==လူထုက်န္းမာေရး(စားသံုးမႈိ အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ)==

> **Public Health**

 မႈိဆိုသည္မွာ လူမ်ား ႀကိဳက္ႏွစ္သက္စြာ စားသံုးၾကသည့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ တစ္မ်ဳိးဟု တစ္ကမၻာလံုးက လက္ခံ ထားၾကသည္။ မႈိသည္ သဘာဝ အေလ်ာက္ ေပါက္ေရာက္ေလ့ ရွိသည္ကို လူတုိင္းလိုလို သိၾကသည္။ မႈိ မ်ဳိးေပါင္းမ်ားစြာ ရွိေသာ္လည္း လူတို႔ စားသံုး၍ ရေသာမႈိႏွင့္ စားသံုး၍ မရေသာမႈိ ဟူ၍ ႏွစ္မ်ဳိး ႏွစ္စား ရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ လူ အမ်ားစုသည္ ႏိုင္ငံတြင္းမွ ထြက္သည့္ ေကာက္႐ိုးမႈိကိုသာ အဓိက စားသံုးမႈ မ်ားၾကသျဖင့္ မႈိႀကိဳက္သူမ်ား မႈိမ်ားအေၾကာင္း အေသးစိတ္ သိႏိုင္ရန္ ေရးသား တင္ျပ လိုက္ရ ပါသည္။ ကမၻာေပၚတြင္ သဘာဝအေလ်ာက္ ေပါက္ေသာ မႈိမ်ားမွာ ေကာက္႐ိုးမႈိ၊ ဖက္ဆြတ္မႈိ၊ အင္တိုင္းမႈိ၊ ေတာင္ပို႔မႈိ၊ မႈိၾကက္ေတာင္၊ ဇာကြန္ျခာမႈိ၊ ၾကက္တူေရြးမႈိ၊ ၾကြက္နားရြက္မႈိ၊ ေမ်ာက္ေခါင္းမႈိ၊ သစ္ကပ္မႈိ၊ မႈိအုန္းနက္၊ မႈိေျခတံရွည္၊ သကၤန္းမႈိ၊ မႈိစုန္း၊ ပဲမႈိ၊ ဆန္ကြဲမႈိ၊ စာကေလးမႈိ၊ ေဒါင္းရဲမႈိ၊ ညမႈိ စသည္တို႔ ျဖစ္သည္။ လူအမ်ား စားသံုးေလ့ ရွိသည့္ မႈိပြင့္ႀကီးမ်ားကို အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ Mushroom ဟု ေခၚၿပီး ယင္း စကားမွာ ျပင္သစ္ ဘာသာစကားမွ အဂၤလိပ္ ဘာသာစကားသို႔ ဆင္းသက္သြားျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။ လူတို႔ စိုက္ပ်ဳိး ထုတ္လုပ္ေသာ မႈိမ်ားမွာ ၾကယ္သီးမႈိ (Button Mushroom)၊ ေငြမိုး-ေငြႏွင္းမႈိ (Oyster Mushroom)၊ ေကာက္႐ိုးမႈိ (Straw Mushroom)၊ ၾကြက္နားရြက္မႈိ (Jelly Mushroom)၊ ထပ္တစ္ရာမႈိ (Tremella Mushroom)၊ လင္ဇီးမႈိ (Ling Zhi Mushroom)၊ ရွီတကီမႈိ (Shiitake Mushroom) စသည္တို႔ ျဖစ္သည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ စားသံုးမႈိမ်ားကို ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အာဟာရဓာတ္ ျပည့္စံုၾကြယ္ဝၿပီး ေဆးဖက္ဝင္ေသာ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ တစ္မ်ဳိး အေနျဖင့္ အႀကီးအက်ယ္ စိုက္ပ်ဳိးထုတ္လုပ္ စားသံုးေနၾကၿပီး ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံမ်ား အတြက္လည္း စားနပ္ရိကၡာ ဖူလံုေရး အတြက္ အထူး အေရးပါ အရာေရာက္ေသာ သီးႏွံတစ္မ်ဳိး အျဖစ္ စီမံကိန္းမ်ား ခ်မွတ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္၍ ေဆာင္ရြက္ ေနသည္ကို ေတြ႕ရွိေနၿပီ ျဖစ္သည္။

လက္ရွိတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္း၌ စားသံုးမႈမ်ားကို သက္ဆုိင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ တာဝန္ရွိသူမ်ားက အာဟာရဓာတ္ ၾကြယ္ဝျခင္း၊ ေဆးဖက္ဝင္ျခင္း၊ အခ်ိန္တိုအတြင္း အရင္းအႏွီး အနည္းငယ္ျဖင့္ ဝင္ေငြ ျပန္လည္ရရွိႏိုင္ျခင္း၊ လယ္ယာလုပ္ငန္း ေဘးထြက္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ားကို အက်ဳိးရွိစြာ အသံုးခ် ႏိုင္ျခင္း၊ ေက်းလက္ေဒသ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးႏွင့္ ဆင္းရဲမႈေလွ်ာ့ခ်ေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားတြင္ ပူးေပါင္းပါဝင္ ေဆာင္ရြက္ ႏိုင္ရန္ ရည္ရြယ္ကာ စားသံုးမႈိကို စိုက္ပ်ဳိးၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ 


ကမၻာ အရပ္ရပ္ႏွင့္ ေဒသ အသီးသီးတြင္ ေပါက္ေရာက္ ေတြ႕ရွိႏိုင္သည့္ မႈိ အမ်ဳိးအမည္ေပါင္း ၁၄ဝဝဝဝ ေက်ာ္ ရွိသည္ဟု အဆို ရွိေသာ္လည္း ကမၻာေပၚရွိ သိပၸံ ပညာရွင္မ်ား၏ ေလ့လာမႈမ်ား အရ လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ မ်ဳိးစိတ္ ၁ဝဝဝဝ ခန္႔ ရွိေၾကာင္း သိရသည္။ စားသံုးမႈိကို စားသံုးျခင္းျဖင့္ လူမ်ား လိုအပ္သည့္ ကယ္လိုရီ၊ ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္ အဆီဓာတ္၊ ပ႐ိုတင္းဓာတ္၊ ဗီတာမင္မ်ား ျဖစ္သည့္ သိုင္ရာမင္၊ ႐ိုက္ဗိုဗေလဗင္၊ ႏိုင္ယာစင္၊ ပင္တိုသင္းနစ္အက္စစ္ စသည့္ ဗီတာမင္ ဓာတ္မ်ား ရရွိေၾကာင္း သိရသည္။ သတၱဳဓာတ္မ်ား အေနျဖင့္ ကယ္လ္စီယမ္၊ ေဖာ့စဖားရပ္စ္၊ ပိုတက္စီယမ္၊ ဆိုဒီယမ္၊ ဇင့္ စသည့္ ဓာတ္မ်ားကို ရရွိေၾကာင္း သိရသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ မႈိကို စားေသာက္ဖြယ္ရာ တစ္ခုအျဖစ္ အသံုးျပဳၾကၿပီး ေဆးဝါးအျဖစ္ အသံုးမျပဳႏိုင္ေသး သည္ကို ေတြ႕ရွိရသည္။ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ မႈိကို ေဆးဝါးအျဖစ္ သံုးစြဲမႈ မ်ားသျဖင့္ တစ္ႏိုင္ တစ္ပိုင္ စိုက္ပ်ဳိးမႈမ်ားလည္း ျပဳလုပ္ ေနၾကေၾကာင္း သိရသည္။ ။ 


+သီရိ+

**Public Health**

 မႈိဆိုသည္မွာ လူမ်ား ႀကိဳက္ႏွစ္သက္စြာ စားသံုးၾကသည့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ တစ္မ်ဳိးဟု တစ္ကမၻာလံုးက လက္ခံ ထားၾကသည္။ မႈိသည္ သဘာဝ အေလ်ာက္ ေပါက္ေရာက္ေလ့ ရွိသည္ကို လူတုိင္းလိုလို သိၾကသည္။ မႈိ မ်ဳိးေပါင္းမ်ားစြာ ရွိေသာ္လည္း လူတို႔ စားသံုး၍ ရေသာမႈိႏွင့္ စားသံုး၍ မရေသာမႈိ ဟူ၍ ႏွစ္မ်ဳိး ႏွစ္စား ရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ လူ အမ်ားစုသည္ ႏိုင္ငံတြင္းမွ ထြက္သည့္ ေကာက္႐ိုးမႈိကိုသာ အဓိက စားသံုးမႈ မ်ားၾကသျဖင့္ မႈိႀကိဳက္သူမ်ား မႈိမ်ားအေၾကာင္း အေသးစိတ္ သိႏိုင္ရန္ ေရးသား တင္ျပ လိုက္ရ ပါသည္။ ကမၻာေပၚတြင္ သဘာဝအေလ်ာက္ ေပါက္ေသာ မႈိမ်ားမွာ ေကာက္႐ိုးမႈိ၊ ဖက္ဆြတ္မႈိ၊ အင္တိုင္းမႈိ၊ ေတာင္ပို႔မႈိ၊ မႈိၾကက္ေတာင္၊ ဇာကြန္ျခာမႈိ၊ ၾကက္တူေရြးမႈိ၊ ၾကြက္နားရြက္မႈိ၊ ေမ်ာက္ေခါင္းမႈိ၊ သစ္ကပ္မႈိ၊ မႈိအုန္းနက္၊ မႈိေျခတံရွည္၊ သကၤန္းမႈိ၊ မႈိစုန္း၊ ပဲမႈိ၊ ဆန္ကြဲမႈိ၊ စာကေလးမႈိ၊ ေဒါင္းရဲမႈိ၊ ညမႈိ စသည္တို႔ ျဖစ္သည္။ လူအမ်ား စားသံုးေလ့ ရွိသည့္ မႈိပြင့္ႀကီးမ်ားကို အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ Mushroom ဟု ေခၚၿပီး ယင္း စကားမွာ ျပင္သစ္ ဘာသာစကားမွ အဂၤလိပ္ ဘာသာစကားသို႔ ဆင္းသက္သြားျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။ လူတို႔ စိုက္ပ်ဳိး ထုတ္လုပ္ေသာ မႈိမ်ားမွာ ၾကယ္သီးမႈိ (Button Mushroom)၊ ေငြမိုး-ေငြႏွင္းမႈိ (Oyster Mushroom)၊ ေကာက္႐ိုးမႈိ (Straw Mushroom)၊ ၾကြက္နားရြက္မႈိ (Jelly Mushroom)၊ ထပ္တစ္ရာမႈိ (Tremella Mushroom)၊ လင္ဇီးမႈိ (Ling Zhi Mushroom)၊ ရွီတကီမႈိ (Shiitake Mushroom) စသည္တို႔ ျဖစ္သည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ စားသံုးမႈိမ်ားကို ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အာဟာရဓာတ္ ျပည့္စံုၾကြယ္ဝၿပီး ေဆးဖက္ဝင္ေသာ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ တစ္မ်ဳိး အေနျဖင့္ အႀကီးအက်ယ္ စိုက္ပ်ဳိးထုတ္လုပ္ စားသံုးေနၾကၿပီး ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံမ်ား အတြက္လည္း စားနပ္ရိကၡာ ဖူလံုေရး အတြက္ အထူး အေရးပါ အရာေရာက္ေသာ သီးႏွံတစ္မ်ဳိး အျဖစ္ စီမံကိန္းမ်ား ခ်မွတ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္၍ ေဆာင္ရြက္ ေနသည္ကို ေတြ႕ရွိေနၿပီ ျဖစ္သည္။

လက္ရွိတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္း၌ စားသံုးမႈမ်ားကို သက္ဆုိင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ တာဝန္ရွိသူမ်ားက အာဟာရဓာတ္ ၾကြယ္ဝျခင္း၊ ေဆးဖက္ဝင္ျခင္း၊ အခ်ိန္တိုအတြင္း အရင္းအႏွီး အနည္းငယ္ျဖင့္ ဝင္ေငြ ျပန္လည္ရရွိႏိုင္ျခင္း၊ လယ္ယာလုပ္ငန္း ေဘးထြက္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ားကို အက်ဳိးရွိစြာ အသံုးခ် ႏိုင္ျခင္း၊ ေက်းလက္ေဒသ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးႏွင့္ ဆင္းရဲမႈေလွ်ာ့ခ်ေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားတြင္ ပူးေပါင္းပါဝင္ ေဆာင္ရြက္ ႏိုင္ရန္ ရည္ရြယ္ကာ စားသံုးမႈိကို စိုက္ပ်ဳိးၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ 


ကမၻာ အရပ္ရပ္ႏွင့္ ေဒသ အသီးသီးတြင္ ေပါက္ေရာက္ ေတြ႕ရွိႏိုင္သည့္ မႈိ အမ်ဳိးအမည္ေပါင္း ၁၄ဝဝဝဝ ေက်ာ္ ရွိသည္ဟု အဆို ရွိေသာ္လည္း ကမၻာေပၚရွိ သိပၸံ ပညာရွင္မ်ား၏ ေလ့လာမႈမ်ား အရ လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ မ်ဳိးစိတ္ ၁ဝဝဝဝ ခန္႔ ရွိေၾကာင္း သိရသည္။ စားသံုးမႈိကို စားသံုးျခင္းျဖင့္ လူမ်ား လိုအပ္သည့္ ကယ္လိုရီ၊ ကာဗြန္ဟိုက္ဒရိတ္ အဆီဓာတ္၊ ပ႐ိုတင္းဓာတ္၊ ဗီတာမင္မ်ား ျဖစ္သည့္ သိုင္ရာမင္၊ ႐ိုက္ဗိုဗေလဗင္၊ ႏိုင္ယာစင္၊ ပင္တိုသင္းနစ္အက္စစ္ စသည့္ ဗီတာမင္ ဓာတ္မ်ား ရရွိေၾကာင္း သိရသည္။ သတၱဳဓာတ္မ်ား အေနျဖင့္ ကယ္လ္စီယမ္၊ ေဖာ့စဖားရပ္စ္၊ ပိုတက္စီယမ္၊ ဆိုဒီယမ္၊ ဇင့္ စသည့္ ဓာတ္မ်ားကို ရရွိေၾကာင္း သိရသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ မႈိကို စားေသာက္ဖြယ္ရာ တစ္ခုအျဖစ္ အသံုးျပဳၾကၿပီး ေဆးဝါးအျဖစ္ အသံုးမျပဳႏိုင္ေသး သည္ကို ေတြ႕ရွိရသည္။ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ မႈိကို ေဆးဝါးအျဖစ္ သံုးစြဲမႈ မ်ားသျဖင့္ တစ္ႏိုင္ တစ္ပိုင္ စိုက္ပ်ဳိးမႈမ်ားလည္း ျပဳလုပ္ ေနၾကေၾကာင္း သိရသည္။ ။ 


+သီရိ+