==လူထုက ်န္းမာေရး(သန္ထျခင္း ျပႆသနာ)==

>

**Public Health** 
ဆရာရွင့္။ ကြၽန္မရဲ႕ ၁ဝ ႏွစ္ အရြယ္ သားေလး ဝမ္းသြားတဲ့ အခါ သန္ပါေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ သန္က ်အာင္ ဘယ္လို သန္က ်ေဆးမ်ဳိး တို္က္ေကြၽးသင့္ ပါသလဲ ဆိုတာ ေျပာျပေပးပါ ဆရာ။

 ေျဖ။ ။သန္ေကာင္ အမ်ဳိးအစား သံုးမ်ဳိး ရွိပါတယ္။ ဆံျခည္မွ်င္ သန္ေကာင္၊ သန္ျပား ေကာင္နဲ႔ သန္လံုးေကာင္တုိ႔ ျဖစ္တယ္။ ဒါ့အျပင္ တုတ္ေကာင္ ဆိုတာလည္း ရွိပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေက  ်ာင္းေနတဲ့ ကေလးေတြမွာ ကူးစက္ႏုိင္တယ္။ ေရေျမာင္းထဲ ဖိနပ္မပါဘဲ ဆင္းေဆာ့တဲ့ အခါ သန္လံုးေကာင္ေတြက ပါးလႊာတဲ့ အေရျပား အေပါက္ကေန ကေလးရဲ႕ ဝမ္းထဲကို ဝင္ေရာက္ ကူးစက္တတ္တယ္။ သန္ေကာင္ေတြရဲ႕ အဓိက အရင္း အျမစ္ကေတာ့ ေျမႀကီးျဖစ္တယ္။ ကေလးရဲ႕ လက္ႏွစ္ဖက္ ညစ္ပတ္ေနရင္ လက္ေခ်ာင္းေတြနဲ႔ လက္သည္း ၾကားေတြမွာ သန္ဥေတြ ကပ္ၿပီး အစာစားတဲ့အခါ ဝမ္းဗိုက္ထဲ ေရာက္သြားတယ္။ အဲဒီ သန္ဥကို မ်ဳိခ်တာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ သန္ေကာင္ ေပါက္ပြားလာတယ္။ တခ်ဳိ႕ မစင္စြန္႔ရာကေန သန္ဥေတြ ေျမေပၚ ေရာက္ရွိ သြားတယ္။ သန္ေကာင္ေတြက ေသးသြယ္ၿပီး အျဖဴေရာင္ အပ္ခ်ည္မွ်င္လို ၅ မီလီလီတာ ကေန သုည ဒသမ ၂၅ လက္မ ရွည္ပါတယ္။ ညဘက္မွာ သန္ေကာင္ေတြဟာ စအိုဝန္းက ်င္ကို ထြက္လာတယ္။ အဲဒီ အခ်ိန္မွာ ကေလးဟာ မအီမသာျဖစ္ၿပီး စအိုဝကို ကုတ္မိ ကိုင္တြယ္မိတယ္ ဆိုရင္ လက္ေခ်ာင္းေလးေတြမွာ သန္ဥေတြ ပါလာတယ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ ေယာနိထဲကို သန္ေကာင္ေရာက္ရင္ မအီမသာ ခံစားရတတ္ ပါတယ္။

*ကုတ္ဖဲ့ျခင္း*

 ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ မအီမသာ ျဖစ္ျခင္းေတြ သက္သာေစဖုိ႔ လိမ္းေဆး သံုးႏိုင္ပါတယ္။ သန္ေကာင္ အႏၲရာယ္ ကာကြယ္ဖို႔ ႏွစ္စဥ္ မိုးဦးနဲ႔ မိုးလယ္မွာ မီဘန္ဒေဇာ ေသာက္ရမယ္။ မိသားစုဝင္ေတြ အားလံုး၊ ေဘာ္ဒါေဆာင္ တစ္ခုလံုး၊ ေဂဟာ တစ္ခုလံုး သန္ခ် ေပးရပါမယ္။
 *ဓာတ္စာ*

 သန္႔ရွင္းေအာင္ ေနထိုင္ျခင္းဟာ သင့္ေလ်ာ္တဲ့ ကုသမႈ ျဖစ္ပါတယ္။ သန္ေကာင္ ဝင္ေရာက္ဖို႔ လြယ္ကူေန သေရြ႕ သံခ်ေဆး တစ္ႏွစ္ တစ္ႀကိမ္ ေသာက္သံုးရ ပါမယ္။ တစ္ကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းဖုိ႔၊ ပတ္ဝန္းက ်င္ သန္႔ရွင္းဖို႔ လိုပါတယ္။ မွန္ကန္ ျပည့္ဝတဲ့ အစားအစာ စားရမယ္။ မိသားစုမွာ သန္ေကာင္ ကူးစက္ခံရရင္ ကေလး တစ္ေယာက္ကေန တျခား တစ္ေယာက္ကို ကူးစက္ႏုိင္လုိ႔ သံခ်ေဆး ၿပိဳင္တူ တိုက္ရမယ္။ ခ်င္းစိမ္း၊ သေဘၤာေစ့ တုိ႔ဟာ သန္ေကာင္တို႔ကို တိုက္ဖ်က္ ႏုိင္တယ္။ ခ်င္းကို ပါးပါးလွီးၿပီး အသီးအရြက္သုပ္ တစ္ခုခုနဲ႔ ေရာေႏွာ ေကြၽးႏုိင္တယ္။ အားလံုး ေရာေႏွာၿပီး မနက္စာမွာ ထည့္ၿပီး စားေသာက္လို႔ ရတယ္။ သဖန္းသီးနဲ႔ နာနတ္သီးကို ေကြၽးရင္လည္း ရတယ္။ အမွ်င္ၾကြယ္ဝတဲ့ အစာက အစာေျခ အဖြဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈ ေကာင္းမြန္တာေၾကာင့္ ကစီဓာတ္ ပါတဲ့ အစိမ္းေရာင္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ ပဲနီေလး၊ ပဲသီးႏွင့္ တျခား ပဲေျခာက္၊ ဂ်ဳံ၊ ေပါင္မုန္႔ႏွင့္ ေခါက္ဆြဲေျခာက္ေတြ စားသံုး သင့္ပါတယ္။ အသီးအရြက္ ေဖ်ာ္ရည္ကိုလည္း တိုက္ႏုိင္ ပါတယ္။

 *အႀကံျပဳျခင္း*

သန္ေကာင္ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ အျမစ္ျပတ္ေစဖုိ႔ ႏို႔နဲ႔ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြ မစားသင့္ပါဘူး။ ဒိန္ခ်ဥ္က အူလမ္းေၾကာင္း ထိန္းညႇိ ေပးတဲ့အတြက္ ေသာက္သံုးသင့္ ပါတယ္။ သဘာဝ အခ်ဳိဓာတ္ပါ သစ္သီးေတြ၊ သၾကားနဲ႔ သၾကား ကဲတဲ့ အစာေတြ၊ ဂက္စ္ပါတဲ့ အခ်ဳိရည္ေတြကို ေရွာင္သင့္ပါတယ္။ အဲဒီ အစာေတြက သန္ထ ႏိုင္တယ္။ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ျပဳတ္ရည္ ေသာက္သံုး ေပးသင့္ပါတယ္။ လူအမ်ားက သန္ေကာင္ရွိတာ မႀကိဳက္ေပမယ့္ လူတိုင္း လမ္းေဘး အစာေတြနဲ႔ မကင္းႏုိင္ဘူး။ ႏွစ္စဥ္ မိုးဦးႏွင့္ မိုးေႏွာင္း ကာလမွာ သန္ခ်ေဆး ေကြၽးသင့္ ပါတယ္။

*ေရွာင္ရန္*

 ကေလးေတြ ဖိနပ္စီးတဲ့ အက  ်င့္နဲ႔ ေျမာင္းထဲ၊ ဗြက္ထဲ ဆင္းမေဆာ့ေစဖုိ႔၊ လမ္းေဘး အစားအေသာက္ မစားေသာက္ဖို႔ေတာ့ လိုအပ္ပါတယ္။ ေျခသည္း လက္သည္း အပတ္စဥ္ ညႇပ္ေပးသင့္ ပါတယ္။

 +ေဒါက္တာလြင္သန္႔(ေဆး-၂)+ 

 Written by ေရႊတည္

**Public Health** 
ဆရာရွင့္။ ကြၽန္မရဲ႕ ၁ဝ ႏွစ္ အရြယ္ သားေလး ဝမ္းသြားတဲ့ အခါ သန္ပါေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ သန္က ်အာင္ ဘယ္လို သန္က ်ေဆးမ်ဳိး တို္က္ေကြၽးသင့္ ပါသလဲ ဆိုတာ ေျပာျပေပးပါ ဆရာ။

 ေျဖ။ ။သန္ေကာင္ အမ်ဳိးအစား သံုးမ်ဳိး ရွိပါတယ္။ ဆံျခည္မွ်င္ သန္ေကာင္၊ သန္ျပား ေကာင္နဲ႔ သန္လံုးေကာင္တုိ႔ ျဖစ္တယ္။ ဒါ့အျပင္ တုတ္ေကာင္ ဆိုတာလည္း ရွိပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေက  ်ာင္းေနတဲ့ ကေလးေတြမွာ ကူးစက္ႏုိင္တယ္။ ေရေျမာင္းထဲ ဖိနပ္မပါဘဲ ဆင္းေဆာ့တဲ့ အခါ သန္လံုးေကာင္ေတြက ပါးလႊာတဲ့ အေရျပား အေပါက္ကေန ကေလးရဲ႕ ဝမ္းထဲကို ဝင္ေရာက္ ကူးစက္တတ္တယ္။ သန္ေကာင္ေတြရဲ႕ အဓိက အရင္း အျမစ္ကေတာ့ ေျမႀကီးျဖစ္တယ္။ ကေလးရဲ႕ လက္ႏွစ္ဖက္ ညစ္ပတ္ေနရင္ လက္ေခ်ာင္းေတြနဲ႔ လက္သည္း ၾကားေတြမွာ သန္ဥေတြ ကပ္ၿပီး အစာစားတဲ့အခါ ဝမ္းဗိုက္ထဲ ေရာက္သြားတယ္။ အဲဒီ သန္ဥကို မ်ဳိခ်တာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ သန္ေကာင္ ေပါက္ပြားလာတယ္။ တခ်ဳိ႕ မစင္စြန္႔ရာကေန သန္ဥေတြ ေျမေပၚ ေရာက္ရွိ သြားတယ္။ သန္ေကာင္ေတြက ေသးသြယ္ၿပီး အျဖဴေရာင္ အပ္ခ်ည္မွ်င္လို ၅ မီလီလီတာ ကေန သုည ဒသမ ၂၅ လက္မ ရွည္ပါတယ္။ ညဘက္မွာ သန္ေကာင္ေတြဟာ စအိုဝန္းက ်င္ကို ထြက္လာတယ္။ အဲဒီ အခ်ိန္မွာ ကေလးဟာ မအီမသာျဖစ္ၿပီး စအိုဝကို ကုတ္မိ ကိုင္တြယ္မိတယ္ ဆိုရင္ လက္ေခ်ာင္းေလးေတြမွာ သန္ဥေတြ ပါလာတယ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ ေယာနိထဲကို သန္ေကာင္ေရာက္ရင္ မအီမသာ ခံစားရတတ္ ပါတယ္။

*ကုတ္ဖဲ့ျခင္း*

 ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ မအီမသာ ျဖစ္ျခင္းေတြ သက္သာေစဖုိ႔ လိမ္းေဆး သံုးႏိုင္ပါတယ္။ သန္ေကာင္ အႏၲရာယ္ ကာကြယ္ဖို႔ ႏွစ္စဥ္ မိုးဦးနဲ႔ မိုးလယ္မွာ မီဘန္ဒေဇာ ေသာက္ရမယ္။ မိသားစုဝင္ေတြ အားလံုး၊ ေဘာ္ဒါေဆာင္ တစ္ခုလံုး၊ ေဂဟာ တစ္ခုလံုး သန္ခ် ေပးရပါမယ္။
 *ဓာတ္စာ*

 သန္႔ရွင္းေအာင္ ေနထိုင္ျခင္းဟာ သင့္ေလ်ာ္တဲ့ ကုသမႈ ျဖစ္ပါတယ္။ သန္ေကာင္ ဝင္ေရာက္ဖို႔ လြယ္ကူေန သေရြ႕ သံခ်ေဆး တစ္ႏွစ္ တစ္ႀကိမ္ ေသာက္သံုးရ ပါမယ္။ တစ္ကိုယ္ေရ သန္႔ရွင္းဖုိ႔၊ ပတ္ဝန္းက ်င္ သန္႔ရွင္းဖို႔ လိုပါတယ္။ မွန္ကန္ ျပည့္ဝတဲ့ အစားအစာ စားရမယ္။ မိသားစုမွာ သန္ေကာင္ ကူးစက္ခံရရင္ ကေလး တစ္ေယာက္ကေန တျခား တစ္ေယာက္ကို ကူးစက္ႏုိင္လုိ႔ သံခ်ေဆး ၿပိဳင္တူ တိုက္ရမယ္။ ခ်င္းစိမ္း၊ သေဘၤာေစ့ တုိ႔ဟာ သန္ေကာင္တို႔ကို တိုက္ဖ်က္ ႏုိင္တယ္။ ခ်င္းကို ပါးပါးလွီးၿပီး အသီးအရြက္သုပ္ တစ္ခုခုနဲ႔ ေရာေႏွာ ေကြၽးႏုိင္တယ္။ အားလံုး ေရာေႏွာၿပီး မနက္စာမွာ ထည့္ၿပီး စားေသာက္လို႔ ရတယ္။ သဖန္းသီးနဲ႔ နာနတ္သီးကို ေကြၽးရင္လည္း ရတယ္။ အမွ်င္ၾကြယ္ဝတဲ့ အစာက အစာေျခ အဖြဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈ ေကာင္းမြန္တာေၾကာင့္ ကစီဓာတ္ ပါတဲ့ အစိမ္းေရာင္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ ပဲနီေလး၊ ပဲသီးႏွင့္ တျခား ပဲေျခာက္၊ ဂ်ဳံ၊ ေပါင္မုန္႔ႏွင့္ ေခါက္ဆြဲေျခာက္ေတြ စားသံုး သင့္ပါတယ္။ အသီးအရြက္ ေဖ်ာ္ရည္ကိုလည္း တိုက္ႏုိင္ ပါတယ္။

 *အႀကံျပဳျခင္း*

သန္ေကာင္ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ အျမစ္ျပတ္ေစဖုိ႔ ႏို႔နဲ႔ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြ မစားသင့္ပါဘူး။ ဒိန္ခ်ဥ္က အူလမ္းေၾကာင္း ထိန္းညႇိ ေပးတဲ့အတြက္ ေသာက္သံုးသင့္ ပါတယ္။ သဘာဝ အခ်ဳိဓာတ္ပါ သစ္သီးေတြ၊ သၾကားနဲ႔ သၾကား ကဲတဲ့ အစာေတြ၊ ဂက္စ္ပါတဲ့ အခ်ဳိရည္ေတြကို ေရွာင္သင့္ပါတယ္။ အဲဒီ အစာေတြက သန္ထ ႏိုင္တယ္။ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ျပဳတ္ရည္ ေသာက္သံုး ေပးသင့္ပါတယ္။ လူအမ်ားက သန္ေကာင္ရွိတာ မႀကိဳက္ေပမယ့္ လူတိုင္း လမ္းေဘး အစာေတြနဲ႔ မကင္းႏုိင္ဘူး။ ႏွစ္စဥ္ မိုးဦးႏွင့္ မိုးေႏွာင္း ကာလမွာ သန္ခ်ေဆး ေကြၽးသင့္ ပါတယ္။

*ေရွာင္ရန္*

 ကေလးေတြ ဖိနပ္စီးတဲ့ အက  ်င့္နဲ႔ ေျမာင္းထဲ၊ ဗြက္ထဲ ဆင္းမေဆာ့ေစဖုိ႔၊ လမ္းေဘး အစားအေသာက္ မစားေသာက္ဖို႔ေတာ့ လိုအပ္ပါတယ္။ ေျခသည္း လက္သည္း အပတ္စဥ္ ညႇပ္ေပးသင့္ ပါတယ္။

 +ေဒါက္တာလြင္သန္႔(ေဆး-၂)+ 

 Written by ေရႊတည္