> -ထြန္းသစ္စေတာင္ဆူဒန္ႏုိင္ငံ-

ကမၻာ့ထြန္းသစ္စ သက္တမ္းအႏုဆံုးႏိုင္ငံ
ကို ျပပါဆိုလွ်င္အာဖရိကတိုက္မွ
 ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံကိုသာ ထိုးျပရမည္ျဖစ္ သည္။ သက္တမ္းႏုနယ္ေသးေသာ္လည္း ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံ လြတ္လပ္ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈခရီးၾကမ္းမွာ ရွည္လ်ားသည္။ ဆူဒန္ အစိုးရႏွင့္ ေတာင္ပိုင္းသားတို႔၏ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡမွာ အာဖရိကတိုက္တြင္ အရွည္ၾကာဆံုးျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္သည္။ ၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္တြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုၿပီးမွ ျပည္တြင္းစစ္မွာ အဆံုးသတ္သြားသည္ဟု ဆိုႏိုင္ေသာ္လည္း တကယ္တြင္ ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံသည္ ၂ဝ၁၁ ခုႏွစ္
 ဇူလိုင္ ၉ ရက္တြင္ ဆူဒန္ ႏိုင္ငံမွ ခြဲထြက္ကာ လြတ္လပ္ေရးရရွိျခင္းျဖစ္သည္။ ထြန္းသစ္စ ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံသည္ ကုလသမဂၢအဖြဲ႕ႀကီး၏ ၁၉၃ ႏိုင္ငံေျမာက္ေနာက္ဆံုးအဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ၾကားျပႆနာမ်ား ေျဖရွင္း၍ မၿပီးဆံုးႏိုင္ေသးေသာ ဆူဒန္ႏွင့္ ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံတို႔သည္ အီသီယိုးပီးယားႏုိင္ငံ အဒစ္အဘာဘာၿမိဳ႕၌ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလက ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ထိုးခဲ့ၿပီး ထိုစာခ်ဳပ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္ ယခုလဆန္းပိုင္းက ထပ္မံအာမခံေျပာ ၾကားၾကသည္ကို ေတြ႕ရသည္။

စက္တင္ဘာ ၂၇ ရက္ အဒစ္ အဘာဘာက ထိပ္သီးအစည္းအေဝးတြင္ ဆူဒန္ႏွင့္ ေတာင္ဆူဒန္ ႏိုင္ငံတို႔သည္ သေဘာတူစာခ်ဳပ္အမ်ားအျပားကို လက္မွတ္ထိုးခဲ့ၾက ၿပီးျဖစ္သည္။ ထိုစာခ်ဳပ္မ်ားအေကာင္အထည္ေဖာ္ေရးႏွင့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံ သေဘာထားကြဲလြဲခ်က္မ်ားကို ႏွစ္ႏိုင္ငံပူးတြဲႏိုင္ေရးႏွင့္ လံုျခံဳေရး ေကာ္မတီကေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးၾကသည္။ ဤအေတာအတြင္းေတာင္ ဆူဒန္ႏိုင္ငံ၌ ကုလသမဂၢေတာင္ဆူဒန္ဆိုင္ရာၿငိမ္းခ်မ္းေရး ထိန္းသိမ္းေရးတပ္ဖြဲ႕ (ယူအင္န္အမ္အိုင္အက္စ္အက္စ္)ပိုင္ ရဟတ္ ယာဥ္တစ္စင္းကို ဆူဒန္ျပည္သူ႔ လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္မေတာ္ (အက္စ္ပီအယ္ေအ)က ပစ္ခ်သျဖင့္ ရဟတ္ယာဥ္ေပၚပါ ႐ုရွား ေလးဦးေသဆံုးမႈျဖစ္သည္။ ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံမွာ ျပည္တြင္းစစ္အဆံုးသတ္ေစသည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုၿပီး ေျခာက္ႏွစ္အၾကာ ၿပီးခဲ့ သည့္ႏွစ္ဇူလိုင္လအတြင္းက လြတ္လပ္ေရးရရွိသည္။ ထိုလ အတြင္းမွာပင္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ လုံၿခဳံေရးခုိင္မာေစရန္၊ ဖြံ႕ၿဖိဳး တုိး တက္ေရးအေျခအေနမ်ားထူေထာင္ရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ကုလ သမဂၢ လုံၿခဳံေရးေကာင္စီ(ယူအင္န္အက္စ္စီ) က ကုလသမဂၢေတာင္ ဆူဒန္ဆုိင္ရာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးထိန္းသိမ္းေရးတပ္ဖြဲ႕(ယူအင္န္အမ္ အုိင္အက္စ္အက္စ္)ကုိ ဖြဲ႕စည္းေစလႊတ္ကူညီျခင္းျဖစ္သည္။ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးေနေသာ ယူအင္န္အမ္အုိင္အက္စ္ အက္စ္ပုိင္ ရဟတ္ယာဥ္တစ္စင္းကုိ ေတာင္ဆူဒန္ႏုိင္ငံ ဂြၽန္ဂလီ ျပည္နယ္လီဆြမ္ဂုိးလ္ၿမိဳ႕အနီးတြင္ အက္စ္ပီအယ္လ္ေအတပ္က ပစ္ခ်လုိက္ေသာအခါ ေလယာဥ္ေပၚပါသူေလးဦးစလုံး အသက္ ဆုံး႐ႈံးရသည့္အတြက္ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဘန္ကီမြန္း က ျပင္းျပင္းထန္ထန္ျပစ္တင္႐ႈတ္ခ်လုိက္ၿပီး ေတာင္ဆူဒန္အစုိးရ အေနျဖင့္ ခ်က္ခ်င္းစုံစမ္းစစ္ေဆးၿပီး တာဝန္ရွိသူမ်ားကုိ အေရး ယူရန္ တုိက္တြန္းလုိက္ျခင္းျဖစ္သည္။ ေနာက္ေနာင္တြင္ အလား တူျဖစ္ရပ္မ်ဳိးထပ္မံမျဖစ္ေစရန္လည္း ကုလသမဂၢ အတြင္းေရး မွဴးခ်ဳပ္က သတိေပးလုိက္သည္။ ကုလသမဂၢ ေတာင္ဆူဒန္ဆိုင္ရာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးထိန္းသိမ္းေရး တပ္ဖြဲ႕ (ယူအင္န္အမ္အုိင္အက္စ္အက္စ္)သည္ ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံ အေနာက္ေျမာက္ပိုင္း ဝက္စတင္းအယ္ဂါဇယ္ျပည္နယ္ ၿမိဳ႕ေတာ္ ေဝါတြင္ စခန္းဖြင့္ထားသည္။ ေဝါၿမိဳ႕ႏွင့္ အနီးတစ္ဝိုက္ကို ကင္း လွည့္ကာ အေျခအေနတည္ၿငိမ္ေအာင္ ထိန္းထားသည္။ အၾကမ္း ဖက္မႈမ်ားကို ေရွာင္တိမ္းထြက္ေျပးလာသည့္ ေထာင္ေပါင္းမ်ာစြာ ေသာ အရပ္သားမ်ားကို ထိုစခန္းက လက္ခံအကာအကြယ္ေပး ထားျခင္းလည္း ျဖစ္သည္။

ဒုကၡသည္အမ်ိဳးသားမ်ားက စြန္႔ခြာထြက္ေျပးလာသည့္ ကိုယ့္အိမ္ကိုယ့္ရာကို ျပန္လွည့္သူမ်ားရွိေသာ္လည္း 
စခန္းတြင္း ဝယ္ အမ်ားအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၊ ကေလးသူငယ္မ်ားႏွင့္ သက္ႀကီးရြယ္အိုေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ က်န္ရစ္သည္ကိုလည္း ေတြ႕ႏိုင္သည္ဆို၏။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ေတာင္ဆူဒန္အာဏာပိုင္ မ်ားႏွင့္ ဆန္႔က်င္သူလူမ်ိဳးစု ေခါင္းေဆာင္မ်ားအေနျဖင့္
 ႏိုင္ငံ ေတာ္ ေအးခ်မ္းလံုၿခံဳေရး ပိုမိုဆိုးရြားမသြားေစရန္ ထိန္းသိမ္း ခ်ဳပ္တည္းၾကဖို႔ ယူအင္အမ္ အိုင္အက္စ္အက္စ္က တိုက္တြန္းလိုက္ သည္။ ဤအေတာအတြင္း ကြန္ဂိုဒီမိုကရက္တစ္ သမၼတႏိုင္ငံ (ဒီအာရ္စီ)မွ ဒုကၡသည္
 ၄ဝဝဝ ခန္႔သည္ ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံအလယ္ ပိုင္း အီေကြတိုရယ္ျပည္နယ္သို႔မၾကာမီရက္သတၱပတ္အနည္း ငယ္အတြင္းက ဝင္ေရာက္ခိုလံႈလာေၾကာင္း ကုလသမဂၢဒုကၡ သည္မ်ားဆုိင္ရာ ေအဂ်င္စီက ေၾကညာသည္။ ထြန္းသစ္စေတာင္ဆူဒန္ႏုိင္ငံမွာ လြတ္လပ္ေသာႏိုင္ငံအျဖစ္ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ကာလအတြင္းတြင္ ဆူဒန္ႏုိင္ငံႏွင့္ နယ္နိမိတ္ အျငင္းပြားမႈ၊ ေရနံကိစၥ၊ ျပည္တြင္းေသာင္းက်န္းမႈ၊ ႏုိင္ငံသစ္အေန ျဖင့္ အနာဂတ္ဖံြ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ အစပ်ဳိးရမည့္ လုပ္ငန္းစဥ္အဖံုဖံုတို႔တြင္ အက်ပ္အတည္းျဖင့္ ရင္ဆိုင္ကာ ႐ုန္းကန္ေနရေၾကာင္း မ်က္ေမွာက္အေျခအေနမ်ားက ျပသလ်က္ရွိသည္။ 

 **တိုး**

-ထြန္းသစ္စေတာင္ဆူဒန္ႏုိင္ငံ-

ကမၻာ့ထြန္းသစ္စ သက္တမ္းအႏုဆံုးႏိုင္ငံ
ကို ျပပါဆိုလွ်င္အာဖရိကတိုက္မွ
 ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံကိုသာ ထိုးျပရမည္ျဖစ္ သည္။ သက္တမ္းႏုနယ္ေသးေသာ္လည္း ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံ လြတ္လပ္ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈခရီးၾကမ္းမွာ ရွည္လ်ားသည္။ ဆူဒန္ အစိုးရႏွင့္ ေတာင္ပိုင္းသားတို႔၏ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡမွာ အာဖရိကတိုက္တြင္ အရွည္ၾကာဆံုးျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္သည္။ ၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္တြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုၿပီးမွ ျပည္တြင္းစစ္မွာ အဆံုးသတ္သြားသည္ဟု ဆိုႏိုင္ေသာ္လည္း တကယ္တြင္ ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံသည္ ၂ဝ၁၁ ခုႏွစ္
 ဇူလိုင္ ၉ ရက္တြင္ ဆူဒန္ ႏိုင္ငံမွ ခြဲထြက္ကာ လြတ္လပ္ေရးရရွိျခင္းျဖစ္သည္။ ထြန္းသစ္စ ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံသည္ ကုလသမဂၢအဖြဲ႕ႀကီး၏ ၁၉၃ ႏိုင္ငံေျမာက္ေနာက္ဆံုးအဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ၾကားျပႆနာမ်ား ေျဖရွင္း၍ မၿပီးဆံုးႏိုင္ေသးေသာ ဆူဒန္ႏွင့္ ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံတို႔သည္ အီသီယိုးပီးယားႏုိင္ငံ အဒစ္အဘာဘာၿမိဳ႕၌ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလက ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ထိုးခဲ့ၿပီး ထိုစာခ်ဳပ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္ ယခုလဆန္းပိုင္းက ထပ္မံအာမခံေျပာ ၾကားၾကသည္ကို ေတြ႕ရသည္။

စက္တင္ဘာ ၂၇ ရက္ အဒစ္ အဘာဘာက ထိပ္သီးအစည္းအေဝးတြင္ ဆူဒန္ႏွင့္ ေတာင္ဆူဒန္ ႏိုင္ငံတို႔သည္ သေဘာတူစာခ်ဳပ္အမ်ားအျပားကို လက္မွတ္ထိုးခဲ့ၾက ၿပီးျဖစ္သည္။ ထိုစာခ်ဳပ္မ်ားအေကာင္အထည္ေဖာ္ေရးႏွင့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံ သေဘာထားကြဲလြဲခ်က္မ်ားကို ႏွစ္ႏိုင္ငံပူးတြဲႏိုင္ေရးႏွင့္ လံုျခံဳေရး ေကာ္မတီကေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးၾကသည္။ ဤအေတာအတြင္းေတာင္ ဆူဒန္ႏိုင္ငံ၌ ကုလသမဂၢေတာင္ဆူဒန္ဆိုင္ရာၿငိမ္းခ်မ္းေရး ထိန္းသိမ္းေရးတပ္ဖြဲ႕ (ယူအင္န္အမ္အိုင္အက္စ္အက္စ္)ပိုင္ ရဟတ္ ယာဥ္တစ္စင္းကို ဆူဒန္ျပည္သူ႔ လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္မေတာ္ (အက္စ္ပီအယ္ေအ)က ပစ္ခ်သျဖင့္ ရဟတ္ယာဥ္ေပၚပါ ႐ုရွား ေလးဦးေသဆံုးမႈျဖစ္သည္။ ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံမွာ ျပည္တြင္းစစ္အဆံုးသတ္ေစသည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုၿပီး ေျခာက္ႏွစ္အၾကာ ၿပီးခဲ့ သည့္ႏွစ္ဇူလိုင္လအတြင္းက လြတ္လပ္ေရးရရွိသည္။ ထိုလ အတြင္းမွာပင္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ လုံၿခဳံေရးခုိင္မာေစရန္၊ ဖြံ႕ၿဖိဳး တုိး တက္ေရးအေျခအေနမ်ားထူေထာင္ရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ကုလ သမဂၢ လုံၿခဳံေရးေကာင္စီ(ယူအင္န္အက္စ္စီ) က ကုလသမဂၢေတာင္ ဆူဒန္ဆုိင္ရာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးထိန္းသိမ္းေရးတပ္ဖြဲ႕(ယူအင္န္အမ္ အုိင္အက္စ္အက္စ္)ကုိ ဖြဲ႕စည္းေစလႊတ္ကူညီျခင္းျဖစ္သည္။ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးေနေသာ ယူအင္န္အမ္အုိင္အက္စ္ အက္စ္ပုိင္ ရဟတ္ယာဥ္တစ္စင္းကုိ ေတာင္ဆူဒန္ႏုိင္ငံ ဂြၽန္ဂလီ ျပည္နယ္လီဆြမ္ဂုိးလ္ၿမိဳ႕အနီးတြင္ အက္စ္ပီအယ္လ္ေအတပ္က ပစ္ခ်လုိက္ေသာအခါ ေလယာဥ္ေပၚပါသူေလးဦးစလုံး အသက္ ဆုံး႐ႈံးရသည့္အတြက္ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဘန္ကီမြန္း က ျပင္းျပင္းထန္ထန္ျပစ္တင္႐ႈတ္ခ်လုိက္ၿပီး ေတာင္ဆူဒန္အစုိးရ အေနျဖင့္ ခ်က္ခ်င္းစုံစမ္းစစ္ေဆးၿပီး တာဝန္ရွိသူမ်ားကုိ အေရး ယူရန္ တုိက္တြန္းလုိက္ျခင္းျဖစ္သည္။ ေနာက္ေနာင္တြင္ အလား တူျဖစ္ရပ္မ်ဳိးထပ္မံမျဖစ္ေစရန္လည္း ကုလသမဂၢ အတြင္းေရး မွဴးခ်ဳပ္က သတိေပးလုိက္သည္။ ကုလသမဂၢ ေတာင္ဆူဒန္ဆိုင္ရာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးထိန္းသိမ္းေရး တပ္ဖြဲ႕ (ယူအင္န္အမ္အုိင္အက္စ္အက္စ္)သည္ ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံ အေနာက္ေျမာက္ပိုင္း ဝက္စတင္းအယ္ဂါဇယ္ျပည္နယ္ ၿမိဳ႕ေတာ္ ေဝါတြင္ စခန္းဖြင့္ထားသည္။ ေဝါၿမိဳ႕ႏွင့္ အနီးတစ္ဝိုက္ကို ကင္း လွည့္ကာ အေျခအေနတည္ၿငိမ္ေအာင္ ထိန္းထားသည္။ အၾကမ္း ဖက္မႈမ်ားကို ေရွာင္တိမ္းထြက္ေျပးလာသည့္ ေထာင္ေပါင္းမ်ာစြာ ေသာ အရပ္သားမ်ားကို ထိုစခန္းက လက္ခံအကာအကြယ္ေပး ထားျခင္းလည္း ျဖစ္သည္။

ဒုကၡသည္အမ်ိဳးသားမ်ားက စြန္႔ခြာထြက္ေျပးလာသည့္ ကိုယ့္အိမ္ကိုယ့္ရာကို ျပန္လွည့္သူမ်ားရွိေသာ္လည္း 
စခန္းတြင္း ဝယ္ အမ်ားအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၊ ကေလးသူငယ္မ်ားႏွင့္ သက္ႀကီးရြယ္အိုေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ က်န္ရစ္သည္ကိုလည္း ေတြ႕ႏိုင္သည္ဆို၏။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ ေတာင္ဆူဒန္အာဏာပိုင္ မ်ားႏွင့္ ဆန္႔က်င္သူလူမ်ိဳးစု ေခါင္းေဆာင္မ်ားအေနျဖင့္
 ႏိုင္ငံ ေတာ္ ေအးခ်မ္းလံုၿခံဳေရး ပိုမိုဆိုးရြားမသြားေစရန္ ထိန္းသိမ္း ခ်ဳပ္တည္းၾကဖို႔ ယူအင္အမ္ အိုင္အက္စ္အက္စ္က တိုက္တြန္းလိုက္ သည္။ ဤအေတာအတြင္း ကြန္ဂိုဒီမိုကရက္တစ္ သမၼတႏိုင္ငံ (ဒီအာရ္စီ)မွ ဒုကၡသည္
 ၄ဝဝဝ ခန္႔သည္ ေတာင္ဆူဒန္ႏိုင္ငံအလယ္ ပိုင္း အီေကြတိုရယ္ျပည္နယ္သို႔မၾကာမီရက္သတၱပတ္အနည္း ငယ္အတြင္းက ဝင္ေရာက္ခိုလံႈလာေၾကာင္း ကုလသမဂၢဒုကၡ သည္မ်ားဆုိင္ရာ ေအဂ်င္စီက ေၾကညာသည္။ ထြန္းသစ္စေတာင္ဆူဒန္ႏုိင္ငံမွာ လြတ္လပ္ေသာႏိုင္ငံအျဖစ္ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ကာလအတြင္းတြင္ ဆူဒန္ႏုိင္ငံႏွင့္ နယ္နိမိတ္ အျငင္းပြားမႈ၊ ေရနံကိစၥ၊ ျပည္တြင္းေသာင္းက်န္းမႈ၊ ႏုိင္ငံသစ္အေန ျဖင့္ အနာဂတ္ဖံြ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ အစပ်ဳိးရမည့္ လုပ္ငန္းစဥ္အဖံုဖံုတို႔တြင္ အက်ပ္အတည္းျဖင့္ ရင္ဆိုင္ကာ ႐ုန္းကန္ေနရေၾကာင္း မ်က္ေမွာက္အေျခအေနမ်ားက ျပသလ်က္ရွိသည္။ 

 **တိုး**