အိႏိၵယႏိုင္ငံတြင္ ေပၚထြန္းခဲ႔ေသာ မဟာယာနဗုဒၶဘာသာအေၾကာင္း (၉)

>
**မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ဟုတ္-မဟုတ္ သံုးသပ္ခ်က္**

မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ဟုတ္-မဟုတ္ ျငင္းခံုစြပ္စြဲမႈမ်ား ေရွးအခါကတည္း ရွိခဲ႔ေလသည္။ယေန႔ေခတ္သုေတသီပညာရွင္တို႕၏အျမင္တြင္လည္း မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဥာဏ္ပဋိဘာန္ထက္ျမက္စူးရွေသာ က၀ိပညာရွိမ်ား ေရးသားစီရင္ခဲ႔ပံုေပၚေၾကာင္း သမိုင္း၀င္သက်မုနိ ေဂါတမဗုဒၶကိုယ္တိုင္ ေဟာၾကားခဲ႔ေသာ သုတၱန္ ေဒသနာမ်ားမျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ယူဆၾက၏။ အ႒သာဟာရွရိကာ ပညာပါရမိတာသုတၱန္ တြင္မူ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) မဟုတ္ စြပ္စြဲမႈမ်ား ကို ခုခံေခ်ဖ်က္ရန္ ႏွင္႔ ထိုသို႔စြပ္စြဲသူမ်ား ကို မာရ္နတ္၏ ေက်ာ႔ကြင္းတြင္ သက္ဆင္းမိသူမ်ားဟုဆိုထား ပံုကိုေထာက္ရႈကာ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ဟုတ္-မဟုတ္ စြပ္စြဲမႈမ်ားျငင္းခံုမႈမ်ား ျပင္းထန္ခဲ႕ေၾကာင္း သြယ္၀ိုက္ဆင္ျခင္သိႏိုင္ ေပသည္။[1]



ထိုသို႔ဆိုျခင္းျဖင္႔ မဟာယာနသုတၱန္ မဟုတ္ေသာ ေရွးဦးဗုဒၶဘာသာ၏ သုတၱန္အားလံုးကို ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္သည္ဟု အတည္ျပဳေျပာဆိုျခင္းမဟုတ္ေပ။ ပါဠိပိဋကတ္သည္ပင္လွ်င္ အလံုးစံုကို ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန)ျဖစ္သည္ဟု အခိုင္အမာေျပာဆိုရန္ခက္ခဲလွေပသည္။ စင္စစ္အားျဖင္႔ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) မဟုတ္ေသာ သုတၱန္မ်ားကို ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန)ကဲ႕သို႔ လက္ခံဆည္းကပ္ရန္မွာ ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ကိုယ္ေတာ္တိုင္က အတည္ျပဳေပးရန္လိုပါသည္။ မက္ကြင္း၏အလိုအရ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန)ျဖစ္သည္ဟု အတည္ျပဳေျပာဆိုႏိုင္ရန္ အေျခအေန (၃)ခုရွိ၏။ ယင္းတို႔မွာ--



· သုတၱန္ကို ေဟာၾကားၿပီးေသာအခါတြင္ ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ကိုယ္ေတာ္တိုင္က အတည္ျပဳေပးျခင္း

· သုတၱန္ကို မေဟာၾကားမီ ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ကိုယ္ေတာ္တိုင္က ႀကိဳတင္ဗ်ာဒိတ္ေပးအတည္ျပဳေပးျခင္း

· သုတၱန္ကို ေဟာၾကားသည္႔ ပုဂၢိဳလ္ကို ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ကိုယ္ေတာ္တိုင္က အတည္ျပဳေပးျခင္း



ဤအေျခအေနမ်ားႏွင္႔ျပည္႔စံုႏိုင္ရန္မွာ ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ သက္ေတာ္ထင္ရွားရွိေနခ်ိန္မွသာ ျဖစ္ႏိုင္ေပလိမ္႕မည္။ ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ႏွင္႔တစ္ကြ ထိပ္တန္းသာ၀ကမေထရ္ျမတ္ႀကီးမ်ား ပရိနိဗၺာန္စံ၀င္ေတာ္မူၾကၿပီးေသာကာလတြင္မူ သေဘာတရားအရ ပိဋကတ္ သည္ ထပ္မံျဖည္႔စြက္ရန္ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ႔ေခ်။



မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားအေနျဖင္႔မူ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ပရိနိဗၺာန္စံ၀င္ေတာ္မူၾကၿပီးေသာ္လည္း ရွင္ေတာ္ဗုဒၶသည္ အမိတာဘစ်ာနိဗုဒၶ အမိတာယုစ်ာနိဗုဒၶ စသည္႔ ရုပ္နယ္လြန္စ်ာန္ဘုရားမ်ား (Cosmic Buddhas) အသြင္ျဖင္႔ ဆက္သြယ္ေဟာၾကားခဲ႔သည္ဟု ယံုၾကည္ၾကေလသည္။ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း သက်မုနိရွင္ေတာ္ဗုဒၶကိုယ္ေတာ္တိုင္ တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္ တစ္ေနရာရာတြင္ အမွန္တကယ္ ေဟာေတာ္မူခဲ႕ေၾကာင္း (ဧ၀ံ ေမသုတံ) အစခ်ီေသာ သုတ္နိဒါန္းမ်ားျဖင္႔ ေဖၚျပေလ႔ရွိ ေသာ္လည္း သုေတသီပညာရွင္မ်ားအေနျဖင္႔ သမိုင္းအေထာက္အထား ပိဋကတ္စာေပအေထာက္အထား မရွိေသာ ေၾကာင္႔ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း လက္ခံရန္ ခက္ခဲေပလိမ္႔မည္။ ဤသို႕ဆိုေသာ္လည္း မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ေနာက္ပိုင္း ရဟန္းေတာ္မ်ား၏ ထြင္လံုးသက္သက္ ဟုမယူဆသင္႔ေပ။

ဥပမာ-မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာ ဒႆနဂိုဏ္းတစ္ခုျဖစ္ေသာ မာဓ်ာမိကဂိုဏ္း (မဇၥၽိမိကဂိုဏ္း)၏ အေျခခံ အယူအဆမ်ားကို ပါဠိပိဋကတ္မွ သံယုတၱနိကာယ္ သုတၱနိပါတ္ စသည္တို႔တြင္ ေတြ႕ ရွိႏိုင္ေသာေၾကာင္႔ ပညာပါရမိတာသုတၱန္မ်ားက မာဓ်ာမိကဂိုဏ္း (မဇၥၽိမိကဂိုဏ္း) က အေျခခံခဲ႔ေသာ ပညာပါရမိတာသုတၱန္မ်ား သည္ ဘုရားေဟာ(ဗုဒၶ၀စန)ႏွင္႔ ေလွ်ာ္ညီေသာ ေဟာၾကားသြန္သင္ခ်က္မ်ားျဖစ္ေၾကာင္းေထာက္ဆႏိုင္ပါသည္။


မဟာယာနသုတၱန္မ်ား၏ဇစ္ျမစ္ကို ေရွးက်ေသာမဟာယာနသုတၱန္ တစ္ခုျဖစ္သည္ဟုယူဆရေသာ ပစၥဳပၸႏၷသုတၱန္တြင္ ေတြ႕ရ၏။ ဤသုတၱန္တြင္ အမိတာယုစ်ာနိဗုဒၶ၏ ရူပါရုံကသိုဏ္း က်င္႔ပံု အမိတာယုစ်ာနိဗုဒၶ၏ ဗုဒၶေခတၱ သို႕ ကိန္း၀င္ ေရာက္ရွိပံု အမိတာယုစ်ာနိဗုဒၶထံေတာ္မွ တရားထူးမ်ား နာၾကားရပံု မ်ားေဖၚျပထား ေလသည္။

ေဗာဓိသတၱရဟန္းေတာ္သည္ သမာဓိ၀င္စားခ်ိန္မွာ ရုပ္နယ္လြန္ စ်ာန္ဘုရားမ်ားႏွင္႔ ဆက္သြယ္ေတြ႕ဆံု ၿပီးေနာက္ အဆင္႔ျမင္႔ မဟာယာနတရားေတာ္မ်ား ၾကားနာခဲ႕ရပံု ကို ေဖၚျပထားသည္။ ဤနည္းအားျဖင္႔ မဟာယာနသုတၱန္မ်ား သည္ ေဗာဓိသတၱရဟန္းေတာ္၏ နက္ရိႈင္းေသာ သမာဓိစိတ္အတြင္း၀ယ္ ဓမၼဗ်ာဒိတ္ေတာ္မ်ားဆန္ဆန္ေပၚေပါက္လာဟန္ တူေပသည္။ ထို႔ေၾကာင္႔ ေပါလ္ ဟာရစ္ဆန္၏ ထင္ျမင္သံုးသပ္ခ်က္အရ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ေတာရ ေဆာက္တည္ေနေသာအရည၀ါသီေတာမွီ ေဗာဓိသတၱရဟန္းေတာ္မ်ား၏ ေဖၚထုတ္မႈမ်ားျဖစ္ႏိုင္ေပသည္။[2]



ေရွးက်ေသာမဟာယာနသုတၱန္ တစ္ခုျဖစ္ေသာ အရိယာသုပိနသုတၱန္တြင္ အိပ္မက္ (၁၀၈)ပါး ကို ေဖၚျပထားၿပီး ယင္းတိုပအနက္ ေအာက္ပါတို႔မွာ မဟာယာနသုတၱန္မ်ား၏ဇစ္ျမစ္ ကို အိပ္မက္ေလာကႏွင္ ဆက္သြယ္ထားဟန္ရွိေၾကာင္း ေတြးဆႏိုင္ေပသည္။



(၂၂)-တရားေတာ္နာၾကားရျခင္း

(၂၄)-မေတြ႕ဖူးေသာ ရဟန္း ကိုဖူးေတြ႕ရၿပီး တရားေတာ္နာၾကားရျခင္း

(၂၅)-မိမိကိုယ္တိုင္ ဓမၼာသနပလႅင္တြင္ထိုင္ၿပီး တရားေတာ္ ေဟာာၾကားျခင္း

(၂၉)-ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ကိုဖူးေတြ႕ရၿပီး တရားေတာ္နာၾကားရျခင္း

(၅၆)-ဓမၼက်မ္းစာ လက္ခံ ရရွိျခင္း

(၆၂)- သုတၱန္က်မ္းစာမ်ား ေဖၚထုတ္ရန္ ပဏိဓါနအဓိ႒ာန္ျပဳျခင္း

(၆၃)- ဓမၼက်မ္းစာ ရတနာတစ္ဆူ၏ အမည္နာမကို ၾကားသိရျခင္း

(၆၄)-အျခားေသာေလာကဓါတ္မွ ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ တစ္ဆူ၏ အမည္နာမကို ၾကားသိရျခင္း

(၉၅)-မင္းပရိသတ္အစံုကို တရားေတာ္ ေဟာာၾကားျခင္း

ေပါလ္ ဟာရစ္ဆန္၏ သံုးသပ္ခ်က္မွာ စာေပက်မ္းဂန္းသုတၱန္ေလ႔လာမႈ ႏွင္႔ ကမၼ႒ာန္းက်င္႔စဥ္ ေပါင္းစပ္မႈေၾကာင္႔ မဟာယာနလႈပ္ရွားမႈကိုစတင္ခဲ႔ၾကေသာ ရဟန္းေတာ္မ်ားသည္ ထူးျခားဆန္းၾကယ္ေသာ အိပ္မက္မ်ား ရရွိကာ ဓမၼက်မ္းစာ သစ္မ်ား ေဖၚထုတ္ႏိုင္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းယူဆေလသည္။[3]



ဤသို႔ဆိုလွ်င္မဟာယာနသုတၱန္မ်ားကို ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း မည္သည္႔အေထာက္အထားျဖင္႔ လက္ခံရမည္နည္းဟူေသာေမးခြန္းျဖစ္ေပၚလာခဲ႔ေလသည္။ ေအဒီ (၈) ရာစုတြင္ ေပၚထြန္းခဲ႕ေသာ မဟာယာန ရဟန္းေတာ္ ဒႆနပညာရွင္ သႏၱိေဒ၀၏ သိကၡာသမုစၥယ က်မ္းတြင္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း လက္ခံရန္ အေၾကာင္းတရား (၄) ပါးကို ေဖၚျပထားခဲ႕သည္ကို ေအာက္ပါအတိုင္းေတြ႕ႏိုင္သည္။



(၁) သစၥာဓမၼကိုညြန္ျပ ျခင္း မိစၦာဓမၼကို ပယ္ရွားျခင္း

(၂) ဓမၼ၀ါဒ ကို သင္ၾကားျခင္း အဓမၼ၀ါဒ ကို မေဟာၾကားျခင္း

(၃) ကိေလသာတရား ေခါင္းပါးေရးကိုညြန္ျပျခင္း ကိေလသာတရား ပြားစီးေရးကို မညြန္ျပျခင္း

(၄) နိဗၺာန္ႏွင္႔ အေလွ်ာ္ျဖစ္ျခင္း သံသရာလည္မႈႏွင္႔ ဆန္႕က်င္ျခင္း



ဤ ေလးခ်က္ႏွင္႔ ကိုက္ညီလွ်င္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း လက္ခံရန္ လံုေလာက္ေၾကာင္းေကာင္းမြန္စြာ အျပစ္ကင္းစြာ အက်ိဳးရွိစြာ ေဟာၾကားအပ္ေသာ သုဘာသိတ မွန္သမွ်သည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း ျဖစ္ေလရာ ထိုထိုေသာ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားကို ဤအခ်က္မ်ားႏွင္႔တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးလွ်က္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း လက္ခံႏိုင္ေပသည္။ ပါဠိပိဋကတ္ အဂၤုတၱရနိကာယ္ အ႒ကနိပါက္ မွ ဥတၱရ၀ိပတၱိသုတ္ တြင္ အလားတူေဟာခဲ႔ သည္ကိုေတြ႕ရပါသည္။ ၀ိမုတၱိ ကို ေရာက္ေစႏိုင္ေသာ ဓမၼဟူသမွ် ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္သည္ဟု ယူဆႏိုင္ဖြယ္ရာရွိပါသည္။ ပါဠိပိဋကတ္ အဂၤုတၱရနိကာယ္ စတုကၠနိပါက္မွ မဟာပေဒသတရား(၄) ပါးတြင္လည္း ေပၚေပါက္လာေသာ တရားသစ္ ဟူသမွ်ကို ခ်က္ခ်င္း လက္ခံျခင္း ျငင္းပယ္ျခင္းမျပဳပဲ ဘုရားရွင္ေဟာေတာ္မူခဲ႔ၿပီးေသာ ဓမၼ၀ိနယ ပိဋကတ္မ်ားတြင္ သြတ္သြင္းတိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးၾကည္႔ၿပီးမွ လက္ခံျခင္း ျငင္းပယ္ျခင္း ျပဳၾကရန္ ေဟာၾကားခ်က္ ရွိပါသည္။ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားကို ဤမဟာပေဒသတရား(၄) ပါး အခ်က္မ်ားႏွင္႔တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးလွ်က္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ဟုတ္မဟုတ္ ဆ၀ါးၾကည္႔ႏိုင္ပါသည္။



၀ိမုတၱိ ကို ေရာက္ေစႏိုင္ေသာ ဓမၼဟူသမွ် ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း မဟာယာန၀ါဒီတို႔ ကခံယူျခင္းေၾကာင္႔ က်ယ္ျပန္႔ေသာ လြပ္လပ္ေသာ အသစ္ဖန္တီးမႈမ်ား ျဖစ္ခြင္႔ရွိခဲ႔ပံုေပၚပါသည္။ မဟာယာနဗုဒၶဘာသာေရးလႈပ္ရွားမႈသည္ ေတာရေဆာက္တည္ တရားက်င္႕သံုးအားထုတ္ၾကေသာ ေဗာဓိသတၱဆုပန္ရဟန္းေတာ္မ်ား၏ အသစ္ဖန္တီးမႈမ်ားက ကာလေရြ႕ေလ်ာေသာအခါ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) အျဖစ္ ေျပာင္းလဲလက္ခံခဲ႔ၾကဟန္တူ ေလသည္။



မဟာယာနဗုဒၶဘာသာေရးလႈပ္ရွားမႈ ကို ဦးေဆာင္ခဲ႔ေသာ ရဟန္းေတာ္မ်ား သည္ သမိုင္း၀င္ဗုဒၶ(Historical Buddha) အေပၚ သက္၀င္ယံုၾကည္မႈမွ မွ စ်ာနိဗုဒၶမ်ား (Cosmic Buddhas) အေပၚသက္၀င္ယံုၾကည္မႈဆီသို႔ ေရြ႕လွ်ားခဲ႔ေသာအခါ သမိုင္း၀င္ဗုဒၶ မွ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားကို ေဟာျခင္းမေဟာျခင္းကိစၥသည္ အေရးမပါေတာ႔ ေခ်။ မဟာယာန၀ါဒီတို႔ အတြက္ သမိုင္း၀င္ဗုဒၶ ၏ နိမၼာနကာယထက္ သမိုင္း ႏွင္႔ ေလာကီအခ်ိန္ကာလ အတိုင္းအတာမ်ား ကို ေက်ာ္လြန္ေနေသာ (စ်ာန္သမာဓိစိတ္ကို အေျခခံေသာ ပညာဥာဏ္မ်က္စိျဖင္႔သာျမင္အပ္ေသာ) ဗုဒၶ၏ သေမၻာဂကာယ ႏွင္႔ ထာ၀ရတည္ရွိ ေနေသာ ဗုဒၶ၏ ဓမၼကာယမ်ား ကို ပိုလြန္ၿပီး အေလးအျမတ္ထားခဲ႔ေသာေၾကာင္႔သာ ျဖစ္ေပလိမ္႔မည္။


(ဆက္လက္ေဖၚျပပါမည္။)




**စုေဆာင္းတင္ျပသူ- လင္းထက္ေဆြ**

[1] MacQueen 2005a: 313; 1981: 304



[2] Paul Harrison (2003: esp. 117–22)



[3] What I am suggesting here, then, is a convergence of meditation and textual transmission in the forest environment, stimulated into a new burst of creativity as a result of a technological development, the advent of writing. Here the specific circumstances of the real world combine with visions in deep states of meditation or dream to transform received oral tradition into a new kind of Buddhism. The resulting revelations are not completely novel, but deeply conditioned by context and by tradition. Although dismissed as poetic fabrications . . . or even demonically inspired nonsense by their opponents . . . they are in fact creative recasting of material already accepted as authentic buddhavacana [‘words of the Buddha’] by the wider community. (Harrison-2003: 142):

**မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ဟုတ္-မဟုတ္ သံုးသပ္ခ်က္**

မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ဟုတ္-မဟုတ္ ျငင္းခံုစြပ္စြဲမႈမ်ား ေရွးအခါကတည္း ရွိခဲ႔ေလသည္။ယေန႔ေခတ္သုေတသီပညာရွင္တို႕၏အျမင္တြင္လည္း မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဥာဏ္ပဋိဘာန္ထက္ျမက္စူးရွေသာ က၀ိပညာရွိမ်ား ေရးသားစီရင္ခဲ႔ပံုေပၚေၾကာင္း သမိုင္း၀င္သက်မုနိ ေဂါတမဗုဒၶကိုယ္တိုင္ ေဟာၾကားခဲ႔ေသာ သုတၱန္ ေဒသနာမ်ားမျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ယူဆၾက၏။ အ႒သာဟာရွရိကာ ပညာပါရမိတာသုတၱန္ တြင္မူ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) မဟုတ္ စြပ္စြဲမႈမ်ား ကို ခုခံေခ်ဖ်က္ရန္ ႏွင္႔ ထိုသို႔စြပ္စြဲသူမ်ား ကို မာရ္နတ္၏ ေက်ာ႔ကြင္းတြင္ သက္ဆင္းမိသူမ်ားဟုဆိုထား ပံုကိုေထာက္ရႈကာ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ဟုတ္-မဟုတ္ စြပ္စြဲမႈမ်ားျငင္းခံုမႈမ်ား ျပင္းထန္ခဲ႕ေၾကာင္း သြယ္၀ိုက္ဆင္ျခင္သိႏိုင္ ေပသည္။[1]



ထိုသို႔ဆိုျခင္းျဖင္႔ မဟာယာနသုတၱန္ မဟုတ္ေသာ ေရွးဦးဗုဒၶဘာသာ၏ သုတၱန္အားလံုးကို ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္သည္ဟု အတည္ျပဳေျပာဆိုျခင္းမဟုတ္ေပ။ ပါဠိပိဋကတ္သည္ပင္လွ်င္ အလံုးစံုကို ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန)ျဖစ္သည္ဟု အခိုင္အမာေျပာဆိုရန္ခက္ခဲလွေပသည္။ စင္စစ္အားျဖင္႔ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) မဟုတ္ေသာ သုတၱန္မ်ားကို ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန)ကဲ႕သို႔ လက္ခံဆည္းကပ္ရန္မွာ ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ကိုယ္ေတာ္တိုင္က အတည္ျပဳေပးရန္လိုပါသည္။ မက္ကြင္း၏အလိုအရ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန)ျဖစ္သည္ဟု အတည္ျပဳေျပာဆိုႏိုင္ရန္ အေျခအေန (၃)ခုရွိ၏။ ယင္းတို႔မွာ--



· သုတၱန္ကို ေဟာၾကားၿပီးေသာအခါတြင္ ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ကိုယ္ေတာ္တိုင္က အတည္ျပဳေပးျခင္း

· သုတၱန္ကို မေဟာၾကားမီ ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ကိုယ္ေတာ္တိုင္က ႀကိဳတင္ဗ်ာဒိတ္ေပးအတည္ျပဳေပးျခင္း

· သုတၱန္ကို ေဟာၾကားသည္႔ ပုဂၢိဳလ္ကို ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ကိုယ္ေတာ္တိုင္က အတည္ျပဳေပးျခင္း



ဤအေျခအေနမ်ားႏွင္႔ျပည္႔စံုႏိုင္ရန္မွာ ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ သက္ေတာ္ထင္ရွားရွိေနခ်ိန္မွသာ ျဖစ္ႏိုင္ေပလိမ္႕မည္။ ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ႏွင္႔တစ္ကြ ထိပ္တန္းသာ၀ကမေထရ္ျမတ္ႀကီးမ်ား ပရိနိဗၺာန္စံ၀င္ေတာ္မူၾကၿပီးေသာကာလတြင္မူ သေဘာတရားအရ ပိဋကတ္ သည္ ထပ္မံျဖည္႔စြက္ရန္ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ႔ေခ်။



မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားအေနျဖင္႔မူ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ပရိနိဗၺာန္စံ၀င္ေတာ္မူၾကၿပီးေသာ္လည္း ရွင္ေတာ္ဗုဒၶသည္ အမိတာဘစ်ာနိဗုဒၶ အမိတာယုစ်ာနိဗုဒၶ စသည္႔ ရုပ္နယ္လြန္စ်ာန္ဘုရားမ်ား (Cosmic Buddhas) အသြင္ျဖင္႔ ဆက္သြယ္ေဟာၾကားခဲ႔သည္ဟု ယံုၾကည္ၾကေလသည္။ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း သက်မုနိရွင္ေတာ္ဗုဒၶကိုယ္ေတာ္တိုင္ တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္ တစ္ေနရာရာတြင္ အမွန္တကယ္ ေဟာေတာ္မူခဲ႕ေၾကာင္း (ဧ၀ံ ေမသုတံ) အစခ်ီေသာ သုတ္နိဒါန္းမ်ားျဖင္႔ ေဖၚျပေလ႔ရွိ ေသာ္လည္း သုေတသီပညာရွင္မ်ားအေနျဖင္႔ သမိုင္းအေထာက္အထား ပိဋကတ္စာေပအေထာက္အထား မရွိေသာ ေၾကာင္႔ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း လက္ခံရန္ ခက္ခဲေပလိမ္႔မည္။ ဤသို႕ဆိုေသာ္လည္း မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ေနာက္ပိုင္း ရဟန္းေတာ္မ်ား၏ ထြင္လံုးသက္သက္ ဟုမယူဆသင္႔ေပ။

ဥပမာ-မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာ ဒႆနဂိုဏ္းတစ္ခုျဖစ္ေသာ မာဓ်ာမိကဂိုဏ္း (မဇၥၽိမိကဂိုဏ္း)၏ အေျခခံ အယူအဆမ်ားကို ပါဠိပိဋကတ္မွ သံယုတၱနိကာယ္ သုတၱနိပါတ္ စသည္တို႔တြင္ ေတြ႕ ရွိႏိုင္ေသာေၾကာင္႔ ပညာပါရမိတာသုတၱန္မ်ားက မာဓ်ာမိကဂိုဏ္း (မဇၥၽိမိကဂိုဏ္း) က အေျခခံခဲ႔ေသာ ပညာပါရမိတာသုတၱန္မ်ား သည္ ဘုရားေဟာ(ဗုဒၶ၀စန)ႏွင္႔ ေလွ်ာ္ညီေသာ ေဟာၾကားသြန္သင္ခ်က္မ်ားျဖစ္ေၾကာင္းေထာက္ဆႏိုင္ပါသည္။


မဟာယာနသုတၱန္မ်ား၏ဇစ္ျမစ္ကို ေရွးက်ေသာမဟာယာနသုတၱန္ တစ္ခုျဖစ္သည္ဟုယူဆရေသာ ပစၥဳပၸႏၷသုတၱန္တြင္ ေတြ႕ရ၏။ ဤသုတၱန္တြင္ အမိတာယုစ်ာနိဗုဒၶ၏ ရူပါရုံကသိုဏ္း က်င္႔ပံု အမိတာယုစ်ာနိဗုဒၶ၏ ဗုဒၶေခတၱ သို႕ ကိန္း၀င္ ေရာက္ရွိပံု အမိတာယုစ်ာနိဗုဒၶထံေတာ္မွ တရားထူးမ်ား နာၾကားရပံု မ်ားေဖၚျပထား ေလသည္။

ေဗာဓိသတၱရဟန္းေတာ္သည္ သမာဓိ၀င္စားခ်ိန္မွာ ရုပ္နယ္လြန္ စ်ာန္ဘုရားမ်ားႏွင္႔ ဆက္သြယ္ေတြ႕ဆံု ၿပီးေနာက္ အဆင္႔ျမင္႔ မဟာယာနတရားေတာ္မ်ား ၾကားနာခဲ႕ရပံု ကို ေဖၚျပထားသည္။ ဤနည္းအားျဖင္႔ မဟာယာနသုတၱန္မ်ား သည္ ေဗာဓိသတၱရဟန္းေတာ္၏ နက္ရိႈင္းေသာ သမာဓိစိတ္အတြင္း၀ယ္ ဓမၼဗ်ာဒိတ္ေတာ္မ်ားဆန္ဆန္ေပၚေပါက္လာဟန္ တူေပသည္။ ထို႔ေၾကာင္႔ ေပါလ္ ဟာရစ္ဆန္၏ ထင္ျမင္သံုးသပ္ခ်က္အရ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားသည္ ေတာရ ေဆာက္တည္ေနေသာအရည၀ါသီေတာမွီ ေဗာဓိသတၱရဟန္းေတာ္မ်ား၏ ေဖၚထုတ္မႈမ်ားျဖစ္ႏိုင္ေပသည္။[2]



ေရွးက်ေသာမဟာယာနသုတၱန္ တစ္ခုျဖစ္ေသာ အရိယာသုပိနသုတၱန္တြင္ အိပ္မက္ (၁၀၈)ပါး ကို ေဖၚျပထားၿပီး ယင္းတိုပအနက္ ေအာက္ပါတို႔မွာ မဟာယာနသုတၱန္မ်ား၏ဇစ္ျမစ္ ကို အိပ္မက္ေလာကႏွင္ ဆက္သြယ္ထားဟန္ရွိေၾကာင္း ေတြးဆႏိုင္ေပသည္။



(၂၂)-တရားေတာ္နာၾကားရျခင္း

(၂၄)-မေတြ႕ဖူးေသာ ရဟန္း ကိုဖူးေတြ႕ရၿပီး တရားေတာ္နာၾကားရျခင္း

(၂၅)-မိမိကိုယ္တိုင္ ဓမၼာသနပလႅင္တြင္ထိုင္ၿပီး တရားေတာ္ ေဟာာၾကားျခင္း

(၂၉)-ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ ကိုဖူးေတြ႕ရၿပီး တရားေတာ္နာၾကားရျခင္း

(၅၆)-ဓမၼက်မ္းစာ လက္ခံ ရရွိျခင္း

(၆၂)- သုတၱန္က်မ္းစာမ်ား ေဖၚထုတ္ရန္ ပဏိဓါနအဓိ႒ာန္ျပဳျခင္း

(၆၃)- ဓမၼက်မ္းစာ ရတနာတစ္ဆူ၏ အမည္နာမကို ၾကားသိရျခင္း

(၆၄)-အျခားေသာေလာကဓါတ္မွ ရွင္ေတာ္ဗုဒၶ တစ္ဆူ၏ အမည္နာမကို ၾကားသိရျခင္း

(၉၅)-မင္းပရိသတ္အစံုကို တရားေတာ္ ေဟာာၾကားျခင္း

ေပါလ္ ဟာရစ္ဆန္၏ သံုးသပ္ခ်က္မွာ စာေပက်မ္းဂန္းသုတၱန္ေလ႔လာမႈ ႏွင္႔ ကမၼ႒ာန္းက်င္႔စဥ္ ေပါင္းစပ္မႈေၾကာင္႔ မဟာယာနလႈပ္ရွားမႈကိုစတင္ခဲ႔ၾကေသာ ရဟန္းေတာ္မ်ားသည္ ထူးျခားဆန္းၾကယ္ေသာ အိပ္မက္မ်ား ရရွိကာ ဓမၼက်မ္းစာ သစ္မ်ား ေဖၚထုတ္ႏိုင္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းယူဆေလသည္။[3]



ဤသို႔ဆိုလွ်င္မဟာယာနသုတၱန္မ်ားကို ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း မည္သည္႔အေထာက္အထားျဖင္႔ လက္ခံရမည္နည္းဟူေသာေမးခြန္းျဖစ္ေပၚလာခဲ႔ေလသည္။ ေအဒီ (၈) ရာစုတြင္ ေပၚထြန္းခဲ႕ေသာ မဟာယာန ရဟန္းေတာ္ ဒႆနပညာရွင္ သႏၱိေဒ၀၏ သိကၡာသမုစၥယ က်မ္းတြင္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း လက္ခံရန္ အေၾကာင္းတရား (၄) ပါးကို ေဖၚျပထားခဲ႕သည္ကို ေအာက္ပါအတိုင္းေတြ႕ႏိုင္သည္။



(၁) သစၥာဓမၼကိုညြန္ျပ ျခင္း မိစၦာဓမၼကို ပယ္ရွားျခင္း

(၂) ဓမၼ၀ါဒ ကို သင္ၾကားျခင္း အဓမၼ၀ါဒ ကို မေဟာၾကားျခင္း

(၃) ကိေလသာတရား ေခါင္းပါးေရးကိုညြန္ျပျခင္း ကိေလသာတရား ပြားစီးေရးကို မညြန္ျပျခင္း

(၄) နိဗၺာန္ႏွင္႔ အေလွ်ာ္ျဖစ္ျခင္း သံသရာလည္မႈႏွင္႔ ဆန္႕က်င္ျခင္း



ဤ ေလးခ်က္ႏွင္႔ ကိုက္ညီလွ်င္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း လက္ခံရန္ လံုေလာက္ေၾကာင္းေကာင္းမြန္စြာ အျပစ္ကင္းစြာ အက်ိဳးရွိစြာ ေဟာၾကားအပ္ေသာ သုဘာသိတ မွန္သမွ်သည္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း ျဖစ္ေလရာ ထိုထိုေသာ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားကို ဤအခ်က္မ်ားႏွင္႔တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးလွ်က္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း လက္ခံႏိုင္ေပသည္။ ပါဠိပိဋကတ္ အဂၤုတၱရနိကာယ္ အ႒ကနိပါက္ မွ ဥတၱရ၀ိပတၱိသုတ္ တြင္ အလားတူေဟာခဲ႔ သည္ကိုေတြ႕ရပါသည္။ ၀ိမုတၱိ ကို ေရာက္ေစႏိုင္ေသာ ဓမၼဟူသမွ် ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္သည္ဟု ယူဆႏိုင္ဖြယ္ရာရွိပါသည္။ ပါဠိပိဋကတ္ အဂၤုတၱရနိကာယ္ စတုကၠနိပါက္မွ မဟာပေဒသတရား(၄) ပါးတြင္လည္း ေပၚေပါက္လာေသာ တရားသစ္ ဟူသမွ်ကို ခ်က္ခ်င္း လက္ခံျခင္း ျငင္းပယ္ျခင္းမျပဳပဲ ဘုရားရွင္ေဟာေတာ္မူခဲ႔ၿပီးေသာ ဓမၼ၀ိနယ ပိဋကတ္မ်ားတြင္ သြတ္သြင္းတိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးၾကည္႔ၿပီးမွ လက္ခံျခင္း ျငင္းပယ္ျခင္း ျပဳၾကရန္ ေဟာၾကားခ်က္ ရွိပါသည္။ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားကို ဤမဟာပေဒသတရား(၄) ပါး အခ်က္မ်ားႏွင္႔တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးလွ်က္ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ဟုတ္မဟုတ္ ဆ၀ါးၾကည္႔ႏိုင္ပါသည္။



၀ိမုတၱိ ကို ေရာက္ေစႏိုင္ေသာ ဓမၼဟူသမွ် ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) ျဖစ္ေၾကာင္း မဟာယာန၀ါဒီတို႔ ကခံယူျခင္းေၾကာင္႔ က်ယ္ျပန္႔ေသာ လြပ္လပ္ေသာ အသစ္ဖန္တီးမႈမ်ား ျဖစ္ခြင္႔ရွိခဲ႔ပံုေပၚပါသည္။ မဟာယာနဗုဒၶဘာသာေရးလႈပ္ရွားမႈသည္ ေတာရေဆာက္တည္ တရားက်င္႕သံုးအားထုတ္ၾကေသာ ေဗာဓိသတၱဆုပန္ရဟန္းေတာ္မ်ား၏ အသစ္ဖန္တီးမႈမ်ားက ကာလေရြ႕ေလ်ာေသာအခါ ဘုရားေဟာ (ဗုဒၶ၀စန) အျဖစ္ ေျပာင္းလဲလက္ခံခဲ႔ၾကဟန္တူ ေလသည္။



မဟာယာနဗုဒၶဘာသာေရးလႈပ္ရွားမႈ ကို ဦးေဆာင္ခဲ႔ေသာ ရဟန္းေတာ္မ်ား သည္ သမိုင္း၀င္ဗုဒၶ(Historical Buddha) အေပၚ သက္၀င္ယံုၾကည္မႈမွ မွ စ်ာနိဗုဒၶမ်ား (Cosmic Buddhas) အေပၚသက္၀င္ယံုၾကည္မႈဆီသို႔ ေရြ႕လွ်ားခဲ႔ေသာအခါ သမိုင္း၀င္ဗုဒၶ မွ မဟာယာနသုတၱန္မ်ားကို ေဟာျခင္းမေဟာျခင္းကိစၥသည္ အေရးမပါေတာ႔ ေခ်။ မဟာယာန၀ါဒီတို႔ အတြက္ သမိုင္း၀င္ဗုဒၶ ၏ နိမၼာနကာယထက္ သမိုင္း ႏွင္႔ ေလာကီအခ်ိန္ကာလ အတိုင္းအတာမ်ား ကို ေက်ာ္လြန္ေနေသာ (စ်ာန္သမာဓိစိတ္ကို အေျခခံေသာ ပညာဥာဏ္မ်က္စိျဖင္႔သာျမင္အပ္ေသာ) ဗုဒၶ၏ သေမၻာဂကာယ ႏွင္႔ ထာ၀ရတည္ရွိ ေနေသာ ဗုဒၶ၏ ဓမၼကာယမ်ား ကို ပိုလြန္ၿပီး အေလးအျမတ္ထားခဲ႔ေသာေၾကာင္႔သာ ျဖစ္ေပလိမ္႔မည္။


(ဆက္လက္ေဖၚျပပါမည္။)




**စုေဆာင္းတင္ျပသူ- လင္းထက္ေဆြ**

[1] MacQueen 2005a: 313; 1981: 304



[2] Paul Harrison (2003: esp. 117–22)



[3] What I am suggesting here, then, is a convergence of meditation and textual transmission in the forest environment, stimulated into a new burst of creativity as a result of a technological development, the advent of writing. Here the specific circumstances of the real world combine with visions in deep states of meditation or dream to transform received oral tradition into a new kind of Buddhism. The resulting revelations are not completely novel, but deeply conditioned by context and by tradition. Although dismissed as poetic fabrications . . . or even demonically inspired nonsense by their opponents . . . they are in fact creative recasting of material already accepted as authentic buddhavacana [‘words of the Buddha’] by the wider community. (Harrison-2003: 142):