ုလွ်ံတာေလးနဲ ႔ ျဖစ္ေအာင္စားရတယ္။ ေနာက္က်ေတာ့ ကၽြန္မ ပင္ပင္ပန္းပန္းရွာလိ ု ႔ရတဲ ့ ေခၽြးႏွ ဲစာကိ ု ေတာက္ေလွ်ာက္ေတာင္းတယ္။ မရွ ိလိ ု ႔မေပး ႏု ိင္ရင္ ႐ိ ုက္ႏွက္ဆဲဆု ိၿပီး အမ်ဳိးမ်ဳိးအႏိ ုင္က်င့ ္တာ ၾကာေတာ့ မခံႏု ိင္ေတာ့တဲ့အဆံုး လင္မယားခ်င္းကြ ဲၾကတာ ခုဆုိ ကၽြန္မသမီးေလးေတာင္ ေလးတန္းေရာက္ေနၿပီ”” လို႔ ေျပာျပသည္။ေျပာမယ့ ္သာေျပာေနသည္။ သူ ႔မ်က္ႏွ ာတြင္ ခံစား ခ်က္က အထင္းသားေပၚေနသည္ကို အကဲခတ္မိသည္။ လူႀကီး၊ လူငယ္မေရြး အရက္ေသစာေသာက္စားမႈမွာ ေၾကာက္ခမန္းလိလိ မ်ားျပားလာသလု ိ အရက္ဆု ိင္၊ ဘီယာ ဆု ိင္ေတြကလည္း ၿမိဳ႕တိ ုင္းတြင္ဖြင့ ္လာသည္မွ ာ ကိ ုယ္ ေတြ ႕ပင္ျဖစ္ၿပီး ယစ္မ်ဳိးလု ိင္စင္ေစ်းေတြ အဆမတန္ျမင့္တက္လိ ုက္ေသာ္လည္း သိသာေသာ ေျပာင္းလဲမႈကိ ု ခုခ်ိန္ထိမေတြ ႕ရေသးေပ။ အဓိကမွ ာ မိမိကု ိယ္တု ိင္ပင္ျဖစ္ သည္။ အရက္ဆု ိင္ေတြ ဘယ္ေလာက္ေပါေပါ ကိ ုယ့ ္ကိ ုယ္ ကု ိထိန္းေက်ာင္းႏိ ုင္လွ်င္ အေကာင္းဆံ ုးျဖစ္ၿပီး အရက္စြ ဲ သူေတြ ေပါမ်ားလာသည့ ္အတြက္ လူသားအရင္းအျမစ္ စြမ္းပကား မ်ားစြ ာက်ဆင္းႏု ိင္သလိ ု မိဘအုပ္ထိန္းသူမ်ား၊ အိမ္ေထာင္ရွင္မ်ားအတြက္လည္း ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ပါး ထိ ခိ ုက္ေနၾကရသည္မွ ာ မျမင္ေတြ ႕ခ်င္အဆံ ုးပင္ျဖစ္သည္။

လယ္ယာလုပ္ငန္းခြင္တြင္လည္း အရက္ပါသည္။ အလွဴပြ ဲ၊ မဂၤလာပြ ဲ၊ နာေရးပြ ဲ၊ ဘာပြ ဲ၊ ညာပြ ဲ အကုန္ သူမပါရင္ပြ ဲ မစည္ျဖစ္ေနသည့္အတြက္ ေနာက္ဆက္တြ ဲ ဆု ိးက်ဳိးေတြ ကလည္း ထက္ၾကပ္မကြ ာ ကပ္ပါလာတတ္စၿမဲ။ အရက္မူး လာေတာ့ ေသြးဆူၿပီး အေကာင္းကိုအဆု ိးျမင္ မိတ္ေဆြ ကိ ုပင္ ရန္သူအသြင္ျမင္တတ္ကာ မိမွန္းမသိ၊ ဖမွန္းမသိျဖစ္ ၾကရာက မေမွ်ာ္လင့ ္ႏု ိင္သည္ ့ မႈခင္းႀကီးငယ္မ်ားေပါမ်ား လာျခင္း၏ အဓိကအရင္းအျမစ္ျဖစ္ေနသည္။ အသက္ရွည္ အနာမဲ ့စြ ာ သက္တမ္းေစ့ ေနထု ိင္ႏု ိင္ေရးကိ ု ေျမာ္ေတြးကာ အခ်ိန္မေႏွ ာင္းခင္ အသိတရားေလးနဲ ႔ သတိထားဆင္ျခင္ႏု ိင္ ၾကပါေစလိ ု႔.... ။ ။ 

+ကိုလြင္(ဆြာ)+