ေန႔စဥ္ စားသံုးေနေသာ သစ္သီးႏွင့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ တို႔တြင္ က ်န္းမာေရး အတြက္ အေထာက္အကူ ျပဳေနေသာ အာဟာရဓာတ္မ်ား မ်ားစြာ ပါဝင္ေနပါသည္။ ထိုသစ္သီးႏွင့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ မ်ားထဲမွ ကြၽဲေကာသီးႏွင့္ က ်န္းမာေရး အေၾကာင္းကို ျမဝတီ စာဖတ္ပရိသတ္မ်ား သိရွိေစရန္ ေဒါက္တာ ခင္ေမာင္လြင္ (FAME) ႏွင့္ ျမဝတီ အဖြဲ႕ ေတြ႕ဆံု ေမးျမန္းမႈမ်ားကို ေဖာ္ျပလိုက္ရ ပါသည္။
ေမး ။ ။ ပထမဆံုး အေနနဲ႔ ကြၽဲေကာသီးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မိတ္ဆက္စကားေလး အရင္ဆံုး ေျပာျပ ေပးပါ ဆရာ။
ေျဖ ။ ။ ကြၽဲေကာသီး ဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံမွာ မသိသူ မရွိသေလာက္ ထင္ေပၚ ေက်ာ္ၾကားတဲ့ သဘာဝ သစ္သီးတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ အဂၤလိပ္လို ကေတာ့ Pomelo လို႔ေခၚၿပီး ႐ုကၡေဗဒ အမည္ကေတာ့ Citrus Maxima ျဖစ္ပါတယ္။ ေရွ႕က Citrus ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္ကေတာ့ အရည္ရႊမ္းၿပီး ခ်ဥ္တဲ့ အရသာရွိတဲ့ သစ္သီးလို႔ အဓိပၸာယ္ ရၿပီး ဥပမာ- Grapefruit ၊ လိေမၼာ္သီး၊ သံပရာသီး စသည္တို႔ ပါဝင္ပါတယ္။ အဲ့ဒီ အုပ္စုထဲမွာ အ႐ြယ္အစား အေနနဲ႔ အႀကီးဆံုး ျဖစ္လို႔ သူ႔ရဲ႕ Species နာမည္ကို Maxima လို႔ ေခၚတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽဲေကာသီးရဲ႕ မူရင္း ေဒသကေတာ့ ဆရာတို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ အပါအဝင္ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ေဒသပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ မွာေတာ့ မြန္ျပည္နယ္မွာ အဓိက စိုက္ပ်ဳိး ျဖစ္ထြန္းပါတယ္။ ကြၽဲေကာသီးဟာ အျပင္ အခြံထူတဲ့ အတြက္ ရာသီဥတုဒဏ္ကို ခံႏိုင္ရည္ရွိၿပီး တာရွည္ အထားခံ ပါတယ္။ အထဲမွာရွိတဲ့ အသားကလည္း အျဖဴ၊ အစိမ္းႏု၊ အဝါႏု၊ ပန္းေရာင္၊ ႏွင္းဆီနီေရာင္ စသည္ျဖင့္ ကြဲျပား ျခားနားသလို အရသာ အားျဖင့္လည္း အခ်ဥ္ဓာတ္ အနည္း၊ အမ်ား ကြာျခားမႈ ရွိပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲ ေျပာေျပာ ကြၽဲေကာသီး ကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာေတြ ႀကိဳက္တဲ့ သစ္သီးတစ္ခုလို႔ ေျပာရင္ မမွားပါဘူး။
ေမး ။ ။ ကြၽဲေကာသီး စားရင္ ရရွိႏိုင္တဲ့ က်န္းမာေရး အက်ဳိး ေက်းဇူးေတြကို သိခ်င္ပါတယ္ ဆရာ။
ေျဖ ။ ။ ရရွိႏိုင္တဲ့ အက ်ဳိး ေက ်ဇူးေတြ ကေတာ့ - (၁) သြားနဲ႔ သြားဖံုးေရာဂါေတြ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးျခင္း၊ (၂) အ႐ိုးပါး၊ အ႐ိုးပြ ေရာဂါကို ကာကြယ္ေပးျခင္း၊ (၃) အနာက ်က္ ျမန္ေစျခင္း၊ (၄) ေျခသလံုး ၾကြက္တက္ျခင္းကို သက္သာေစျခင္း၊ (၅) ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္းကို ကာကြယ္ေပးၿပီး ဝမ္းမွန္ေစျခင္း၊ (၆) အသက္ရွည္ ႏုပ်ဳိေစျခင္း စတဲ့ က ်န္းမာေရး အက ်ဳိးေက ်ဇူးေတြကို ရရွိေစပါတယ္။
ေမး ။ ။ ကြၽဲေကာသီးဟာ သြားနဲ႔ သြားဖံုးေရာဂါေတြ မျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုမ်ား ကာကြယ္ ေပးပါသလဲ ဆရာ။
ေျဖ ။ ။ သြားနဲ႔ သြားဖံုးေတြ ေကာင္းဖို႔ အဓိက လိုအပ္တဲ့ အာဟာရေတြ ထဲမွာ အေရးပါဆံုး ကေတာ့ ဗီတာမင္ စီပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗီတာမင္စီ ခ်ဳိ႕တဲ့ရင္ သြားဖံုးေတြ ေရာင္ၿပီး ေသြးယိုစီး တတ္ပါတယ္။ သြားေတြလည္း ခိုင္ခံ့မႈ မရွိဘဲ နဲ႔လာၿပီး ကြၽတ္လြယ္ပါတယ္။ သြားနဲ႔ သြားဖံုးေတြကို ခိုင္ခံ့ေအာင္ တြယ္ဆက္ ထားတဲ့ ကိုလာဂ်င္ တစ္သွ်ဴးေတြ လံုေလာက္စြာ ရွိေနေစဖို႔ ဗီတာမင္စီ ၾကြယ္ဝတဲ့ အရည္ရႊမ္းတဲ့ သစ္သီးေတြ မၾကာခဏ စားေပးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီထဲမွာ ကြၽဲေကာသီးဟာ အစြမ္းထက္ဆံုး ထဲမွာ ပါဝင္ ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အ႐ိုးေတြ ခိုင္ေစဖို႔လည္း မ်ားစြာ အေထာက္အကူ ျပဳပါတယ္။
ေမး ။ ။ အ႐ိုးပါး၊ အ႐ိုးပြေရာဂါ ကာကြယ္ေရး အတြက္ ဘယ္လိုမ်ား အေထာက္အကူ ျပဳပါသလဲ ဆရာ။
ေျဖ ။ ။ အသက္ ၄ဝ ေက ်ာ္တဲ့ အမ်ဳိးသမီး ေတြနဲ႔ အသက္ ၅ဝ ေက ်ာ္လာတဲ့ အမ်ဳိးသားေတြမွာ အ႐ိုးပါး၊ အ႐ိုးပြေရာဂါ စတင္ ျဖစ္ပြားပါတယ္။ ၿပီးရင္ အသက္ႀကီး လာေလေလ အ႐ိုးေတြက ပိုမိုပ်က္စီး ေလေလ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီလို မျဖစ္ရေလေအာင္ အ႐ိုး ခိုင္ေစမယ့္ အစားအစာေတြကို လံုလံု ေလာက္ေလာက္ ေန႔စဥ္ စားေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ အဲ့ဒီ အထဲမွာ ကယ္လ္စီယမ္ေတြ၊ ဗီတာမင္ဒီေတြ ကေတာ့ အဓိက လိုအပ္တဲ့ ကုန္ၾကမ္းေတြေပါ့။ ဒါ့အျပင္ တျခား အနည္းငယ္စီ လိုအပ္တဲ့ သတၱဳဓာတ္ေတြနဲ႔ ဗီတာမင္ ဓာတ္ေတြဟာ ကြၽဲေကာသီးမွာ ပါဝင္ေနပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဗီတာမင္စီ မ်ားစြာ ပါဝင္တဲ့ အတြက္ အ႐ိုးပါး၊ အ႐ိုးပြေရာဂါ ကာကြယ္ေရး အတြက္ အေထာက္အကူ ျပဳပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အ႐ိုးပါးေရာဂါ ဆိုတာ "Scurvy of the Bone" လို႔ ေဆးပညာရွင္ေတြက ေျပာေလ့ ရွိပါတယ္။ ဆိုလိုတာ ကေတာ့ အ႐ိုးမွာ ဗီတာမင္စီ ခ်ဳိ႕တဲ့လို႔ ျဖစ္တဲ့ေရာဂါလို႔ ေျပာတာပါ။
ေမး ။ ။ အနာက ်က္ ျမန္ေစတဲ့ အာနိသင္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ရွင္းျပေပးပါ။
ေျဖ ။ ။ ကြၽဲေကာသီးရဲ႕ အနာက ်က္ ျမန္ေစတဲ့ အာနိသင္ဟာ သူ႔မွာ ၾကြယ္ဝစြာ ပါဝင္ေနတဲ့ ဗီတာမင္စီေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗီတာမင္စီဟာ အနာေရာဂါေတြမွာ ျပန္လည္ တည္ေဆာက္တဲ့ ကိုလာဂ်င္လို႔ ေခၚတဲ့ တစ္သွ်ဴးေတြ တည္ေဆာက္ရာမွာ အဓိက လိုအပ္ပါတယ္။ ကြၽဲေကာသီး ၁ဝဝ ဂရမ္စားရင္ ဗီတာမင္စီ (သဘာဝ) ၆၁ မီလီဂရမ္ေတာင္ ရေတာ့ အေတာ္ေလး မ်ားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အနာက ်က္ ျမန္ခ်င္ရင္ ကြၽဲေကာသီး သာမက တျခား Citrus Fruit ေတြလည္း စားေပးသင့္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကြၽဲေကာသီးမွာ ပါတဲ့ ဓာတ္ပစၥည္း တခ်ဳိ႕ဟာ အနာကို ဗက္တီးရီးယားေတြ မဝင္ေအာင္လည္း ဟန္႔တားႏိုင္စြမ္း ရွိပါတယ္။
ေမး ။ ။ ေျခသလံုး ၾကြက္တက္တာ သက္သာေစတဲ့ အာနိသင္ကိုလည္း ရွင္းျပေပးပါ။
ေျဖ ။ ။ ေျခသလံုး ၾကြက္တက္ရင္ အင္မတန္မွ ခံရ ခက္ပါတယ္။ ၾကြက္တက္ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေပၚ မူတည္ၿပီး အမ်ဳိးအစား ခြဲျခား ထားပါတယ္။ ဥပမာ-ေရေအးထဲမွာ ေရကူးတဲ့သူေတြ ၾကြက္တက္ရင္ Swimmer's Cramp လို႔ ေခၚပါတယ္။ ပူတဲ့ရာသီမွာ ေရနဲ႔ ဓာတ္ဆားေတြ ဆံုး႐ံႈးသြားလို႔ ၾကြက္တက္ရင္ Heatcramp လို႔ ေခၚပါတယ္။ တစ္ခါတေလ ေျခေထာက္ ႏွစ္ေခ်ာင္းကို ပံုစံ အေနအထား တစ္ခုခုမွာ အၾကာႀကီး ေနရရင္ (ဥပမာ-အၾကာႀကီး ရပ္ေနတာမ်ဳိး၊ ထိုင္ေနတာမ်ဳိး)လည္း ေျခသလံုး ၾကြက္တက္တာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အဓိက အေနနဲ႔ ၾကြက္သားေတြ ဆီကို သြားတဲ့ ေသြးလွည့္မႈ ေလ ်ွာ ့နည္းသြားလို႔၊ လိုအပ္တဲ့ အာဟာရဓာတ္ေတြ မရလို႔ ေျခသလံုး ၾကြက္တက္ရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽဲေကာသီး စားရင္ သူ႔မွာ ပါဝင္ေနတဲ့ ပိုတက္စီယမ္၊ ဆိုဒီယမ္၊ ကယ္လ္စီယမ္နဲ႔ မဂၢနီစီယမ္ ဓာတ္ေတြေၾကာင့္ ၾကြက္မတက္ေအာင္ ကာကြယ္ ေပးပါတယ္။
ေမး ။ ။ ကြၽဲေကာသီး စားရင္ ဝမ္းမွန္ေစတယ္ ဆိုတာေရာ ရွင္းျပေပးပါ။
ေျဖ ။ ။ ဝမ္းမွန္ဖို႔ အတြက္ အဓိက လိုအပ္တဲ့ အာဟာရဓာတ္ ႏွစ္ခု ကေတာ့ ေရဓာတ္နဲ႔ အမွ်င္ဓာတ္တို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽဲေကာသီး စားရင္ ေရဓာတ္က ၈၉ ရာခုိင္ႏႈန္း ရရွိၿပီး အမွ်င္ဓာတ္လည္း ၾကြယ္ဝစြာ ပါဝင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဝမ္းမွန္ေစၿပီး ဝမ္းမခ်ဳပ္ေအာင္ ကာကြယ္ ေပးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ဝမ္းခ်ဳပ္ရင္ ျဖစ္တတ္တဲ့ ေရာဂါေတြ ျဖစ္တဲ့ လိပ္ေခါင္း ေရာဂါနဲ႔ အူမႀကီးကင္ဆာ ကာကြယ္ေရးမွာပါ မ်ားစြာ အေထာက္အကူ ျပဳပါတယ္။
ေမး ။ ။ ကြၽဲေကာသီးဟာ အသက္ရွည္ ႏုပ်ဳိေစတယ္လို႔ ဘာ့ေၾကာင့္ ေျပာႏိုင္တာပါသလဲ ဆရာ။
ေျဖ ။ ။ ကြၽဲေကာသီးရဲ႕ ထူးျခားခ်က္ တစ္ခုကေတာ့ သူ႔ထဲမွာ စပါမီဒင္း (Spermidine) ဆိုတဲ့ ဓာတ္ပစၥည္း တစ္ခု ပါဝင္ပါတယ္။ စပါမီဒင္းက ဘယ္မွာ အဓိက ပါသလဲ ဆိုရင္ အမ်ဳိးသားေတြရဲ႕ သုတ္ပိုး (Sperm) မွာ အမ်ားဆံုး ပါဝင္ပါတယ္။ သုတ္ပိုးကို မပ်က္စီးဘဲ တာရွည္ခံေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးတဲ့ ဓာတ္ပစၥည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီ ဓာတ္ပစၥည္းေၾကာင့္ သုတ္ပိုးေတြဟာ မပ်က္စီးဘဲ အၿမဲ ရွင္သန္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူ႔ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ျပင္ပ အစားအစာေတြထဲမွာ စပါမီဒင္း ပါဝင္မႈမ်ားတဲ့ သဘာဝ သစ္သီးေတြ အနက္ ကြၽဲေကာသီးက တစ္ခု အပါအဝင္ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ သုေတသနေတြ အရ စပါမီဒင္း ေပးလိုက္ရင္ ေသြးထဲမွာရွိတဲ့ ေသြးနီဥ၊ ေသြးျဖဴဥ (Blood Cells) ေတြရဲ႕ သက္တမ္းဟာ ပိုမို ၾကာရွည္တာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ယင္ေကာင္၊ ရိစ္ဆဲလ္ (Yeast) နဲ႔ သန္ေကာင္ (Worms) ေတြရဲ႕ သက္တမ္း ဟာလည္း ပိုမိုရွည္ၾကာတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ၾကြက္ျဖဴ (White Mice) ေတြမွာ စမ္းသပ္တဲ့ အခါမွာလည္း စပါမီဒင္းဟာ ဆဲလ္ေတြ ပ်က္စီးမႈကေန ကာကြယ္ေပးႏိုင္စြမ္း ရွိတယ္ ဆိုတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စပါမီဒင္း ပါဝင္တဲ့ ကြၽဲေကာသီးကို စားရင္ ခႏၶာကိုယ္ ဆဲလ္ေတြ ပ်က္စီးျခင္းကို ကာကြယ္ေပးတဲ့ အတြက္ အသက္ရွည္ ႏုပ်ဳိ ေစတယ္လို႔ ဆိုျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါတင္မကေသးပါဘူး။ ကြၽဲေကာသီးမွာ ဗီတာမင္စီ အစရွိတဲ့ ဗီတာမင္ေတြနဲ႔ သတၱဳဓာတ္ တခ်ဳိ႕ဟာ အင္တီေအာက္စီဒင့္ အာနိသင္ ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဖရီးရယ္ဒီကယ္ေတြကို ဖ်က္ဆီး ေပးႏိုင္စြမ္း ရွိပါတယ္။ ဖရီးရယ္ဒီကယ္ဆိုတာ ခႏၶာကိုယ္ ပ်က္စီးေအာင္၊ အုိမင္းရင့္ေရာ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေပး တာမို႔ သူတို႔ေတြကို ဖ်က္ဆီး ေပးျခင္းဟာ ႏုပ်ဳိျခင္းကို ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒီအခ်က္ ႏွစ္ခုေၾကာင့္ ကြၽဲေကာသီး ဟာ အသက္ရွည္ ႏုပ်ဳိေစျခင္းကို အားေပးရာ ေရာက္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အသက္ရွည္ ႏုပ်ဳိေစခ်င္ရင္ ကြၽဲေကာသီးတို႔၊ Grapefruit တုိ႔ အပါအဝင္ သစ္သီး မ်ဳိးစံု စားေပး သင့္ပါတယ္။
ေမး ။ ။ တခ်ဳိ႕လူေတြမွာ ကြၽဲေကာသီး စားရင္ မတည့္ဘူးလို႔ ေျပာၾကပါတယ္ ဆရာ။ အဲ့ဒါကေရာ ျဖစ္တတ္ ပါသလား။ ဘာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္ ဆိုတာလဲ သိပါရေစ။
ေျဖ ။ ။ ဖရဲသီး အပါအဝင္ ခ်ဥ္ၿပီး အရည္ရႊမ္းတဲ့ သစ္သီးအမ်ားစု (Citrus Fruits) မွာ ပ႐ိုဖိုင္လင္ (Profilins) လို႔ ေခၚတဲ့ ပ႐ိုတင္း တစ္မ်ဳိး ပါဝင္ ပါတယ္။ အဲ့ဒီ ပ႐ိုတင္းဟာ လူအမ်ားစု အတြက္ ဘာမွ ျပႆနာ မျဖစ္ေပမယ့္ တခ်ဳိ႕သူေတြမွာ ဓာတ္မတည့္တာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီ လူေတြရဲ႕ ခုခံအား စနစ္ (Immune System) က မွားယြင္းၿပီး ပ႐ိုဖိုင္လင္ကို ရန္သူအျဖစ္ သတ္မွတ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ အင္တီေဘာ္ဒီ (Antibo-dies to Profilins) ေတြနဲ႔ ဟစ္တမင္း (Histamines) ေတြ ထြက္လာပါတယ္။ ၿပီးရင္ ရန္သူလို သတ္မွတ္ထားတဲ့ ပ႐ိုဖိုင္လင္ေတြကို တိုက္ခိုက္ ေခ်မႈန္းပါေတာ့တယ္။ အက ်ဳိးဆက္ အေနနဲ႔ ကာယကံရွင္ဟာ ႀကီးမား ျပင္းထန္တဲ့ ဓာတ္မတည့္မႈ (Severe Allergic Reaction to Citrus Fruits) ျဖစ္လာ ပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ သိပ္ဆိုးရင္ ေသဆံုးတဲ့အထိ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တျခား ခ်ဥ္ၿပီး အရည္ရႊမ္းတဲ့ သစ္သီးေတြနဲ႔ (Citrus Fruits) မတည့္သူေတြဟာ ကြၽဲေကာသီးကိုလည္း ေရွာင္ရပါမယ္။
ေမး ။ ။ ဆရာ့ အေနနဲ႔ ျမဝတီ စာဖတ္ပရိသတ္ႀကီးကို ဘာမ်ား ထပ္ေျပာခ်င္ပါ ေသးသလဲ။
ေျဖ ။ ။ အေရးႀကီးတာ တစ္ခု က ်န္ေနေသးလို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ကြၽဲေကာသီးက အသည္းမွာ ရွိတဲ့ CYP 450 3A4 အင္ဇိုင္းေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈကို ဟန္႔တားႏိုင္စြမ္း ရွိပါတယ္။ အဲ့ဒီ အင္ဇိုင္းေတြဟာ အေနာက္တိုင္း ေဆးဝါးတခ်ဳိ႕ကို ဓာတ္ျပယ္ ေစေအာင္ ျပဳလုပ္ ေပးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဲ့ဒီ ေဆးဝါးေတြဟာ ပံုမွန္ ပ်က္စီးျခင္း မရွိေတာ့ဘဲ ေသြးထဲမွာ စုပံု လာပါတယ္။ ေန႔စဥ္ ေသာက္ရင္းနဲ႔ တစ္ေန႔တျခား မ်ားလာၿပီး ေသာက္တဲ့သူကို Drug Overdose ျဖစ္ေစ ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကြၽဲေကာသီးဟာ အေနာက္တိုင္း ေဆးတခ်ဳိ႕နဲ႔ အတူတြဲ မစားသင့္ပါဘူး။ အထူး သတိထားဖို႔ လိုတဲ့ ေဆးေတြ ကေတာ့- (က) စိတ္ေရာဂါအတြက္ အသံုးျပဳတဲ့ေဆးေတြ (Psychotropics and Antidepressants) ဥပမာ- Diazepam (ခ) အဆီက ်ေဆးေတြ (Anti-cholesterol) ဥပမာ- Lvastatin, Crivastatin (ဂ) ေသြးတိုးက ်ေဆးေတြ Antihypertensives) ဥပမာ- Amiodarone (Cordarone), Losar- tan, Nifedipine (ဃ) ပဋိဇီဝေဆးတခ်ဳိ႕ (Antimicrobials) ဥပမာ- Erythromycin, Quinine, Itra-conazole အဲ့ဒါေၾကာင့္ အေနာက္တိုင္း ေဆးေတြ ေသာက္ေနသူ ေတြဟာ ကြၽဲေကာသီးကို စားရင္ ေဆးနဲ႔ ၆ နာရီေလာက္ ျခားၿပီးမွသာ စားသင့္ပါတယ္။ တစ္ေန႔ ေဆး ေလးႀကိမ္ ေသာက္ေနရတဲ့ အေျခအေနမွာ မစားသင့္ဘူးလို႔ သတိေပး ေျပာၾကား ခ်င္ပါတယ္။ ထို႔ေၾကာင့္ သဘာဝ ေဆးဖက္ဝင္ ကြၽဲေကာသီးကို စားသံုးျခင္းျဖင့္ က ်န္းမာ ရႊင္လန္း ေနထိုင္ၾကပါစို႔ဟု ျမဝတီက တိုက္တြန္း လိုက္ရ ပါသည္။ ။
Written by ေရႊတည္
ေန႔စဥ္ စားသံုးေနေသာ သစ္သီးႏွင့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ တို႔တြင္ က ်န္းမာေရး အတြက္ အေထာက္အကူ ျပဳေနေသာ အာဟာရဓာတ္မ်ား မ်ားစြာ ပါဝင္ေနပါသည္။ ထိုသစ္သီးႏွင့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ မ်ားထဲမွ ကြၽဲေကာသီးႏွင့္ က ်န္းမာေရး အေၾကာင္းကို ျမဝတီ စာဖတ္ပရိသတ္မ်ား သိရွိေစရန္ ေဒါက္တာ ခင္ေမာင္လြင္ (FAME) ႏွင့္ ျမဝတီ အဖြဲ႕ ေတြ႕ဆံု ေမးျမန္းမႈမ်ားကို ေဖာ္ျပလိုက္ရ ပါသည္။
ေမး ။ ။ ပထမဆံုး အေနနဲ႔ ကြၽဲေကာသီးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မိတ္ဆက္စကားေလး အရင္ဆံုး ေျပာျပ ေပးပါ ဆရာ။
ေျဖ ။ ။ ကြၽဲေကာသီး ဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံမွာ မသိသူ မရွိသေလာက္ ထင္ေပၚ ေက်ာ္ၾကားတဲ့ သဘာဝ သစ္သီးတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ အဂၤလိပ္လို ကေတာ့ Pomelo လို႔ေခၚၿပီး ႐ုကၡေဗဒ အမည္ကေတာ့ Citrus Maxima ျဖစ္ပါတယ္။ ေရွ႕က Citrus ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္ကေတာ့ အရည္ရႊမ္းၿပီး ခ်ဥ္တဲ့ အရသာရွိတဲ့ သစ္သီးလို႔ အဓိပၸာယ္ ရၿပီး ဥပမာ- Grapefruit ၊ လိေမၼာ္သီး၊ သံပရာသီး စသည္တို႔ ပါဝင္ပါတယ္။ အဲ့ဒီ အုပ္စုထဲမွာ အ႐ြယ္အစား အေနနဲ႔ အႀကီးဆံုး ျဖစ္လို႔ သူ႔ရဲ႕ Species နာမည္ကို Maxima လို႔ ေခၚတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽဲေကာသီးရဲ႕ မူရင္း ေဒသကေတာ့ ဆရာတို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ အပါအဝင္ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ေဒသပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ မွာေတာ့ မြန္ျပည္နယ္မွာ အဓိက စိုက္ပ်ဳိး ျဖစ္ထြန္းပါတယ္။ ကြၽဲေကာသီးဟာ အျပင္ အခြံထူတဲ့ အတြက္ ရာသီဥတုဒဏ္ကို ခံႏိုင္ရည္ရွိၿပီး တာရွည္ အထားခံ ပါတယ္။ အထဲမွာရွိတဲ့ အသားကလည္း အျဖဴ၊ အစိမ္းႏု၊ အဝါႏု၊ ပန္းေရာင္၊ ႏွင္းဆီနီေရာင္ စသည္ျဖင့္ ကြဲျပား ျခားနားသလို အရသာ အားျဖင့္လည္း အခ်ဥ္ဓာတ္ အနည္း၊ အမ်ား ကြာျခားမႈ ရွိပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲ ေျပာေျပာ ကြၽဲေကာသီး ကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာေတြ ႀကိဳက္တဲ့ သစ္သီးတစ္ခုလို႔ ေျပာရင္ မမွားပါဘူး။
ေမး ။ ။ ကြၽဲေကာသီး စားရင္ ရရွိႏိုင္တဲ့ က်န္းမာေရး အက်ဳိး ေက်းဇူးေတြကို သိခ်င္ပါတယ္ ဆရာ။
ေျဖ ။ ။ ရရွိႏိုင္တဲ့ အက ်ဳိး ေက ်ဇူးေတြ ကေတာ့ - (၁) သြားနဲ႔ သြားဖံုးေရာဂါေတြ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးျခင္း၊ (၂) အ႐ိုးပါး၊ အ႐ိုးပြ ေရာဂါကို ကာကြယ္ေပးျခင္း၊ (၃) အနာက ်က္ ျမန္ေစျခင္း၊ (၄) ေျခသလံုး ၾကြက္တက္ျခင္းကို သက္သာေစျခင္း၊ (၅) ဝမ္းခ်ဳပ္ျခင္းကို ကာကြယ္ေပးၿပီး ဝမ္းမွန္ေစျခင္း၊ (၆) အသက္ရွည္ ႏုပ်ဳိေစျခင္း စတဲ့ က ်န္းမာေရး အက ်ဳိးေက ်ဇူးေတြကို ရရွိေစပါတယ္။
ေမး ။ ။ ကြၽဲေကာသီးဟာ သြားနဲ႔ သြားဖံုးေရာဂါေတြ မျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုမ်ား ကာကြယ္ ေပးပါသလဲ ဆရာ။
ေျဖ ။ ။ သြားနဲ႔ သြားဖံုးေတြ ေကာင္းဖို႔ အဓိက လိုအပ္တဲ့ အာဟာရေတြ ထဲမွာ အေရးပါဆံုး ကေတာ့ ဗီတာမင္ စီပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗီတာမင္စီ ခ်ဳိ႕တဲ့ရင္ သြားဖံုးေတြ ေရာင္ၿပီး ေသြးယိုစီး တတ္ပါတယ္။ သြားေတြလည္း ခိုင္ခံ့မႈ မရွိဘဲ နဲ႔လာၿပီး ကြၽတ္လြယ္ပါတယ္။ သြားနဲ႔ သြားဖံုးေတြကို ခိုင္ခံ့ေအာင္ တြယ္ဆက္ ထားတဲ့ ကိုလာဂ်င္ တစ္သွ်ဴးေတြ လံုေလာက္စြာ ရွိေနေစဖို႔ ဗီတာမင္စီ ၾကြယ္ဝတဲ့ အရည္ရႊမ္းတဲ့ သစ္သီးေတြ မၾကာခဏ စားေပးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီထဲမွာ ကြၽဲေကာသီးဟာ အစြမ္းထက္ဆံုး ထဲမွာ ပါဝင္ ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အ႐ိုးေတြ ခိုင္ေစဖို႔လည္း မ်ားစြာ အေထာက္အကူ ျပဳပါတယ္။
ေမး ။ ။ အ႐ိုးပါး၊ အ႐ိုးပြေရာဂါ ကာကြယ္ေရး အတြက္ ဘယ္လိုမ်ား အေထာက္အကူ ျပဳပါသလဲ ဆရာ။
ေျဖ ။ ။ အသက္ ၄ဝ ေက ်ာ္တဲ့ အမ်ဳိးသမီး ေတြနဲ႔ အသက္ ၅ဝ ေက ်ာ္လာတဲ့ အမ်ဳိးသားေတြမွာ အ႐ိုးပါး၊ အ႐ိုးပြေရာဂါ စတင္ ျဖစ္ပြားပါတယ္။ ၿပီးရင္ အသက္ႀကီး လာေလေလ အ႐ိုးေတြက ပိုမိုပ်က္စီး ေလေလ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီလို မျဖစ္ရေလေအာင္ အ႐ိုး ခိုင္ေစမယ့္ အစားအစာေတြကို လံုလံု ေလာက္ေလာက္ ေန႔စဥ္ စားေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ အဲ့ဒီ အထဲမွာ ကယ္လ္စီယမ္ေတြ၊ ဗီတာမင္ဒီေတြ ကေတာ့ အဓိက လိုအပ္တဲ့ ကုန္ၾကမ္းေတြေပါ့။ ဒါ့အျပင္ တျခား အနည္းငယ္စီ လိုအပ္တဲ့ သတၱဳဓာတ္ေတြနဲ႔ ဗီတာမင္ ဓာတ္ေတြဟာ ကြၽဲေကာသီးမွာ ပါဝင္ေနပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဗီတာမင္စီ မ်ားစြာ ပါဝင္တဲ့ အတြက္ အ႐ိုးပါး၊ အ႐ိုးပြေရာဂါ ကာကြယ္ေရး အတြက္ အေထာက္အကူ ျပဳပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အ႐ိုးပါးေရာဂါ ဆိုတာ "Scurvy of the Bone" လို႔ ေဆးပညာရွင္ေတြက ေျပာေလ့ ရွိပါတယ္။ ဆိုလိုတာ ကေတာ့ အ႐ိုးမွာ ဗီတာမင္စီ ခ်ဳိ႕တဲ့လို႔ ျဖစ္တဲ့ေရာဂါလို႔ ေျပာတာပါ။
ေမး ။ ။ အနာက ်က္ ျမန္ေစတဲ့ အာနိသင္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ရွင္းျပေပးပါ။
ေျဖ ။ ။ ကြၽဲေကာသီးရဲ႕ အနာက ်က္ ျမန္ေစတဲ့ အာနိသင္ဟာ သူ႔မွာ ၾကြယ္ဝစြာ ပါဝင္ေနတဲ့ ဗီတာမင္စီေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗီတာမင္စီဟာ အနာေရာဂါေတြမွာ ျပန္လည္ တည္ေဆာက္တဲ့ ကိုလာဂ်င္လို႔ ေခၚတဲ့ တစ္သွ်ဴးေတြ တည္ေဆာက္ရာမွာ အဓိက လိုအပ္ပါတယ္။ ကြၽဲေကာသီး ၁ဝဝ ဂရမ္စားရင္ ဗီတာမင္စီ (သဘာဝ) ၆၁ မီလီဂရမ္ေတာင္ ရေတာ့ အေတာ္ေလး မ်ားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အနာက ်က္ ျမန္ခ်င္ရင္ ကြၽဲေကာသီး သာမက တျခား Citrus Fruit ေတြလည္း စားေပးသင့္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကြၽဲေကာသီးမွာ ပါတဲ့ ဓာတ္ပစၥည္း တခ်ဳိ႕ဟာ အနာကို ဗက္တီးရီးယားေတြ မဝင္ေအာင္လည္း ဟန္႔တားႏိုင္စြမ္း ရွိပါတယ္။
ေမး ။ ။ ေျခသလံုး ၾကြက္တက္တာ သက္သာေစတဲ့ အာနိသင္ကိုလည္း ရွင္းျပေပးပါ။
ေျဖ ။ ။ ေျခသလံုး ၾကြက္တက္ရင္ အင္မတန္မွ ခံရ ခက္ပါတယ္။ ၾကြက္တက္ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေပၚ မူတည္ၿပီး အမ်ဳိးအစား ခြဲျခား ထားပါတယ္။ ဥပမာ-ေရေအးထဲမွာ ေရကူးတဲ့သူေတြ ၾကြက္တက္ရင္ Swimmer's Cramp လို႔ ေခၚပါတယ္။ ပူတဲ့ရာသီမွာ ေရနဲ႔ ဓာတ္ဆားေတြ ဆံုး႐ံႈးသြားလို႔ ၾကြက္တက္ရင္ Heatcramp လို႔ ေခၚပါတယ္။ တစ္ခါတေလ ေျခေထာက္ ႏွစ္ေခ်ာင္းကို ပံုစံ အေနအထား တစ္ခုခုမွာ အၾကာႀကီး ေနရရင္ (ဥပမာ-အၾကာႀကီး ရပ္ေနတာမ်ဳိး၊ ထိုင္ေနတာမ်ဳိး)လည္း ေျခသလံုး ၾကြက္တက္တာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အဓိက အေနနဲ႔ ၾကြက္သားေတြ ဆီကို သြားတဲ့ ေသြးလွည့္မႈ ေလ ်ွာ ့နည္းသြားလို႔၊ လိုအပ္တဲ့ အာဟာရဓာတ္ေတြ မရလို႔ ေျခသလံုး ၾကြက္တက္ရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽဲေကာသီး စားရင္ သူ႔မွာ ပါဝင္ေနတဲ့ ပိုတက္စီယမ္၊ ဆိုဒီယမ္၊ ကယ္လ္စီယမ္နဲ႔ မဂၢနီစီယမ္ ဓာတ္ေတြေၾကာင့္ ၾကြက္မတက္ေအာင္ ကာကြယ္ ေပးပါတယ္။
ေမး ။ ။ ကြၽဲေကာသီး စားရင္ ဝမ္းမွန္ေစတယ္ ဆိုတာေရာ ရွင္းျပေပးပါ။
ေျဖ ။ ။ ဝမ္းမွန္ဖို႔ အတြက္ အဓိက လိုအပ္တဲ့ အာဟာရဓာတ္ ႏွစ္ခု ကေတာ့ ေရဓာတ္နဲ႔ အမွ်င္ဓာတ္တို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽဲေကာသီး စားရင္ ေရဓာတ္က ၈၉ ရာခုိင္ႏႈန္း ရရွိၿပီး အမွ်င္ဓာတ္လည္း ၾကြယ္ဝစြာ ပါဝင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဝမ္းမွန္ေစၿပီး ဝမ္းမခ်ဳပ္ေအာင္ ကာကြယ္ ေပးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ဝမ္းခ်ဳပ္ရင္ ျဖစ္တတ္တဲ့ ေရာဂါေတြ ျဖစ္တဲ့ လိပ္ေခါင္း ေရာဂါနဲ႔ အူမႀကီးကင္ဆာ ကာကြယ္ေရးမွာပါ မ်ားစြာ အေထာက္အကူ ျပဳပါတယ္။
ေမး ။ ။ ကြၽဲေကာသီးဟာ အသက္ရွည္ ႏုပ်ဳိေစတယ္လို႔ ဘာ့ေၾကာင့္ ေျပာႏိုင္တာပါသလဲ ဆရာ။
ေျဖ ။ ။ ကြၽဲေကာသီးရဲ႕ ထူးျခားခ်က္ တစ္ခုကေတာ့ သူ႔ထဲမွာ စပါမီဒင္း (Spermidine) ဆိုတဲ့ ဓာတ္ပစၥည္း တစ္ခု ပါဝင္ပါတယ္။ စပါမီဒင္းက ဘယ္မွာ အဓိက ပါသလဲ ဆိုရင္ အမ်ဳိးသားေတြရဲ႕ သုတ္ပိုး (Sperm) မွာ အမ်ားဆံုး ပါဝင္ပါတယ္။ သုတ္ပိုးကို မပ်က္စီးဘဲ တာရွည္ခံေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးတဲ့ ဓာတ္ပစၥည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီ ဓာတ္ပစၥည္းေၾကာင့္ သုတ္ပိုးေတြဟာ မပ်က္စီးဘဲ အၿမဲ ရွင္သန္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူ႔ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ျပင္ပ အစားအစာေတြထဲမွာ စပါမီဒင္း ပါဝင္မႈမ်ားတဲ့ သဘာဝ သစ္သီးေတြ အနက္ ကြၽဲေကာသီးက တစ္ခု အပါအဝင္ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ သုေတသနေတြ အရ စပါမီဒင္း ေပးလိုက္ရင္ ေသြးထဲမွာရွိတဲ့ ေသြးနီဥ၊ ေသြးျဖဴဥ (Blood Cells) ေတြရဲ႕ သက္တမ္းဟာ ပိုမို ၾကာရွည္တာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ယင္ေကာင္၊ ရိစ္ဆဲလ္ (Yeast) နဲ႔ သန္ေကာင္ (Worms) ေတြရဲ႕ သက္တမ္း ဟာလည္း ပိုမိုရွည္ၾကာတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ၾကြက္ျဖဴ (White Mice) ေတြမွာ စမ္းသပ္တဲ့ အခါမွာလည္း စပါမီဒင္းဟာ ဆဲလ္ေတြ ပ်က္စီးမႈကေန ကာကြယ္ေပးႏိုင္စြမ္း ရွိတယ္ ဆိုတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စပါမီဒင္း ပါဝင္တဲ့ ကြၽဲေကာသီးကို စားရင္ ခႏၶာကိုယ္ ဆဲလ္ေတြ ပ်က္စီးျခင္းကို ကာကြယ္ေပးတဲ့ အတြက္ အသက္ရွည္ ႏုပ်ဳိ ေစတယ္လို႔ ဆိုျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါတင္မကေသးပါဘူး။ ကြၽဲေကာသီးမွာ ဗီတာမင္စီ အစရွိတဲ့ ဗီတာမင္ေတြနဲ႔ သတၱဳဓာတ္ တခ်ဳိ႕ဟာ အင္တီေအာက္စီဒင့္ အာနိသင္ ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဖရီးရယ္ဒီကယ္ေတြကို ဖ်က္ဆီး ေပးႏိုင္စြမ္း ရွိပါတယ္။ ဖရီးရယ္ဒီကယ္ဆိုတာ ခႏၶာကိုယ္ ပ်က္စီးေအာင္၊ အုိမင္းရင့္ေရာ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေပး တာမို႔ သူတို႔ေတြကို ဖ်က္ဆီး ေပးျခင္းဟာ ႏုပ်ဳိျခင္းကို ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒီအခ်က္ ႏွစ္ခုေၾကာင့္ ကြၽဲေကာသီး ဟာ အသက္ရွည္ ႏုပ်ဳိေစျခင္းကို အားေပးရာ ေရာက္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အသက္ရွည္ ႏုပ်ဳိေစခ်င္ရင္ ကြၽဲေကာသီးတို႔၊ Grapefruit တုိ႔ အပါအဝင္ သစ္သီး မ်ဳိးစံု စားေပး သင့္ပါတယ္။
ေမး ။ ။ တခ်ဳိ႕လူေတြမွာ ကြၽဲေကာသီး စားရင္ မတည့္ဘူးလို႔ ေျပာၾကပါတယ္ ဆရာ။ အဲ့ဒါကေရာ ျဖစ္တတ္ ပါသလား။ ဘာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္ ဆိုတာလဲ သိပါရေစ။
ေျဖ ။ ။ ဖရဲသီး အပါအဝင္ ခ်ဥ္ၿပီး အရည္ရႊမ္းတဲ့ သစ္သီးအမ်ားစု (Citrus Fruits) မွာ ပ႐ိုဖိုင္လင္ (Profilins) လို႔ ေခၚတဲ့ ပ႐ိုတင္း တစ္မ်ဳိး ပါဝင္ ပါတယ္။ အဲ့ဒီ ပ႐ိုတင္းဟာ လူအမ်ားစု အတြက္ ဘာမွ ျပႆနာ မျဖစ္ေပမယ့္ တခ်ဳိ႕သူေတြမွာ ဓာတ္မတည့္တာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီ လူေတြရဲ႕ ခုခံအား စနစ္ (Immune System) က မွားယြင္းၿပီး ပ႐ိုဖိုင္လင္ကို ရန္သူအျဖစ္ သတ္မွတ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ အင္တီေဘာ္ဒီ (Antibo-dies to Profilins) ေတြနဲ႔ ဟစ္တမင္း (Histamines) ေတြ ထြက္လာပါတယ္။ ၿပီးရင္ ရန္သူလို သတ္မွတ္ထားတဲ့ ပ႐ိုဖိုင္လင္ေတြကို တိုက္ခိုက္ ေခ်မႈန္းပါေတာ့တယ္။ အက ်ဳိးဆက္ အေနနဲ႔ ကာယကံရွင္ဟာ ႀကီးမား ျပင္းထန္တဲ့ ဓာတ္မတည့္မႈ (Severe Allergic Reaction to Citrus Fruits) ျဖစ္လာ ပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ သိပ္ဆိုးရင္ ေသဆံုးတဲ့အထိ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တျခား ခ်ဥ္ၿပီး အရည္ရႊမ္းတဲ့ သစ္သီးေတြနဲ႔ (Citrus Fruits) မတည့္သူေတြဟာ ကြၽဲေကာသီးကိုလည္း ေရွာင္ရပါမယ္။
ေမး ။ ။ ဆရာ့ အေနနဲ႔ ျမဝတီ စာဖတ္ပရိသတ္ႀကီးကို ဘာမ်ား ထပ္ေျပာခ်င္ပါ ေသးသလဲ။
ေျဖ ။ ။ အေရးႀကီးတာ တစ္ခု က ်န္ေနေသးလို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ကြၽဲေကာသီးက အသည္းမွာ ရွိတဲ့ CYP 450 3A4 အင္ဇိုင္းေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈကို ဟန္႔တားႏိုင္စြမ္း ရွိပါတယ္။ အဲ့ဒီ အင္ဇိုင္းေတြဟာ အေနာက္တိုင္း ေဆးဝါးတခ်ဳိ႕ကို ဓာတ္ျပယ္ ေစေအာင္ ျပဳလုပ္ ေပးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဲ့ဒီ ေဆးဝါးေတြဟာ ပံုမွန္ ပ်က္စီးျခင္း မရွိေတာ့ဘဲ ေသြးထဲမွာ စုပံု လာပါတယ္။ ေန႔စဥ္ ေသာက္ရင္းနဲ႔ တစ္ေန႔တျခား မ်ားလာၿပီး ေသာက္တဲ့သူကို Drug Overdose ျဖစ္ေစ ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကြၽဲေကာသီးဟာ အေနာက္တိုင္း ေဆးတခ်ဳိ႕နဲ႔ အတူတြဲ မစားသင့္ပါဘူး။ အထူး သတိထားဖို႔ လိုတဲ့ ေဆးေတြ ကေတာ့- (က) စိတ္ေရာဂါအတြက္ အသံုးျပဳတဲ့ေဆးေတြ (Psychotropics and Antidepressants) ဥပမာ- Diazepam (ခ) အဆီက ်ေဆးေတြ (Anti-cholesterol) ဥပမာ- Lvastatin, Crivastatin (ဂ) ေသြးတိုးက ်ေဆးေတြ Antihypertensives) ဥပမာ- Amiodarone (Cordarone), Losar- tan, Nifedipine (ဃ) ပဋိဇီဝေဆးတခ်ဳိ႕ (Antimicrobials) ဥပမာ- Erythromycin, Quinine, Itra-conazole အဲ့ဒါေၾကာင့္ အေနာက္တိုင္း ေဆးေတြ ေသာက္ေနသူ ေတြဟာ ကြၽဲေကာသီးကို စားရင္ ေဆးနဲ႔ ၆ နာရီေလာက္ ျခားၿပီးမွသာ စားသင့္ပါတယ္။ တစ္ေန႔ ေဆး ေလးႀကိမ္ ေသာက္ေနရတဲ့ အေျခအေနမွာ မစားသင့္ဘူးလို႔ သတိေပး ေျပာၾကား ခ်င္ပါတယ္။ ထို႔ေၾကာင့္ သဘာဝ ေဆးဖက္ဝင္ ကြၽဲေကာသီးကို စားသံုးျခင္းျဖင့္ က ်န္းမာ ရႊင္လန္း ေနထိုင္ၾကပါစို႔ဟု ျမဝတီက တိုက္တြန္း လိုက္ရ ပါသည္။ ။
Written by ေရႊတည္
No comments:
Post a Comment