==လူထုက်န္းမာေရး(ကဖင္းဓာတ္ရဲ႔ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးမ်ား)==

>

**Public Health**

 ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္၊ လက္ဖက္သုပ္တို႔ဟာ ျမန္မာလူမ်ိဳးတို႔ အၾကိဳက္ျဖစ္ပါတယ္။ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္တို႔မွာ ကဖင္းဓာတ္ ပါရွိတယ္။ လူကို လန္းဆန္း ေစတယ္။ ငိုက္မ်ဥ္းမႈ ေလ်ာ့ေစတယ္။ ထို႔အတြက္ေၾကာင့္ လက္ဖက္ရည္၊ ေကာ္ဖီကို လူေတြ မေသာက္ရ မေနႏိုင္ေအာင္ စြဲေနတတ္ၾကတယ္။ သုေတသနျပဳမႈ တစ္ခုအရ ေကာ္ဖီနဲ႔လက္ဖက္ရည္ကို မေသာက္ရမေနႏိုင္ေအာင္ စြဲလမ္းကာ အလြန္အကြၽံ ေသာက္သံုးပါက ေျခလက္ အဂၤါ မစံုတဲ့ ကေလး ေမြးဖြား လာတတ္တယ္။ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ကင္ဆာေရာဂါတုိ႔နဲ႔ဆက္စပ္ေနတယ္။မေသာက္ရမေနႏုိင္ေအာင္ စြဲလမ္းျခင္းကဖင္းဓာတ္ကို ေသာက္သံုးေနသူမ်ား၊ ေကာ္ဖီကိုေန႔စဥ္မေသာက္မေနရစြဲလမ္းသူမ်ားရွိတယ္။ ေကာ္ဖီကိုလံုးဝမေသာက္ဘဲျဖတ္ရင္ မအိပ္ႏုိင္ဘဲျဖစ္သြားတယ္။ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းသလုိ၊ ေဒါသျဖစ္သလို ခံစားရၿပီးေခါင္းအံုေနတတ္တယ္။ အခ်ဳိ႕တစ္ေန႔ေလးခြက္မွ ေျခာက္ခြက္အထိေသာက္ရမွအိပ္ေပ်ာ္ စားဝင္တာ ေတြ႕ဖူးတယ္။ မစြဲလမ္းသင့္ေသာ အစားအေသာက္မ်ဳိးျဖစ္တဲ့ အတြက္ ျဖည္းျဖည္းခ်င္းေလွ်ာ့ခ်၍ ေနာက္ဆံုး ျဖတ္လုိက္တာ ေကာင္းပါတယ္။ က်န္းမာေရးထိခုိက္ျခင္း တစ္ေန႔ကို ေကာ္ဖီ ၂ ဒသမ ၅ ခြက္ထက္ပို၍ ေသာက္သံုးသူ အခ်ဳိ႕မွာ ထံုနာ၊ က်ဥ္နာ၊ အသက္ရွဴမဝတဲ့ လကၡဏာမ်ဳိး ခံစားရတတ္တယ္။ လက္ဖက္ရည္တစ္ေန႔ ၁ဝ ခြက္ေသာက္သံုးသူ ၁ဝ ရာခုိင္ႏႈန္းမွာ နားထဲအသံမ်ားၾကားေနရျခင္း၊ ေျခလက္မ်ားတုန္ျခင္း၊ မ်က္စိထဲ အလင္းေရာင္ တဖ်တ္ဖ်တ္ျမင္ရျခင္း၊ ႏွလံုးခုန္မမွန္ျခင္း၊ အသက္ရွဴမဝျခင္း၊ ၾကြက္သားမ်ား ေတာင့္တင္းၿပီး အားကုန္ေနျခင္း စသည့္လကၡဏာမ်ား ျဖစ္ပြားတတ္တယ္။ ကဖင္းဓာတ္ ၁ဝ ဂရမ္ (ေကာ္ဖီခြက္ ၁ဝဝ)ကို တစ္ထုိင္တည္းေသာက္ပါက အသက္ဆံုး႐ႈံးႏုိင္တယ္။

ကဖင္းဓာတ္ေၾကာင့္ သားသမးီ ေျခလက္အဂၤါ မျပည့္မစံု ေမြးတတ္ျခင္း သားသမီး ေမြးတဲ့အခါ ေျခလက္အဂၤါမစံုလင္ တတ္သျဖင့္ ၁၉၈ဝ ျပည့္ႏွစ္က အေမရိကန္က်န္းမာေရးဌာနမွ ေကာ္ဖီအလြန္အကြၽံေသာက္သံုးတဲ့ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္မ်ားကို ေလွ်ာ့ေသာက္ဖုိ႔ သတိေပးစာျဖန္႔ေဝထုတ္ျပန္ခဲ့ဖူးတယ္။ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္အတြင္းက ဟားဗတ္တကၠသိုလ္သုေတသီတစ္စုက ကိုယ္ဝန္ေဆာင္၁၂၂ဝ၅ ေယာက္ကို ေလ့လာၾကည့္ရာ ကဖင္းဓာတ္က ကေလးငယ္ကို ဒုကၡေပးတတ္တဲ့အေထာက္အထားမေတြ႕သျဖင့္ ကေလးကိုဒုကၡမေပးဘူးလို႔ဆုိျပန္တယ္။

ကဖင္းဓာတ္ကႏွလံုးကိုထိခုိက္ျခင္း၁၉၇၂ ခုႏွစ္မွ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္အထိ ေဘာ့စတြန္တကၠသိုလ္ပညာရွင္ တစ္စုက ေကာ္ဖီအေသာက္မ်ားရင္ ႏွလံုးေသြးေၾကာပိတ္ေရာဂါျဖစ္လြယ္တယ္။ ေကာ္ဖီေသာက္ျခင္း တစ္ခုေၾကာင့္မဟုတ္ဘဲ စိတ္ဖိစီးမႈေၾကာင့္ႏွလံုးေရာဂါရၾကျခင္းျဖစ္တယ္။ နဂိုႏွလံုးေရာဂါအခံရွိသူမ်ား ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္မ်ားမ်ားမေသာက္သင့္ပါ။ ဆရာဝန္ၫႊန္ၾကားမွ ေသာက္သင့္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ကဖင္းဓာတ္ဟာ ကင္ဆာေရာဂါကို ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္တစ္ခုတည္းေၾကာင့္မဟုတ္ဘဲ ေဆးလိပ္ေသာက္မႈ၊ စိတ္ဖိစီးမႈတို႔နဲ႔ ယွဥ္တြဲေနတတ္တယ္။တန္ေဆးလြန္ေဘးျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လက္ဖက္စားတဲ့ဓေလ့ ရွိတဲ့အတြက္ အခ်ဥ္ေဖာက္ထားတဲ့ လက္ဖက္စားသံုးမႈက အိပ္မေပ်ာ္ျဖစ္ေစတယ္။ အျခားဆက္စပ္ေနတဲ့ ေရာဂါမ်ား၊ ဥပမာ- အမ်ဳိးသမီးမ်ား ရာသီခ်ဳပ္ျခင္း၊ မၿပီးဆံုးဘဲ တန္႔သြားျခင္း၊ ဓမၼတာမမွန္ျခင္း၊ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျခင္း၊ အိပ္မေပ်ာ္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ႏုိင္လို႔ လက္ဖက္အစား ခ်င္း သို႔မဟုတ္ မိုးက် လက္ဖက္ရြက္သုပ္ စားသင့္ပါတယ္။ မည္သည့္ အစားအစာမဆို ''တန္ေဆးလြန္ေဘး'' ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း သတိခ်ပ္သင့္ပါတယ္။ ။ 


+ေဒါက္တာလြင္သန္႔ (ေဆး-၂)+

 Written by စကား၀ါ

**Public Health**

 ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္၊ လက္ဖက္သုပ္တို႔ဟာ ျမန္မာလူမ်ိဳးတို႔ အၾကိဳက္ျဖစ္ပါတယ္။ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္တို႔မွာ ကဖင္းဓာတ္ ပါရွိတယ္။ လူကို လန္းဆန္း ေစတယ္။ ငိုက္မ်ဥ္းမႈ ေလ်ာ့ေစတယ္။ ထို႔အတြက္ေၾကာင့္ လက္ဖက္ရည္၊ ေကာ္ဖီကို လူေတြ မေသာက္ရ မေနႏိုင္ေအာင္ စြဲေနတတ္ၾကတယ္။ သုေတသနျပဳမႈ တစ္ခုအရ ေကာ္ဖီနဲ႔လက္ဖက္ရည္ကို မေသာက္ရမေနႏိုင္ေအာင္ စြဲလမ္းကာ အလြန္အကြၽံ ေသာက္သံုးပါက ေျခလက္ အဂၤါ မစံုတဲ့ ကေလး ေမြးဖြား လာတတ္တယ္။ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ကင္ဆာေရာဂါတုိ႔နဲ႔ဆက္စပ္ေနတယ္။မေသာက္ရမေနႏုိင္ေအာင္ စြဲလမ္းျခင္းကဖင္းဓာတ္ကို ေသာက္သံုးေနသူမ်ား၊ ေကာ္ဖီကိုေန႔စဥ္မေသာက္မေနရစြဲလမ္းသူမ်ားရွိတယ္။ ေကာ္ဖီကိုလံုးဝမေသာက္ဘဲျဖတ္ရင္ မအိပ္ႏုိင္ဘဲျဖစ္သြားတယ္။ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းသလုိ၊ ေဒါသျဖစ္သလို ခံစားရၿပီးေခါင္းအံုေနတတ္တယ္။ အခ်ဳိ႕တစ္ေန႔ေလးခြက္မွ ေျခာက္ခြက္အထိေသာက္ရမွအိပ္ေပ်ာ္ စားဝင္တာ ေတြ႕ဖူးတယ္။ မစြဲလမ္းသင့္ေသာ အစားအေသာက္မ်ဳိးျဖစ္တဲ့ အတြက္ ျဖည္းျဖည္းခ်င္းေလွ်ာ့ခ်၍ ေနာက္ဆံုး ျဖတ္လုိက္တာ ေကာင္းပါတယ္။ က်န္းမာေရးထိခုိက္ျခင္း တစ္ေန႔ကို ေကာ္ဖီ ၂ ဒသမ ၅ ခြက္ထက္ပို၍ ေသာက္သံုးသူ အခ်ဳိ႕မွာ ထံုနာ၊ က်ဥ္နာ၊ အသက္ရွဴမဝတဲ့ လကၡဏာမ်ဳိး ခံစားရတတ္တယ္။ လက္ဖက္ရည္တစ္ေန႔ ၁ဝ ခြက္ေသာက္သံုးသူ ၁ဝ ရာခုိင္ႏႈန္းမွာ နားထဲအသံမ်ားၾကားေနရျခင္း၊ ေျခလက္မ်ားတုန္ျခင္း၊ မ်က္စိထဲ အလင္းေရာင္ တဖ်တ္ဖ်တ္ျမင္ရျခင္း၊ ႏွလံုးခုန္မမွန္ျခင္း၊ အသက္ရွဴမဝျခင္း၊ ၾကြက္သားမ်ား ေတာင့္တင္းၿပီး အားကုန္ေနျခင္း စသည့္လကၡဏာမ်ား ျဖစ္ပြားတတ္တယ္။ ကဖင္းဓာတ္ ၁ဝ ဂရမ္ (ေကာ္ဖီခြက္ ၁ဝဝ)ကို တစ္ထုိင္တည္းေသာက္ပါက အသက္ဆံုး႐ႈံးႏုိင္တယ္။

ကဖင္းဓာတ္ေၾကာင့္ သားသမးီ ေျခလက္အဂၤါ မျပည့္မစံု ေမြးတတ္ျခင္း သားသမီး ေမြးတဲ့အခါ ေျခလက္အဂၤါမစံုလင္ တတ္သျဖင့္ ၁၉၈ဝ ျပည့္ႏွစ္က အေမရိကန္က်န္းမာေရးဌာနမွ ေကာ္ဖီအလြန္အကြၽံေသာက္သံုးတဲ့ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္မ်ားကို ေလွ်ာ့ေသာက္ဖုိ႔ သတိေပးစာျဖန္႔ေဝထုတ္ျပန္ခဲ့ဖူးတယ္။ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္အတြင္းက ဟားဗတ္တကၠသိုလ္သုေတသီတစ္စုက ကိုယ္ဝန္ေဆာင္၁၂၂ဝ၅ ေယာက္ကို ေလ့လာၾကည့္ရာ ကဖင္းဓာတ္က ကေလးငယ္ကို ဒုကၡေပးတတ္တဲ့အေထာက္အထားမေတြ႕သျဖင့္ ကေလးကိုဒုကၡမေပးဘူးလို႔ဆုိျပန္တယ္။

ကဖင္းဓာတ္ကႏွလံုးကိုထိခုိက္ျခင္း၁၉၇၂ ခုႏွစ္မွ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္အထိ ေဘာ့စတြန္တကၠသိုလ္ပညာရွင္ တစ္စုက ေကာ္ဖီအေသာက္မ်ားရင္ ႏွလံုးေသြးေၾကာပိတ္ေရာဂါျဖစ္လြယ္တယ္။ ေကာ္ဖီေသာက္ျခင္း တစ္ခုေၾကာင့္မဟုတ္ဘဲ စိတ္ဖိစီးမႈေၾကာင့္ႏွလံုးေရာဂါရၾကျခင္းျဖစ္တယ္။ နဂိုႏွလံုးေရာဂါအခံရွိသူမ်ား ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္မ်ားမ်ားမေသာက္သင့္ပါ။ ဆရာဝန္ၫႊန္ၾကားမွ ေသာက္သင့္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ကဖင္းဓာတ္ဟာ ကင္ဆာေရာဂါကို ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္တစ္ခုတည္းေၾကာင့္မဟုတ္ဘဲ ေဆးလိပ္ေသာက္မႈ၊ စိတ္ဖိစီးမႈတို႔နဲ႔ ယွဥ္တြဲေနတတ္တယ္။တန္ေဆးလြန္ေဘးျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လက္ဖက္စားတဲ့ဓေလ့ ရွိတဲ့အတြက္ အခ်ဥ္ေဖာက္ထားတဲ့ လက္ဖက္စားသံုးမႈက အိပ္မေပ်ာ္ျဖစ္ေစတယ္။ အျခားဆက္စပ္ေနတဲ့ ေရာဂါမ်ား၊ ဥပမာ- အမ်ဳိးသမီးမ်ား ရာသီခ်ဳပ္ျခင္း၊ မၿပီးဆံုးဘဲ တန္႔သြားျခင္း၊ ဓမၼတာမမွန္ျခင္း၊ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျခင္း၊ အိပ္မေပ်ာ္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ႏုိင္လို႔ လက္ဖက္အစား ခ်င္း သို႔မဟုတ္ မိုးက် လက္ဖက္ရြက္သုပ္ စားသင့္ပါတယ္။ မည္သည့္ အစားအစာမဆို ''တန္ေဆးလြန္ေဘး'' ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း သတိခ်ပ္သင့္ပါတယ္။ ။ 


+ေဒါက္တာလြင္သန္႔ (ေဆး-၂)+

 Written by စကား၀ါ