==လူထုက ်န္းမာေရး(ေသြးလြန္ တုပ္ေကြးေရာဂါ အေၾကာင္း-သိေကာင္းစရာ)==

>

**Public Health**
ဆရာရွင့္။ ကြၽန္မတို႔ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕မွာ ကေလးေတြ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါ ျဖစ္ေနၾကပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါ မျဖစ္ေအာင္ ကေလးေတြကို ဘယ္လို ကာကြယ္ေပးသင့္တယ္ ဆိုတာေလး ၫႊန္ျပ ေပးပါဦး ဆရာ။
 ေဒၚမူမူ(ေမာ္လၿမိဳင္)

ေျဖ။ ။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါဟာ မိုးဦးနဲ႔ မိုးေႏွာင္းမွာ ျဖစ္တတ္တယ္။ ေရာဂါ သယ္ေဆာင္တဲ့ ျခင္က ်ားက တစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ ေရာဂါ ျဖစ္တယ္။ အသက္အရြယ္မေရြး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အသက္ ေျခာက္လကေန ၁၆ ႏွစ္ အရြယ္ ကေလးေတြမွာ အျဖစ္ မ်ားတယ္။ ခုခံအားစနစ္ မျပည့္ဝေသးလို႔ ပိုၿပီး ခံစားၾကရတယ္။ အသက္ ဆံုးပါးတဲ့ အထိပါပဲ။ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ကေတာ့ ႐ုတ္တရက္ ဖ်ားျခင္း၊ ကိုယ္လက္ ကိုက္ခဲျခင္း၊ မ်က္စိ ေအာင့္ျခင္း၊ အန္ျခင္း၊ အေရျပားေပၚမွာ အနီစက္မ်ား ထြက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္ၿပီး ႏွစ္ရက္ကေန ေလး၊ ငါးရက္ အတြင္း အဖ်ားႀကီးၿပီး ဆက္တိုက္ အန္ျခင္း၊ အနီစက္မ်ား ထြက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္တယ္။ ႏွစ္ရက္ၾကာရင္ အဖ်ား ျပန္က ်သြားၿပီး လူနာက မွိန္းေနတယ္။ အစားအေသာက္ မစားဘဲေနျခင္း ေသြးလန္႔ျခင္း ျဖစ္လို႕ နီးစပ္ရာ ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းရွိ ဆရာဝန္နဲ႔ ျပသသင့္တယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး သယ္ေဆာင္တဲ့ ျခင္ဟာ ေန႔ဘက္မွာ ကိုက္တဲ့ ျခင္က ်ားျဖစ္ၿပီး ၎ဟာ ေရၾကည္ ေရသန္႔မွာ ေပါက္ပြား တတ္ပါတယ္။ ကာကြယ္ျခင္း အေနနဲ႔ ေရေလွာင္တဲ့ ေရအိုး၊ ေရေလွာင္ကန္ေတြကို လံုၿခံဳေအာင္ ဖံုးအုပ္ ထားရမယ္။ ဘုရားစင္၊ ပန္းအိုးမ်ား၊ ေသာက္ေတာ္ေရခြက္မ်ားကို ေန႔စဥ္ တိုက္ခြၽတ္ လဲလွယ္ ေပးသင့္တယ္။ မိုးေရဝင္တဲ့ ဘူးခြံ၊ ကားတာယာေတြ၊ အိုးျခမ္းပဲ့၊ ပလတ္စတစ္အိတ္၊ အုန္းမႈတ္ခြက္ တို႔ကို မီး႐ႈိ႕ျခင္း၊ ေျမျမႇဳပ္ျခင္း လုပ္ေပးသင့္တယ္။ အိမ္တြင္းအိမ္ျပင္ သန္႔ရွင္းေအာင္ ထားသင့္ပါတယ္။ ေလေကာင္းေလသန္႔နဲ႔ အလင္းေရာင္ ရရွိႏိုင္တဲ့ ျပတင္းေပါက္မ်ား ဖြင့္ထားရမယ္။ ကေလးမ်ား အိပ္ရင္ ေန႔ေန႔ ညည ျခင္ေထာင္နဲ႔ သိပ္ရမယ္။ ကေလးမ်ား ျခင္မကိုက္ေအာင္ အက ်ီံ လက္ရွည္၊ ေဘာင္းဘီရွည္ ဝတ္ထား သင့္တယ္။ ေရဝပ္ေနတဲ့ ေရအိုင္ကို ဖို႔ျခင္း၊ ဒီဇယ္ဖ်န္းျခင္း၊ ေရတြင္းေရကန္မ်ား၌ ပိုးေလာက္လမ္းစား ေဒါင္းငါးမ်ား ေမြးျခင္း၊ ျခင္မကိုက္ေအာင္ ျခင္ေဆးရည္စိမ္ ျခင္ေထာင္ ေထာင္အိပ္ျခင္း၊
 ျခင္မလာေအာင္ ျခင္ေဆးေခြ ထြန္းျခင္းတို႔ကို လုပ္ႏိုင္တယ္။ ျခင္ မေပါက္ပြားေအာင္ ခ်ဳံပုတ္၊ ခ်ဳံႏြယ္မ်ား ရွင္းထား သင့္တယ္။ ကေလးမ်ား ျခင္မကိုက္ေအာင္ လူးေဆး လိမ္းျခင္း၊ ေလေကာင္းေလသန္႔နဲ႔ ျခင္မဝင္ေအာင္ ျပတင္း ေပါက္မ်ား ဖြင့္ျခင္း၊ ျခင္လံု သံဆန္ခါတပ္ျခင္း လုပ္ရမယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါအတြက္ ကာကြယ္ေဆး မရွိေသးပါ။ ႏွစ္စဥ္ ဗီဇ ေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ ကာကြယ္ေဆး ရခဲ့ရင္လည္း တစ္ႏွစ္တစ္ခါ ထိုးႏွံေပးဖို႔ လိုလာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

 ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါ အတြက္ ကုသေဆး မရွိေသးပါ။ လိုအပ္တဲ့ အပူခ်ိန္ က ်ေအာင္ ပါရာစီတေမာ စအို ထည့္ေဆး၊ အေမာက္စလင္ စားေဆး (၁၂၅) မီလီဂရမ္ တစ္ေန႔ ေလးႀကိမ္ႏႈန္းျဖင့္ ေလးရက္ ပံုမွန္ တိုက္ေကြၽးျခင္းမ်ား၊ ဓာတ္ဆားရည္ တိုက္ျခင္းမ်ား၊ လိုအပ္ပါက ေသြး သို႔မဟုတ္ (ပလက္စမာ) ကုသေပးဖို႔ လိုတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးဟာ ႏွစ္ႏွစ္ျခား တစ္ႀကိမ္ ျဖစ္ပြားႏႈန္း ျပန္ျမင့္ တတ္ပါတယ္။ နယ္ဘက္မွာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ ျဖစ္ျခင္းနဲ႔ ေသဆံုးျခင္းမ်ား ရွိေနလို႔ ကေလးမ်ား ေနမေကာင္း ျဖစ္ပါက မေပါ့ဆဘဲ နီးစပ္ရာ က ်န္းမာေရးဌာန သို႔မဟုတ္ မိသားစု ဆရာဝန္ရဲ႕ ကုသမႈ ခံယူ သင့္ပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါကို ေက ်ာင္းက ်န္းမာေရး လႈပ္ရွားမႈ အေနျဖင့္လည္း ေက ်ာင္းဝင္းမ်ား အတြင္း ျခင္မေနႏိုင္ေအာင္ ဒီဒီတီ သို႔မဟုတ္ ဒယ္ဘာဆီယြန္ေဆး ဖ်န္းျခင္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ဖို႔ အသင့္ေလ ်ာ္ဆံုး ျဖစ္တယ္။ ။

 +ေဒါက္တာလြင္သန္႔(ေဆး-၂)+
Written by ေရႊတည္

**Public Health**
ဆရာရွင့္။ ကြၽန္မတို႔ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕မွာ ကေလးေတြ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါ ျဖစ္ေနၾကပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါ မျဖစ္ေအာင္ ကေလးေတြကို ဘယ္လို ကာကြယ္ေပးသင့္တယ္ ဆိုတာေလး ၫႊန္ျပ ေပးပါဦး ဆရာ။
 ေဒၚမူမူ(ေမာ္လၿမိဳင္)

ေျဖ။ ။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါဟာ မိုးဦးနဲ႔ မိုးေႏွာင္းမွာ ျဖစ္တတ္တယ္။ ေရာဂါ သယ္ေဆာင္တဲ့ ျခင္က ်ားက တစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္တဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ ေရာဂါ ျဖစ္တယ္။ အသက္အရြယ္မေရြး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အသက္ ေျခာက္လကေန ၁၆ ႏွစ္ အရြယ္ ကေလးေတြမွာ အျဖစ္ မ်ားတယ္။ ခုခံအားစနစ္ မျပည့္ဝေသးလို႔ ပိုၿပီး ခံစားၾကရတယ္။ အသက္ ဆံုးပါးတဲ့ အထိပါပဲ။ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ကေတာ့ ႐ုတ္တရက္ ဖ်ားျခင္း၊ ကိုယ္လက္ ကိုက္ခဲျခင္း၊ မ်က္စိ ေအာင့္ျခင္း၊ အန္ျခင္း၊ အေရျပားေပၚမွာ အနီစက္မ်ား ထြက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္ၿပီး ႏွစ္ရက္ကေန ေလး၊ ငါးရက္ အတြင္း အဖ်ားႀကီးၿပီး ဆက္တိုက္ အန္ျခင္း၊ အနီစက္မ်ား ထြက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္တယ္။ ႏွစ္ရက္ၾကာရင္ အဖ်ား ျပန္က ်သြားၿပီး လူနာက မွိန္းေနတယ္။ အစားအေသာက္ မစားဘဲေနျခင္း ေသြးလန္႔ျခင္း ျဖစ္လို႕ နီးစပ္ရာ ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းရွိ ဆရာဝန္နဲ႔ ျပသသင့္တယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး သယ္ေဆာင္တဲ့ ျခင္ဟာ ေန႔ဘက္မွာ ကိုက္တဲ့ ျခင္က ်ားျဖစ္ၿပီး ၎ဟာ ေရၾကည္ ေရသန္႔မွာ ေပါက္ပြား တတ္ပါတယ္။ ကာကြယ္ျခင္း အေနနဲ႔ ေရေလွာင္တဲ့ ေရအိုး၊ ေရေလွာင္ကန္ေတြကို လံုၿခံဳေအာင္ ဖံုးအုပ္ ထားရမယ္။ ဘုရားစင္၊ ပန္းအိုးမ်ား၊ ေသာက္ေတာ္ေရခြက္မ်ားကို ေန႔စဥ္ တိုက္ခြၽတ္ လဲလွယ္ ေပးသင့္တယ္။ မိုးေရဝင္တဲ့ ဘူးခြံ၊ ကားတာယာေတြ၊ အိုးျခမ္းပဲ့၊ ပလတ္စတစ္အိတ္၊ အုန္းမႈတ္ခြက္ တို႔ကို မီး႐ႈိ႕ျခင္း၊ ေျမျမႇဳပ္ျခင္း လုပ္ေပးသင့္တယ္။ အိမ္တြင္းအိမ္ျပင္ သန္႔ရွင္းေအာင္ ထားသင့္ပါတယ္။ ေလေကာင္းေလသန္႔နဲ႔ အလင္းေရာင္ ရရွိႏိုင္တဲ့ ျပတင္းေပါက္မ်ား ဖြင့္ထားရမယ္။ ကေလးမ်ား အိပ္ရင္ ေန႔ေန႔ ညည ျခင္ေထာင္နဲ႔ သိပ္ရမယ္။ ကေလးမ်ား ျခင္မကိုက္ေအာင္ အက ်ီံ လက္ရွည္၊ ေဘာင္းဘီရွည္ ဝတ္ထား သင့္တယ္။ ေရဝပ္ေနတဲ့ ေရအိုင္ကို ဖို႔ျခင္း၊ ဒီဇယ္ဖ်န္းျခင္း၊ ေရတြင္းေရကန္မ်ား၌ ပိုးေလာက္လမ္းစား ေဒါင္းငါးမ်ား ေမြးျခင္း၊ ျခင္မကိုက္ေအာင္ ျခင္ေဆးရည္စိမ္ ျခင္ေထာင္ ေထာင္အိပ္ျခင္း၊
 ျခင္မလာေအာင္ ျခင္ေဆးေခြ ထြန္းျခင္းတို႔ကို လုပ္ႏိုင္တယ္။ ျခင္ မေပါက္ပြားေအာင္ ခ်ဳံပုတ္၊ ခ်ဳံႏြယ္မ်ား ရွင္းထား သင့္တယ္။ ကေလးမ်ား ျခင္မကိုက္ေအာင္ လူးေဆး လိမ္းျခင္း၊ ေလေကာင္းေလသန္႔နဲ႔ ျခင္မဝင္ေအာင္ ျပတင္း ေပါက္မ်ား ဖြင့္ျခင္း၊ ျခင္လံု သံဆန္ခါတပ္ျခင္း လုပ္ရမယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါအတြက္ ကာကြယ္ေဆး မရွိေသးပါ။ ႏွစ္စဥ္ ဗီဇ ေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ ကာကြယ္ေဆး ရခဲ့ရင္လည္း တစ္ႏွစ္တစ္ခါ ထိုးႏွံေပးဖို႔ လိုလာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

 ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါ အတြက္ ကုသေဆး မရွိေသးပါ။ လိုအပ္တဲ့ အပူခ်ိန္ က ်ေအာင္ ပါရာစီတေမာ စအို ထည့္ေဆး၊ အေမာက္စလင္ စားေဆး (၁၂၅) မီလီဂရမ္ တစ္ေန႔ ေလးႀကိမ္ႏႈန္းျဖင့္ ေလးရက္ ပံုမွန္ တိုက္ေကြၽးျခင္းမ်ား၊ ဓာတ္ဆားရည္ တိုက္ျခင္းမ်ား၊ လိုအပ္ပါက ေသြး သို႔မဟုတ္ (ပလက္စမာ) ကုသေပးဖို႔ လိုတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးဟာ ႏွစ္ႏွစ္ျခား တစ္ႀကိမ္ ျဖစ္ပြားႏႈန္း ျပန္ျမင့္ တတ္ပါတယ္။ နယ္ဘက္မွာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ ျဖစ္ျခင္းနဲ႔ ေသဆံုးျခင္းမ်ား ရွိေနလို႔ ကေလးမ်ား ေနမေကာင္း ျဖစ္ပါက မေပါ့ဆဘဲ နီးစပ္ရာ က ်န္းမာေရးဌာန သို႔မဟုတ္ မိသားစု ဆရာဝန္ရဲ႕ ကုသမႈ ခံယူ သင့္ပါတယ္။ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါကို ေက ်ာင္းက ်န္းမာေရး လႈပ္ရွားမႈ အေနျဖင့္လည္း ေက ်ာင္းဝင္းမ်ား အတြင္း ျခင္မေနႏိုင္ေအာင္ ဒီဒီတီ သို႔မဟုတ္ ဒယ္ဘာဆီယြန္ေဆး ဖ်န္းျခင္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ဖို႔ အသင့္ေလ ်ာ္ဆံုး ျဖစ္တယ္။ ။

 +ေဒါက္တာလြင္သန္႔(ေဆး-၂)+
Written by ေရႊတည္