===အာရပ္ကမ္ၻာကစစ္ဘုရင္- အီဂ်စ္၏ကယ္တင္ရွင္ေလာ===

>

မဆြတ္ခင္ကပင္ ၫြတ္ခ်င္သည့္ ပန္းပမာ သူတင္ ကုိယ္တင္ အႏုိင္ႀကဲရမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲမစတင္မီမွာပင္ ေသခ်ာေပါက္အႏုိင္ရမည့္သူအျဖစ္ သတင္းႀကီးခဲ့သူ မွာ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေဟာင္း အဗ္ၺဒူလ္ဖာတား အယ္လ္ စီစီျဖစ္သည္။ စီစီသည္ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံ၌ ႏွစ္ႏွစ္တာကာလ အတြင္း ဒုတိယအႀကိမ္က်င္းပသည့္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ျပည္သူ႔အသည္းၾကားမွ မဲျပားမ်ားကုိ ဒလေဟာရရွိ လုိက္ရာ ေဒသဆုိင္ရာႏုိင္ငံေရး အခင္းအက်င္းတြင္ ၀ဇီရာစိန္ေက်ာက္ပမာ ထိန္ေတာက္လာေတာ့မည့္ ပုဂ္ၢိဳလ္အျဖစ္ ႐ႈျမင္လ်က္ရွိၾကသည္။ အီဂ်စ္လက္နက္ကုိင္တပ္ဖြဲ႕မ်ား၏ ဦးစီးခ်ဳပ္အျဖစ္ တာ၀န္ယူခဲ့သည္သာမက ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၁၂ ရက္မွ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂၆ ရက္အထိ ကာကြယ္ေရး ၀န္ႀကီးအျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းရြက္ခဲ့သူ စီစီသည္ ယခုအခါ အသက္ ၆၀ ရွိၿပီျဖစ္သည္။ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ခံ သမ္ၼတတစ္ဦးျဖစ္ခဲ့သူ မုိဟာ မက္ေမာ္စီႏွင့္ ၎၏ အစုိးရအဖြဲ႕တုိ႔ကုိ လူထုအုံႂကြမႈ ႏွင့္အတူ ဆႏ္ၵျပမႈမ်ား ပြင့္ထြက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ႏုိင္ငံေရး လမ္းေၾကာင္း တစ္ဆစ္ခ်ဳိး ေျပာင္းလဲခဲ့သည္။ ေမာ္စီအား ျဖဳတ္ခ်ခဲ့ရာတြင္ အေရးပါေသာ အခန္းက႑မွ ပါ၀င္ခဲ့သူမွာ စီစီျဖစ္သည္။ ႏုိင္းျမစ္အေပၚအေျချပဳၿပီး ဖာ႐ုိဘုရင္အုပ္စုိးခဲ့သည့္ ေရွးေဟာင္းအင္ပါယာနယ္ေျမေပၚတြင္ ၁၉၇၁ ခုႏွစ္က အီဂ်စ္အာရပ္သမ္ၼတႏုိင္ငံကုိ ထူေထာင္ခဲ့သည္။ အီဂ်စ္ ႏုိင္ငံသည္ ကမ္ၻာေပၚတြင္ အာရပ္လူဦးေရ အမ်ားဆုံးေန ထုိင္ရာ ႏုိင္ငံျဖစ္ၿပီး ႏုိင္ငံသား ၉၀ ရာခုိင္ႏႈန္းခန္႔မွာ အေျခခံအားျဖင့္ ဆြန္နီမြတ္စလင္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံရွိ အႀကီးဆုံးေသာ အင္အားစုတစ္ရပ္မွာ မြတ္စလင္ညီေနာင္မ်ားအဖြဲ႕ျဖစ္ၿပီး ဘာသာေရး၊ ႏုိင္ငံေရးႏွင့္ လူမႈေရးလႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႕အျဖစ္ ၁၉၂၈ ခုႏွစ္တြင္ ထူေထာင္ခဲ့သည္။

၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ ““အာရပ္ေႏြဦး””ဟု အမည္ေပးထား သည့္ ေတာ္လွန္ေရးအသြင္ေဆာင္ေသာ လူထုအုံႂကြမႈ မ်ား အာရပ္ကမ္ၻာတြင္ ေပၚေပါက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ အီဂ်စ္ ႏုိင္ငံတြင္ သမ္ၼတမူဘာရက္ႏုတ္ထြက္ေပးခဲ့ရသည္။ ယင္းေနာက္တြင္ လက္နက္ကုိင္တပ္ဖြဲ႕မ်ား၏ ေကာင္စီ ခ်ဳပ္ဥက္ၠ႒ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး မုိဟာမက္ဟူစိန္တန္တာ၀ီက ေခတ္ၱႏုိင္ငံ့အႀကီးအကဲအျဖစ္ တာ၀န္ယူခဲ့သည္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလအတြင္း စစ္ဘက္က ပါလီမန္ကုိ ဖ်က္သိမ္းလုိက္ၿပီး ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ အာဏာသက္၀င္မႈကုိ ဆုိင္းငံ့ခဲ့သည္။

၂၀၁၁ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒဆုိင္ ရာ လူထုဆႏ္ၵခံယူပြဲကုိ က်င္းပခဲ့ၿပီး ယင္းႏွစ္ ႏုိ၀င္ဘာ လတြင္ ပထမဆုံးအႀကိမ္ ပါလီမန္ေရြးေကာက္ပြဲကုိ က်င္းပခဲ့သည္။ ယင္းေရြးေကာက္ပြဲတြင္ မဲေပးသူ အထူးမ်ားျပားခဲ့ၿပီး ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လတြင္ မုိဟာမက္ေမာ္စီ သမ္ၼတအျဖစ္ စတင္တာ၀န္ယူခဲ့သည္။ ေမာ္စီအာဏာရရွိမႈႏွင့္အတူ အစ္ၥလာမ္ၼစ္က်င့္စဥ္ မ်ားအား ပုိမုိက်င့္သုံးလာမည္ဟု ယုံၾကည္ယူဆၾကေသာ လစ္ဘရယ္မ်ားႏွင့္ ေလာကီ၀ါဒီအမတ္မ်ားက တုိင္းျပဳ ျပည္ျပဳ လႊတ္ေတာ္မွ ထြက္ခြာသြားခဲ့ၾကသည္။ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒသစ္ေရးဆြဲေပးမည့္ ေကာ္ မတီျဖစ္ေသာ တုိင္းျပဳျပည္ျပဳလႊတ္ေတာ္၌ အစ္ၥလာမ္ၼစ္ မ်ား လႊမ္းမုိးထားရာ လစ္ဘရယ္မ်ား၊ လက္၀ဲ၀ါဒီမ်ားႏွင့္ ဆုိရွယ္ ဒီမုိကရက္တစ္ပါတီမ်ားက သပိတ္ေမွာက္ခဲ့ၾက ၿပီးေနာက္ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံတစ္၀န္း အလုံးအရင္းျဖင့္ ဆႏ္ၵျပမႈ မ်ား ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။

အက်ဳိးရလဒ္အေနျဖင့္ ေမာ္စီအား ေထာက္ခံသူမ်ား ႏွင့္ ကန္႔ကြက္သူမ်ားအၾကား အၾကမ္းဖက္သည့္ ပဋိ ပက္ၡေပၚေပါက္ခဲ့သည္။ ေမာ္စီ၏ အုပ္စုိးမႈကုိ ဆန္႔က်င္ သည့္ အင္အားျပမႈမ်ား ႀကီးထြားလာခဲ့ရာ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇူလုိင္ ၃ ရက္တြင္ စစ္ဘက္က ေမာ္စီအား ျဖဳတ္ခ်ခဲ့သည္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇူလုိင္လတြင္ တရားသူႀကီး အက္ဒလီမန္ ေဆာက ေခတ္ၱသမ္ၼတအျဖစ္ တာ၀န္ယူခဲ့ကာ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလတြင္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒသစ္ကုိ လူထုဆႏ္ၵခံယူပြဲျဖင့္ အတည္ျပဳႏုိင္ခဲ့သည္။ 

ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒသစ္ ေပၚထြန္းမႈႏွင့္အတူ သုံးႏွစ္နီးပါးၾကာမွ် မၿငိမ္မသက္မႈမ်ား အဆုံးသတ္ခဲ့ကာ ႏုိင္ငံ တည္ၿငိမ္မႈ ျပန္လည္ရရွိလာခဲ့သည္။ ေမလ ေနာက္ဆုံး ရက္သတ္ၱပတ္က က်င္းပခဲ့ေသာ သမ္ၼတေရြးေကာက္ပြဲ၌ ေထာက္ခံမဲ တစ္ပုံတစ္ပင္ရရွိ ကာ စီစီေအာင္ပြဲခံသည္။ သုိ႔ရာတြင္ မဲေပးသူဦးေရ နည္းပါးခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ျပည္သူ႔ေထာက္ခံမႈအျပည့္ အ၀မရရွိဟု ဆုိႏုိင္သည္။ သုံးရက္ၾကာ မဲေပးပြဲတြင္ စီစီက ေထာက္ခံမဲ ၉၃ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ရရွိၿပီး ၎င္း၏ၿပိဳင္ဘက္ လက္၀ဲယိမ္း ႏုိင္ငံေရးသမား ဟမ္ဒင္းဆာဘာဟီက ၃ ရာခုိင္ႏႈန္း သာရွိသည္။

ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ မဲေပးခြင့္ရွိသူဦးေရ၏ ၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္းခန္႔ကသာ လာေရာက္မဲေပးခဲ့ၾကသျဖင့္ ျပည္ သူေထာက္ခံမႈ ေလ်ာ့ရိေလ်ာ့ရဲရွိခဲ့သည္။ စီစီေအာင္ပြဲခံမႈကုိ ျဖစ္ေပၚေစေသာ အေၾကာင္း တရားမ်ားအနက္ ပထမအေၾကာင္းတရားမွာ ႏုိင္ငံ တည္ၿငိမ္ ေအးခ်မ္းမႈကုိ ေဖာ္ေဆာင္ေပးသည့္ ပုဂ္ၢိဳလ္ အျဖစ္ ႐ႈျမင္ျခင္းျဖစ္သည္။ စစ္ေရးႏွင့္ ေထာက္လွမ္း ေရးအေတြ႕အၾကံဳရွိသူျဖစ္သျဖင့္ လုံျခံဳေရးအတြက္ ရတက္ေအးလုိသူမ်ားက သူ႔ကုိ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္သည္။ စီစီသည္ လက္ေတြ႕က်ၿပီး အေျပာႏွင့္အလုပ္ကုိက္ ညီေအာင္ ကတိတည္မည့္ပုဂ္ၢိဳလ္အျဖစ္ ယုံမွတ္ၾကျခင္း မွာ လည္း ဒုတိယအေၾကာင္းတရားျဖစ္သည္။ ယခင္ သမ္ၼတေမာ္စီမွာမူ ေရြးေကာက္ပြဲအႀကိဳ ကတိက၀တ္ မ်ားေပးခဲ့ေသာ္လည္း ႏုိင္ငံတုိးတက္မႈအတြက္ အထင္ အရွားျပသႏုိင္ျခင္းမရွိဟု ယူဆၾကသူမ်ား ရွိေနသည္။ စီစီ၏ၿပိဳင္ဘက္ ဆာဘာဟီက ကုိး႐ုိးကားရားႏုိင္လွ သည့္ ကတိတစ္ခုျဖင့္ လူငယ္မ်ားအား မဲဆြယ္ခဲ့ျခင္းမွာ သြက္ခ်ာလည္အမွားျဖစ္ခဲ့သည္။ မိမိေရြးေကာက္ခံရ လွ်င္ လူငယ္တစ္ဦးလွ်င္ အီဂ်စ္ေပါင္ေငြ ၁၀၀၀၀ (ေဒၚလာ ၁၄၀၀) ရပါေစ့မည္ဟု ၎က ဟစ္ေႂကြးခဲ့ သည္။ အကယ္၍သာ ၎င္း၏ကတိအတုိင္း လူငယ္မ်ား အား ဆုေငြေပးရမည္ဆုိလွ်င္ ႏုိင္ငံေတာ္၏ဘ႑ာမွ အီဂ်စ္ေပါင္ေငြ ၃၀၀ ဘီလီယံအထိ က်ခံသုံးစြဲရမည္ ျဖစ္ရာ ဆန္မရွိဘဲ အစားႀကီးသူျဖစ္ေပမည္။ 

တတိယအေၾကာင္းတရားအေနျဖင့္ စီစီသည္ ႏုိင္ငံ အေပၚ သစ္ၥာေစာင့္သိသူအျဖစ္ အမ်ဳိးသားေရး စိတ္ ဓာတ္ ျပန္လည္ႏုိးထလာေသာ ျပည္သူအခ်ဳိ႕က အထင္ႀကီးၾကသည္။ ဘာသာေရး အစြန္းသမားမ်ား ႏွင့္ သာမန္ျပည္သူမ်ားအၾကား ကတ္ၱားျခားေပးႏုိင္ ေသာ ပုဂ္ၢိဳလ္ အျဖစ္လည္း ယုံမွတ္ပုံအပ္ၾကသည္။ စတုတ္ၳအေၾကာင္းတရားအေနျဖင့္စီစီသည္ ေသြး ေအးေအးျဖင့္ စဥ္းစားတတ္ၿပီး ဆင္ျခင္တုံတရားရွိသူ အျဖစ္ ျပည္သူအမ်ားအျပားက ႐ႈျမင္ၾကသည္။ စိတ္လႈပ္ ရွားမႈျဖင့္ ဆုံးျဖတ္တတ္သူ မဟုတ္ေပရာ ၎သည္ ႏုိင္ငံေတာ္ေခ်ာက္ထဲက်မည့္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ားကုိ စမ္း တ၀ါး၀ါးျဖင့္ မခ်တန္ရာဟု စိတ္တုံးတုံး ခ်ၾကသည္။ ပၪ္ၥမေျမာက္အေၾကာင္းတရားမွာမူ စီစီ၏ ေအာင္ ျမင္ေသာ ေခါင္းေဆာင္မႈျဖစ္သည္။ စစ္ဘက္အႀကီး အကဲအျဖစ္ ဦးေဆာင္မႈ အေတြ႕အၾကံဳ အထူးေကာင္း မြန္ခဲ့ရာ ျပည္စြန္ရြာနား ျပည္သူမ်ားပင္မက်န္ ၎ကုိ သိရွိၾကသည္။

သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ ျပည္သူမ်ား၏ ဆႏ္ၵႏွင့္အညီ ေမာ္စီအား ႏုိင္ငံေရးပလ္ႅင္ထက္မွ ဆြဲခ်ႏုိင္ရန္ အခ်ိန္ အခါသင့္ ၾကား၀င္ေျဖရွင္းေပးခဲ့သူအျဖစ္ စီစီအား လက္ခုပ္ၾသဘာေပးသံမ်ား ေသာင္းေသာင္းညံခဲ့ျခင္း မွာလည္း ေရြးေကာက္ပြဲေအာင္ျမင္မႈ၏ ဆ႒မေျမာက္ အေၾကာင္းတရားပင္။ အစြန္းေရာက္သူမ်ားလက္ေအာက္မေရာက္ေအာင္ ကယ္တင္ေပးခဲ့သူအျဖစ္ နာမည္ေကာင္းရခဲ့သူ စီစီ အား သေဘာထားအလယ္အလတ္ရွိသူ မစ္ၨ်ိမမြတ္စလင္ မ်ားက ေထာက္ခံၾကျခင္းမွာ သတ္ၱမေျမာက္ အေၾကာင္း တရားျဖစ္ခဲ့ျပန္သည္။ အ႒မေျမာက္ အေၾကာင္းတရားကုိ တူးဆြေလ့လာ ေသာ္ ကတိအလီလီေပးၿပီး မဲဆြယ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈ မရွိ ေသာ စီစီအား ေတြ႕ရွိရသည္။ 

 ““ဇြန္ ၃၀ ေတာ္လွန္ေရး”” (၂၀၁၃) ဟု သမုိင္းဆရာမ်ား ေခၚေ၀ၚေသာ လူထုဆႏ္ၵျပမႈမ်ားႏွင့္အညီ ေမာ္စီကုိ ျဖဳတ္ခ်ခဲ့သည့္ စစ္အာဏာသိမ္းပြဲအၿပီး အေမရိကန္ အစုိးရႏွင့္ ျဖစ္ပြားေသာ ပဋိပက္ၡအား စီစီကုိင္တြယ္ေျဖ ရွင္းပုံကို ေထာမနာျပဳၾကရၿပီး ျပည္သူမ်ား ႏွစ္သက္ ေစေသာ န၀မေျမာက္အေၾကာင္းတရားျဖစ္သည္။ စူးအက္တူးေျမာင္းကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ေသာ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံ သည္ စီးပြားေရးတုိးတက္မႈအတြက္ အေမရိကန္ႏွင့္ ပလဲနံပသင့္ရမည္ပင္။ ေခတ္သစ္အီဂ်စ္ႏုိင္ငံထူေထာင္သူ မုိဟာမက္အလီ ပါရွားကုိ စီစီႏွင့္ ခုိင္းႏႈိင္း႐ႈျမင္ၾကသူမ်ား ရွိေနျခင္းမွာ ဒသမေျမာက္ အေၾကာင္းတရားျဖစ္သည္။ မုိဟာမက္ အလီ(၁၇၆၉-၁၈၄၉)သည္ ေအာ္တုိမန္တာ့ခ္ စစ္ ဘုရင္တစ္ပါးအျဖစ္ ထင္ရွားခဲ့သူျဖစ္သည္။ ႏုိင္ငံေရးပသာဒ႐ုပ္ပံုလႊာ လွပေျပျပစ္ေနသည့္ စီစီ သည္ သုံးႏွစ္အတြင္း သမ္ၼတႏွစ္ဦးကုိ ျဖဳတ္ခ်ေစႏုိင္ခဲ့ ေသာ ဆႏ္ၵျပမႈမ်ားႏွင့္အတူ ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္ ႏုိင္ငံေရး လႈိင္းတံပုိးမ်ားကုိ ၿငိမ္သက္ေစကာ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံကုိ ဦး ေဆာင္ရန္ ဟန္ျပင္ေနေလၿပီ။ စီစီသည္ အာရပ္ကမ္ၻာကုိ ကယ္တင္ႏုိင္မည္ေလာဟု ကမ္ၻာက ေစာင့္ၾကည့္ေန ေပလိမ့္မည္။ ။ 


+ကိုရင္ၾသ+

မဆြတ္ခင္ကပင္ ၫြတ္ခ်င္သည့္ ပန္းပမာ သူတင္ ကုိယ္တင္ အႏုိင္ႀကဲရမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲမစတင္မီမွာပင္ ေသခ်ာေပါက္အႏုိင္ရမည့္သူအျဖစ္ သတင္းႀကီးခဲ့သူ မွာ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေဟာင္း အဗ္ၺဒူလ္ဖာတား အယ္လ္ စီစီျဖစ္သည္။ စီစီသည္ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံ၌ ႏွစ္ႏွစ္တာကာလ အတြင္း ဒုတိယအႀကိမ္က်င္းပသည့္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ျပည္သူ႔အသည္းၾကားမွ မဲျပားမ်ားကုိ ဒလေဟာရရွိ လုိက္ရာ ေဒသဆုိင္ရာႏုိင္ငံေရး အခင္းအက်င္းတြင္ ၀ဇီရာစိန္ေက်ာက္ပမာ ထိန္ေတာက္လာေတာ့မည့္ ပုဂ္ၢိဳလ္အျဖစ္ ႐ႈျမင္လ်က္ရွိၾကသည္။ အီဂ်စ္လက္နက္ကုိင္တပ္ဖြဲ႕မ်ား၏ ဦးစီးခ်ဳပ္အျဖစ္ တာ၀န္ယူခဲ့သည္သာမက ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၁၂ ရက္မွ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂၆ ရက္အထိ ကာကြယ္ေရး ၀န္ႀကီးအျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းရြက္ခဲ့သူ စီစီသည္ ယခုအခါ အသက္ ၆၀ ရွိၿပီျဖစ္သည္။ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ခံ သမ္ၼတတစ္ဦးျဖစ္ခဲ့သူ မုိဟာ မက္ေမာ္စီႏွင့္ ၎၏ အစုိးရအဖြဲ႕တုိ႔ကုိ လူထုအုံႂကြမႈ ႏွင့္အတူ ဆႏ္ၵျပမႈမ်ား ပြင့္ထြက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ႏုိင္ငံေရး လမ္းေၾကာင္း တစ္ဆစ္ခ်ဳိး ေျပာင္းလဲခဲ့သည္။ ေမာ္စီအား ျဖဳတ္ခ်ခဲ့ရာတြင္ အေရးပါေသာ အခန္းက႑မွ ပါ၀င္ခဲ့သူမွာ စီစီျဖစ္သည္။ ႏုိင္းျမစ္အေပၚအေျချပဳၿပီး ဖာ႐ုိဘုရင္အုပ္စုိးခဲ့သည့္ ေရွးေဟာင္းအင္ပါယာနယ္ေျမေပၚတြင္ ၁၉၇၁ ခုႏွစ္က အီဂ်စ္အာရပ္သမ္ၼတႏုိင္ငံကုိ ထူေထာင္ခဲ့သည္။ အီဂ်စ္ ႏုိင္ငံသည္ ကမ္ၻာေပၚတြင္ အာရပ္လူဦးေရ အမ်ားဆုံးေန ထုိင္ရာ ႏုိင္ငံျဖစ္ၿပီး ႏုိင္ငံသား ၉၀ ရာခုိင္ႏႈန္းခန္႔မွာ အေျခခံအားျဖင့္ ဆြန္နီမြတ္စလင္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံရွိ အႀကီးဆုံးေသာ အင္အားစုတစ္ရပ္မွာ မြတ္စလင္ညီေနာင္မ်ားအဖြဲ႕ျဖစ္ၿပီး ဘာသာေရး၊ ႏုိင္ငံေရးႏွင့္ လူမႈေရးလႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႕အျဖစ္ ၁၉၂၈ ခုႏွစ္တြင္ ထူေထာင္ခဲ့သည္။

၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ ““အာရပ္ေႏြဦး””ဟု အမည္ေပးထား သည့္ ေတာ္လွန္ေရးအသြင္ေဆာင္ေသာ လူထုအုံႂကြမႈ မ်ား အာရပ္ကမ္ၻာတြင္ ေပၚေပါက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ အီဂ်စ္ ႏုိင္ငံတြင္ သမ္ၼတမူဘာရက္ႏုတ္ထြက္ေပးခဲ့ရသည္။ ယင္းေနာက္တြင္ လက္နက္ကုိင္တပ္ဖြဲ႕မ်ား၏ ေကာင္စီ ခ်ဳပ္ဥက္ၠ႒ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး မုိဟာမက္ဟူစိန္တန္တာ၀ီက ေခတ္ၱႏုိင္ငံ့အႀကီးအကဲအျဖစ္ တာ၀န္ယူခဲ့သည္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလအတြင္း စစ္ဘက္က ပါလီမန္ကုိ ဖ်က္သိမ္းလုိက္ၿပီး ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ အာဏာသက္၀င္မႈကုိ ဆုိင္းငံ့ခဲ့သည္။

၂၀၁၁ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒဆုိင္ ရာ လူထုဆႏ္ၵခံယူပြဲကုိ က်င္းပခဲ့ၿပီး ယင္းႏွစ္ ႏုိ၀င္ဘာ လတြင္ ပထမဆုံးအႀကိမ္ ပါလီမန္ေရြးေကာက္ပြဲကုိ က်င္းပခဲ့သည္။ ယင္းေရြးေကာက္ပြဲတြင္ မဲေပးသူ အထူးမ်ားျပားခဲ့ၿပီး ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လတြင္ မုိဟာမက္ေမာ္စီ သမ္ၼတအျဖစ္ စတင္တာ၀န္ယူခဲ့သည္။ ေမာ္စီအာဏာရရွိမႈႏွင့္အတူ အစ္ၥလာမ္ၼစ္က်င့္စဥ္ မ်ားအား ပုိမုိက်င့္သုံးလာမည္ဟု ယုံၾကည္ယူဆၾကေသာ လစ္ဘရယ္မ်ားႏွင့္ ေလာကီ၀ါဒီအမတ္မ်ားက တုိင္းျပဳ ျပည္ျပဳ လႊတ္ေတာ္မွ ထြက္ခြာသြားခဲ့ၾကသည္။ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒသစ္ေရးဆြဲေပးမည့္ ေကာ္ မတီျဖစ္ေသာ တုိင္းျပဳျပည္ျပဳလႊတ္ေတာ္၌ အစ္ၥလာမ္ၼစ္ မ်ား လႊမ္းမုိးထားရာ လစ္ဘရယ္မ်ား၊ လက္၀ဲ၀ါဒီမ်ားႏွင့္ ဆုိရွယ္ ဒီမုိကရက္တစ္ပါတီမ်ားက သပိတ္ေမွာက္ခဲ့ၾက ၿပီးေနာက္ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံတစ္၀န္း အလုံးအရင္းျဖင့္ ဆႏ္ၵျပမႈ မ်ား ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။

အက်ဳိးရလဒ္အေနျဖင့္ ေမာ္စီအား ေထာက္ခံသူမ်ား ႏွင့္ ကန္႔ကြက္သူမ်ားအၾကား အၾကမ္းဖက္သည့္ ပဋိ ပက္ၡေပၚေပါက္ခဲ့သည္။ ေမာ္စီ၏ အုပ္စုိးမႈကုိ ဆန္႔က်င္ သည့္ အင္အားျပမႈမ်ား ႀကီးထြားလာခဲ့ရာ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇူလုိင္ ၃ ရက္တြင္ စစ္ဘက္က ေမာ္စီအား ျဖဳတ္ခ်ခဲ့သည္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇူလုိင္လတြင္ တရားသူႀကီး အက္ဒလီမန္ ေဆာက ေခတ္ၱသမ္ၼတအျဖစ္ တာ၀န္ယူခဲ့ကာ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလတြင္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒသစ္ကုိ လူထုဆႏ္ၵခံယူပြဲျဖင့္ အတည္ျပဳႏုိင္ခဲ့သည္။ 

ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒသစ္ ေပၚထြန္းမႈႏွင့္အတူ သုံးႏွစ္နီးပါးၾကာမွ် မၿငိမ္မသက္မႈမ်ား အဆုံးသတ္ခဲ့ကာ ႏုိင္ငံ တည္ၿငိမ္မႈ ျပန္လည္ရရွိလာခဲ့သည္။ ေမလ ေနာက္ဆုံး ရက္သတ္ၱပတ္က က်င္းပခဲ့ေသာ သမ္ၼတေရြးေကာက္ပြဲ၌ ေထာက္ခံမဲ တစ္ပုံတစ္ပင္ရရွိ ကာ စီစီေအာင္ပြဲခံသည္။ သုိ႔ရာတြင္ မဲေပးသူဦးေရ နည္းပါးခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ျပည္သူ႔ေထာက္ခံမႈအျပည့္ အ၀မရရွိဟု ဆုိႏုိင္သည္။ သုံးရက္ၾကာ မဲေပးပြဲတြင္ စီစီက ေထာက္ခံမဲ ၉၃ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ရရွိၿပီး ၎င္း၏ၿပိဳင္ဘက္ လက္၀ဲယိမ္း ႏုိင္ငံေရးသမား ဟမ္ဒင္းဆာဘာဟီက ၃ ရာခုိင္ႏႈန္း သာရွိသည္။

ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ မဲေပးခြင့္ရွိသူဦးေရ၏ ၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္းခန္႔ကသာ လာေရာက္မဲေပးခဲ့ၾကသျဖင့္ ျပည္ သူေထာက္ခံမႈ ေလ်ာ့ရိေလ်ာ့ရဲရွိခဲ့သည္။ စီစီေအာင္ပြဲခံမႈကုိ ျဖစ္ေပၚေစေသာ အေၾကာင္း တရားမ်ားအနက္ ပထမအေၾကာင္းတရားမွာ ႏုိင္ငံ တည္ၿငိမ္ ေအးခ်မ္းမႈကုိ ေဖာ္ေဆာင္ေပးသည့္ ပုဂ္ၢိဳလ္ အျဖစ္ ႐ႈျမင္ျခင္းျဖစ္သည္။ စစ္ေရးႏွင့္ ေထာက္လွမ္း ေရးအေတြ႕အၾကံဳရွိသူျဖစ္သျဖင့္ လုံျခံဳေရးအတြက္ ရတက္ေအးလုိသူမ်ားက သူ႔ကုိ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္သည္။ စီစီသည္ လက္ေတြ႕က်ၿပီး အေျပာႏွင့္အလုပ္ကုိက္ ညီေအာင္ ကတိတည္မည့္ပုဂ္ၢိဳလ္အျဖစ္ ယုံမွတ္ၾကျခင္း မွာ လည္း ဒုတိယအေၾကာင္းတရားျဖစ္သည္။ ယခင္ သမ္ၼတေမာ္စီမွာမူ ေရြးေကာက္ပြဲအႀကိဳ ကတိက၀တ္ မ်ားေပးခဲ့ေသာ္လည္း ႏုိင္ငံတုိးတက္မႈအတြက္ အထင္ အရွားျပသႏုိင္ျခင္းမရွိဟု ယူဆၾကသူမ်ား ရွိေနသည္။ စီစီ၏ၿပိဳင္ဘက္ ဆာဘာဟီက ကုိး႐ုိးကားရားႏုိင္လွ သည့္ ကတိတစ္ခုျဖင့္ လူငယ္မ်ားအား မဲဆြယ္ခဲ့ျခင္းမွာ သြက္ခ်ာလည္အမွားျဖစ္ခဲ့သည္။ မိမိေရြးေကာက္ခံရ လွ်င္ လူငယ္တစ္ဦးလွ်င္ အီဂ်စ္ေပါင္ေငြ ၁၀၀၀၀ (ေဒၚလာ ၁၄၀၀) ရပါေစ့မည္ဟု ၎က ဟစ္ေႂကြးခဲ့ သည္။ အကယ္၍သာ ၎င္း၏ကတိအတုိင္း လူငယ္မ်ား အား ဆုေငြေပးရမည္ဆုိလွ်င္ ႏုိင္ငံေတာ္၏ဘ႑ာမွ အီဂ်စ္ေပါင္ေငြ ၃၀၀ ဘီလီယံအထိ က်ခံသုံးစြဲရမည္ ျဖစ္ရာ ဆန္မရွိဘဲ အစားႀကီးသူျဖစ္ေပမည္။ 

တတိယအေၾကာင္းတရားအေနျဖင့္ စီစီသည္ ႏုိင္ငံ အေပၚ သစ္ၥာေစာင့္သိသူအျဖစ္ အမ်ဳိးသားေရး စိတ္ ဓာတ္ ျပန္လည္ႏုိးထလာေသာ ျပည္သူအခ်ဳိ႕က အထင္ႀကီးၾကသည္။ ဘာသာေရး အစြန္းသမားမ်ား ႏွင့္ သာမန္ျပည္သူမ်ားအၾကား ကတ္ၱားျခားေပးႏုိင္ ေသာ ပုဂ္ၢိဳလ္ အျဖစ္လည္း ယုံမွတ္ပုံအပ္ၾကသည္။ စတုတ္ၳအေၾကာင္းတရားအေနျဖင့္စီစီသည္ ေသြး ေအးေအးျဖင့္ စဥ္းစားတတ္ၿပီး ဆင္ျခင္တုံတရားရွိသူ အျဖစ္ ျပည္သူအမ်ားအျပားက ႐ႈျမင္ၾကသည္။ စိတ္လႈပ္ ရွားမႈျဖင့္ ဆုံးျဖတ္တတ္သူ မဟုတ္ေပရာ ၎သည္ ႏုိင္ငံေတာ္ေခ်ာက္ထဲက်မည့္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ားကုိ စမ္း တ၀ါး၀ါးျဖင့္ မခ်တန္ရာဟု စိတ္တုံးတုံး ခ်ၾကသည္။ ပၪ္ၥမေျမာက္အေၾကာင္းတရားမွာမူ စီစီ၏ ေအာင္ ျမင္ေသာ ေခါင္းေဆာင္မႈျဖစ္သည္။ စစ္ဘက္အႀကီး အကဲအျဖစ္ ဦးေဆာင္မႈ အေတြ႕အၾကံဳ အထူးေကာင္း မြန္ခဲ့ရာ ျပည္စြန္ရြာနား ျပည္သူမ်ားပင္မက်န္ ၎ကုိ သိရွိၾကသည္။

သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ ျပည္သူမ်ား၏ ဆႏ္ၵႏွင့္အညီ ေမာ္စီအား ႏုိင္ငံေရးပလ္ႅင္ထက္မွ ဆြဲခ်ႏုိင္ရန္ အခ်ိန္ အခါသင့္ ၾကား၀င္ေျဖရွင္းေပးခဲ့သူအျဖစ္ စီစီအား လက္ခုပ္ၾသဘာေပးသံမ်ား ေသာင္းေသာင္းညံခဲ့ျခင္း မွာလည္း ေရြးေကာက္ပြဲေအာင္ျမင္မႈ၏ ဆ႒မေျမာက္ အေၾကာင္းတရားပင္။ အစြန္းေရာက္သူမ်ားလက္ေအာက္မေရာက္ေအာင္ ကယ္တင္ေပးခဲ့သူအျဖစ္ နာမည္ေကာင္းရခဲ့သူ စီစီ အား သေဘာထားအလယ္အလတ္ရွိသူ မစ္ၨ်ိမမြတ္စလင္ မ်ားက ေထာက္ခံၾကျခင္းမွာ သတ္ၱမေျမာက္ အေၾကာင္း တရားျဖစ္ခဲ့ျပန္သည္။ အ႒မေျမာက္ အေၾကာင္းတရားကုိ တူးဆြေလ့လာ ေသာ္ ကတိအလီလီေပးၿပီး မဲဆြယ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈ မရွိ ေသာ စီစီအား ေတြ႕ရွိရသည္။ 

 ““ဇြန္ ၃၀ ေတာ္လွန္ေရး”” (၂၀၁၃) ဟု သမုိင္းဆရာမ်ား ေခၚေ၀ၚေသာ လူထုဆႏ္ၵျပမႈမ်ားႏွင့္အညီ ေမာ္စီကုိ ျဖဳတ္ခ်ခဲ့သည့္ စစ္အာဏာသိမ္းပြဲအၿပီး အေမရိကန္ အစုိးရႏွင့္ ျဖစ္ပြားေသာ ပဋိပက္ၡအား စီစီကုိင္တြယ္ေျဖ ရွင္းပုံကို ေထာမနာျပဳၾကရၿပီး ျပည္သူမ်ား ႏွစ္သက္ ေစေသာ န၀မေျမာက္အေၾကာင္းတရားျဖစ္သည္။ စူးအက္တူးေျမာင္းကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ေသာ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံ သည္ စီးပြားေရးတုိးတက္မႈအတြက္ အေမရိကန္ႏွင့္ ပလဲနံပသင့္ရမည္ပင္။ ေခတ္သစ္အီဂ်စ္ႏုိင္ငံထူေထာင္သူ မုိဟာမက္အလီ ပါရွားကုိ စီစီႏွင့္ ခုိင္းႏႈိင္း႐ႈျမင္ၾကသူမ်ား ရွိေနျခင္းမွာ ဒသမေျမာက္ အေၾကာင္းတရားျဖစ္သည္။ မုိဟာမက္ အလီ(၁၇၆၉-၁၈၄၉)သည္ ေအာ္တုိမန္တာ့ခ္ စစ္ ဘုရင္တစ္ပါးအျဖစ္ ထင္ရွားခဲ့သူျဖစ္သည္။ ႏုိင္ငံေရးပသာဒ႐ုပ္ပံုလႊာ လွပေျပျပစ္ေနသည့္ စီစီ သည္ သုံးႏွစ္အတြင္း သမ္ၼတႏွစ္ဦးကုိ ျဖဳတ္ခ်ေစႏုိင္ခဲ့ ေသာ ဆႏ္ၵျပမႈမ်ားႏွင့္အတူ ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္ ႏုိင္ငံေရး လႈိင္းတံပုိးမ်ားကုိ ၿငိမ္သက္ေစကာ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံကုိ ဦး ေဆာင္ရန္ ဟန္ျပင္ေနေလၿပီ။ စီစီသည္ အာရပ္ကမ္ၻာကုိ ကယ္တင္ႏုိင္မည္ေလာဟု ကမ္ၻာက ေစာင့္ၾကည့္ေန ေပလိမ့္မည္။ ။ 


+ကိုရင္ၾသ+