==လူထုက်န္းမာေရး(အေရးေပၚ ထိခိုက္ ဒဏ္ရာ ရျခင္း)==

>

**Public Health** 

++ကေလးမ်ား ထိခိုက္ပြန္းပဲ့ ဒဏ္ရာရလွ်င္++

 ဒဏ္ရာကို ဆပ္ျပာ၊ ေရတို႔ျဖင့္ ေဆးေၾကာသင့္သည္။ ဒဏ္ရာေနရာ တစ္ဝိုက္ကိုကြက္ၿပီး ေဆး ေၾကာသင့္သည္။ ေျခေထာက္တြင္ ျဖစ္လွ်င္ ခါးေအာက္ပိုင္းမွ ဆပ္ျပာ၊ ေရျဖင့္ စင္ၾကယ္ေအာင္ ေဆးေၾကာေပးသင့္သည္။ ၿပီးလွ်င္ တင္ခ်ာ၊ ဆပ္ဒင္းလိမ္းၿပီး ပိုးသတ္ထားသည့္ ပတ္တီး စည္းေပးသင့္သည္။ ဆရာဝန္ မၫႊန္ၾကားဘဲ ပင္နီဆီလင္၊ တက္ထရာဆိုင္ကလင္း အမႈန္႔မ်ား မထည့္သင့္ပါ။ အနာကို သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္း ထားရွိရမည္။ ထိခိုက္ဒဏ္ရာ ရထားေသာ ေျခေထာက္၊ လက္၏ အစိတ္အပိုင္းအခ်ဳိ႕ကို ယာယီ က်ပ္စည္းကာ ဆရာဝန္ႏွင့္ ျပသင့္သည္။ ဒဏ္ရာႀကီးလွ်င္ ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္း ေစလႊတ္ၿပီး ခ်ဳပ္သင့္သည္။ ဖုန္မႈန္႔၊ နႏြင္းမႈန္႔တို႔ႏွင့္ မသိပ္သင့္ပါ။ ဒဏ္ရာႀကီးပါက ေမးခိုင္ကာကြယ္ေဆး တစ္ႀကိမ္ၿပီး ေနာက္ထပ္တစ္ႀကိမ္ ထုိးေပးသင့္သည္။

++ ေခြးကိုက္ ခံရလွ်င္++

ဒဏ္ရာကို ဆပ္ျပာ၊ ေရတို႔ျဖင့္ ေဆးေၾကာၿပီး ဆရာဝန္ထံျပရမည္။ မိမိအိမ္၌ ကုသ၍မရပါ။ မိမိအိမ္ေမြးေခြး ျဖစ္ပါက ၁ဝ ရက္ အတြင္း ေခြးေသဆံုးသြားလွ်င္ သို႔မဟုတ္ ေခြး႐ူးျပန္ေရာဂါ လကၡဏာျပလွ်င္ ေခြး႐ူး ကာကြယ္ေဆးကို ပထမဆံုး တစ္လံုး၊ တစ္ပတ္ အၾကာ တြင္တစ္လံုး၊ ေနာက္တစ္ပတ္အၾကာ တြင္တစ္လံုး ေပါင္းသံုးလံုး ထုိးရမည္ျဖစ္သည္။

 ++ကေလး ဒဏ္ရာရလွ်င္++

ပိုးသတ္ထားသည့္ ဂြမ္းႏွင့္ ပတ္တီး ယူေဆာင္လာရန္ မေမ့သင့္ပါ။ ကေလး၏အနာကို ေသခ်ာစြာ ေဆးေၾကာၿပီးလွ်င္ သန္႔စင္ေသာ ပတ္တီး၊ ဂြမ္း တို႔ကို အသံုးျပဳ၍ ဖံုး အုပ္ စည္းေႏွာင္ထားရမည္။ ဒူး၊ တံေတာင္ဆစ္ အေပၚတြင္ ရရွိေသာဒဏ္ရာမ်ားကို ေဆးထည့္ၿပီး ပတ္တီး မစည္းသင့္ပါ။ အနာေဖး မၾကာ မၾကာ ကြာက်ကာ ေသြးျပန္ထြက္ၿပီး ေရာဂါပိုးမ်ားဝင္ေအာင္ ဖိတ္ေခၚသလို ျဖစ္ေနတတ္သည္။

 ++ထိခိုက္ဒဏ္ရာရ၍ ေသြးထြက္ေနလွ်င္++

 ေရာဂါပိုးမ်ား ဒဏ္ရာ၏အတြင္းသုိ႔ မဝင္ႏိုင္ေအာင္ တားဆီးေပးႏုိင္သည္။ ေျခ၊ လက္မ်ား ဒဏ္ရာရၿပီး ေသြးအလြန္ထြက္လွ်င္ ဒဏ္ရာရသည့္ အပိုင္းကို ျမႇင့္တင္ထားကာ ကေလးကို လွဲအိပ္ေစရမည္။ ေခါင္းအံုး တစ္လံုးေပၚတင္ၿပီး ဒဏ္ရာ ရ ေသာလက္ သို႔မဟုတ္ ေျခေထာက္ကို ျမႇင့္ေပးထားရမည္။ ဒဏ္ရာကို သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္ေအာင္ ေဆးေၾကာၿပီး အေပၚမွပတ္တီးျဖင့္ စည္းကာ ေသြးတိတ္ေအာင္ လုပ္ရပါမည္။ ေသြးဆက္ထြက္ေနလွ်င္ ဒဏ္ရာေပၚ၌ သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္ေသာ ပိတ္ပါးစခံၿပီး ပတ္တီး ထပ္စည္းရမည္။ အေပၚမွ ပလတ္စတာႏွင့္ စည္းကာ ေသြးတိတ္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရမည္။  

++ေသြးထြက္လြန္လွ်င္++

 ပတ္တီးမရွာဘဲ ဒဏ္ရာေပၚလက္ျဖင့္ ဖိထားရမည္။ အျခားတစ္ေယာက္ကို ပတ္တီးရွာေစၿပီး ဖိထားသည့္ လက္ကို မလႊတ္ဖို႔ ဒဏ္ရာရသည့္ ကေလး၏ ခႏၶာကိုယ္ကို ျမႇင့္ထားဖုိ႔လိုသည္။ သန္႔ရွင္းသည့္ ပိတ္ပါးစ သို႔မဟုတ္ ေလွ်ာ္ဖြပ္ၿပီး လက္ကိုင္ပဝါ ေခါက္ၿပီးဖိရမည္။ ပတ္တီးက်ပ္က်ပ္ စည္းပါက ေသြးထြက္ ေလ်ာ့သြားလိမ့္မည္။ ထုိ႔ေနာက္ ကေလးကို ေဆး႐ံုသို႔ ေခၚသြားရမည္။ ႏွာေခါင္း ေသြးယိုေသာ ကေလးကို ကုလားထိုင္ေပၚတြင္ မလႈပ္မရွား ထိုင္ခိုင္းပါက ေသြးထြက္ေလ်ာ့ သြားမည္။ ေရေအး သို႔မဟုတ္ ေရခဲျဖင့္ ႏွာေခါင္း ေပၚသုိ႔ တင္ေပးရမည္။ ႏွာေခါင္းကို လက္ကိုင္ပဝါျဖင့္ ကလိျခင္း ေရွာင္ၾကဥ္ရမည္။ ႏွာေခါင္း ထိခိုက္ဒဏ္ရာ သို႔မဟုတ္ ႏွာႏု႐ိုး က်ဳိးပါက အျမန္ တည့္မတ္ေပးၿပီး ေဆးခန္းျပသရန္ လိုသည္။ 

++မီးအပူေလာင္ႏွင့္ အရည္ပူေလာင္လွ်င္++ 

သဘာဝအေလ်ာက္ ေဆးဝါး ထည့္စရာမလိုပါ။ ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းျပရမည္။ ဒဏ္ရာကို မည္သည့္ ေဆး ဝါးမွ မထည့္ဘဲ ပိုးသန္႔စင္သည့္ ဂြမ္း၊ ပတ္တီး စည္းရမည္။ ေခ်ာင္ေခ်ာင္စည္းၿပီး ေရႊဝါလိမ္းေဆး လိမ္းႏုိင္သည္။ မီးေလာင္ဒဏ္ရာမွာ မီး ေလာင္ဖု မေဖာက္ရန္ႏွင့္ အဝတ္ အလ်င္စလို မခြၽတ္ရန္ လိုအပ္သည္။

+ေဒါက္တာလြင္သန္႔(ေဆး-၂)+ 

Written by မုိးဦး

**Public Health** 

++ကေလးမ်ား ထိခိုက္ပြန္းပဲ့ ဒဏ္ရာရလွ်င္++

 ဒဏ္ရာကို ဆပ္ျပာ၊ ေရတို႔ျဖင့္ ေဆးေၾကာသင့္သည္။ ဒဏ္ရာေနရာ တစ္ဝိုက္ကိုကြက္ၿပီး ေဆး ေၾကာသင့္သည္။ ေျခေထာက္တြင္ ျဖစ္လွ်င္ ခါးေအာက္ပိုင္းမွ ဆပ္ျပာ၊ ေရျဖင့္ စင္ၾကယ္ေအာင္ ေဆးေၾကာေပးသင့္သည္။ ၿပီးလွ်င္ တင္ခ်ာ၊ ဆပ္ဒင္းလိမ္းၿပီး ပိုးသတ္ထားသည့္ ပတ္တီး စည္းေပးသင့္သည္။ ဆရာဝန္ မၫႊန္ၾကားဘဲ ပင္နီဆီလင္၊ တက္ထရာဆိုင္ကလင္း အမႈန္႔မ်ား မထည့္သင့္ပါ။ အနာကို သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္း ထားရွိရမည္။ ထိခိုက္ဒဏ္ရာ ရထားေသာ ေျခေထာက္၊ လက္၏ အစိတ္အပိုင္းအခ်ဳိ႕ကို ယာယီ က်ပ္စည္းကာ ဆရာဝန္ႏွင့္ ျပသင့္သည္။ ဒဏ္ရာႀကီးလွ်င္ ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္း ေစလႊတ္ၿပီး ခ်ဳပ္သင့္သည္။ ဖုန္မႈန္႔၊ နႏြင္းမႈန္႔တို႔ႏွင့္ မသိပ္သင့္ပါ။ ဒဏ္ရာႀကီးပါက ေမးခိုင္ကာကြယ္ေဆး တစ္ႀကိမ္ၿပီး ေနာက္ထပ္တစ္ႀကိမ္ ထုိးေပးသင့္သည္။

++ ေခြးကိုက္ ခံရလွ်င္++

ဒဏ္ရာကို ဆပ္ျပာ၊ ေရတို႔ျဖင့္ ေဆးေၾကာၿပီး ဆရာဝန္ထံျပရမည္။ မိမိအိမ္၌ ကုသ၍မရပါ။ မိမိအိမ္ေမြးေခြး ျဖစ္ပါက ၁ဝ ရက္ အတြင္း ေခြးေသဆံုးသြားလွ်င္ သို႔မဟုတ္ ေခြး႐ူးျပန္ေရာဂါ လကၡဏာျပလွ်င္ ေခြး႐ူး ကာကြယ္ေဆးကို ပထမဆံုး တစ္လံုး၊ တစ္ပတ္ အၾကာ တြင္တစ္လံုး၊ ေနာက္တစ္ပတ္အၾကာ တြင္တစ္လံုး ေပါင္းသံုးလံုး ထုိးရမည္ျဖစ္သည္။

 ++ကေလး ဒဏ္ရာရလွ်င္++

ပိုးသတ္ထားသည့္ ဂြမ္းႏွင့္ ပတ္တီး ယူေဆာင္လာရန္ မေမ့သင့္ပါ။ ကေလး၏အနာကို ေသခ်ာစြာ ေဆးေၾကာၿပီးလွ်င္ သန္႔စင္ေသာ ပတ္တီး၊ ဂြမ္း တို႔ကို အသံုးျပဳ၍ ဖံုး အုပ္ စည္းေႏွာင္ထားရမည္။ ဒူး၊ တံေတာင္ဆစ္ အေပၚတြင္ ရရွိေသာဒဏ္ရာမ်ားကို ေဆးထည့္ၿပီး ပတ္တီး မစည္းသင့္ပါ။ အနာေဖး မၾကာ မၾကာ ကြာက်ကာ ေသြးျပန္ထြက္ၿပီး ေရာဂါပိုးမ်ားဝင္ေအာင္ ဖိတ္ေခၚသလို ျဖစ္ေနတတ္သည္။

 ++ထိခိုက္ဒဏ္ရာရ၍ ေသြးထြက္ေနလွ်င္++

 ေရာဂါပိုးမ်ား ဒဏ္ရာ၏အတြင္းသုိ႔ မဝင္ႏိုင္ေအာင္ တားဆီးေပးႏုိင္သည္။ ေျခ၊ လက္မ်ား ဒဏ္ရာရၿပီး ေသြးအလြန္ထြက္လွ်င္ ဒဏ္ရာရသည့္ အပိုင္းကို ျမႇင့္တင္ထားကာ ကေလးကို လွဲအိပ္ေစရမည္။ ေခါင္းအံုး တစ္လံုးေပၚတင္ၿပီး ဒဏ္ရာ ရ ေသာလက္ သို႔မဟုတ္ ေျခေထာက္ကို ျမႇင့္ေပးထားရမည္။ ဒဏ္ရာကို သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္ေအာင္ ေဆးေၾကာၿပီး အေပၚမွပတ္တီးျဖင့္ စည္းကာ ေသြးတိတ္ေအာင္ လုပ္ရပါမည္။ ေသြးဆက္ထြက္ေနလွ်င္ ဒဏ္ရာေပၚ၌ သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္ေသာ ပိတ္ပါးစခံၿပီး ပတ္တီး ထပ္စည္းရမည္။ အေပၚမွ ပလတ္စတာႏွင့္ စည္းကာ ေသြးတိတ္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရမည္။  

++ေသြးထြက္လြန္လွ်င္++

 ပတ္တီးမရွာဘဲ ဒဏ္ရာေပၚလက္ျဖင့္ ဖိထားရမည္။ အျခားတစ္ေယာက္ကို ပတ္တီးရွာေစၿပီး ဖိထားသည့္ လက္ကို မလႊတ္ဖို႔ ဒဏ္ရာရသည့္ ကေလး၏ ခႏၶာကိုယ္ကို ျမႇင့္ထားဖုိ႔လိုသည္။ သန္႔ရွင္းသည့္ ပိတ္ပါးစ သို႔မဟုတ္ ေလွ်ာ္ဖြပ္ၿပီး လက္ကိုင္ပဝါ ေခါက္ၿပီးဖိရမည္။ ပတ္တီးက်ပ္က်ပ္ စည္းပါက ေသြးထြက္ ေလ်ာ့သြားလိမ့္မည္။ ထုိ႔ေနာက္ ကေလးကို ေဆး႐ံုသို႔ ေခၚသြားရမည္။ ႏွာေခါင္း ေသြးယိုေသာ ကေလးကို ကုလားထိုင္ေပၚတြင္ မလႈပ္မရွား ထိုင္ခိုင္းပါက ေသြးထြက္ေလ်ာ့ သြားမည္။ ေရေအး သို႔မဟုတ္ ေရခဲျဖင့္ ႏွာေခါင္း ေပၚသုိ႔ တင္ေပးရမည္။ ႏွာေခါင္းကို လက္ကိုင္ပဝါျဖင့္ ကလိျခင္း ေရွာင္ၾကဥ္ရမည္။ ႏွာေခါင္း ထိခိုက္ဒဏ္ရာ သို႔မဟုတ္ ႏွာႏု႐ိုး က်ဳိးပါက အျမန္ တည့္မတ္ေပးၿပီး ေဆးခန္းျပသရန္ လိုသည္။ 

++မီးအပူေလာင္ႏွင့္ အရည္ပူေလာင္လွ်င္++ 

သဘာဝအေလ်ာက္ ေဆးဝါး ထည့္စရာမလိုပါ။ ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းျပရမည္။ ဒဏ္ရာကို မည္သည့္ ေဆး ဝါးမွ မထည့္ဘဲ ပိုးသန္႔စင္သည့္ ဂြမ္း၊ ပတ္တီး စည္းရမည္။ ေခ်ာင္ေခ်ာင္စည္းၿပီး ေရႊဝါလိမ္းေဆး လိမ္းႏုိင္သည္။ မီးေလာင္ဒဏ္ရာမွာ မီး ေလာင္ဖု မေဖာက္ရန္ႏွင့္ အဝတ္ အလ်င္စလို မခြၽတ္ရန္ လိုအပ္သည္။

+ေဒါက္တာလြင္သန္႔(ေဆး-၂)+ 

Written by မုိးဦး